مناره از مهمترین عناصری میباشد که رده اصلی و ویژهای در معماری مساجد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اهل ایران در زمانه اسلامی داراست. مخلصی در کتاب معماری کشور ایران در عصر اسلامی مناره را اینسیرتکامل معرفی مینماید: «مناره یا این که منار در معنای مکان روشنایی و نار و در اصطلاح، بنایی بلند و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برخی اوقات باریک که در کنار مساجد و حرم متبرکه جهت بیان کردن اذان یا این که بهتیتر گرایش راهنما در کنار جادهها، مساجد، کاروانسراها، مدرسه های و دارالضیافهها تاسیس گردیده است. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به انگیزه پرنور نمودن لامپ یا این که حریق برفراز آن جهت ارشادوراهنمایی در شب به مناره یا این که محل فروغ و روشنایی موسوم شدهاست. (مخلصی، 1379، 322)
بنابر فرهنگ وتمدن نظام (منار-مناره: مکان نور و روشنایی، ساختمان مسجد النبی کوهسنگی مشهد بلند مانندی که برای نماد دادن شیوه و سرحد سازند و نیز ردیف یا این که ساختمان بلند مانندی که در مسجد سازند و موذن بر بالای آن اذان گوید. (داعی الاسلام، فرهنگ و تمدن نظام، جلد 5)
دو تاثیر بازمانده از زمانه اشکانی و ساسانی که بر شاهراههای استان عجم قرار داشتهاند که معمولا بر فراز آنها حریق میافروختهاند و بدین وسیله گم کردههای روش را متوجه مسیر میکردهاند. آتشدان سنگی بر فراز رغبت اژدها یا این که ساختمان بلند نورآباد ممسنی موید این فرمان میباشد. شاید وجه تسمیه نورآباد هم بر این شالوده بوده میباشد. (نره ئی، ۱۳۸۷، ۲۱ و ۲۲)
مناره در اصطلاح کنونی بنایی میباشد که جهت اذان اعلام کردن بهفعالیت میرود، به همین جهت در زمان اسلامی مناره اسم ماذنه نیز به خویش گرفته میباشد. البته این اسم نیازمند ترفیع موذن بر فراز آن نبوده میباشد، بلکه موذن عموما در محل مطلوبتری در مسجد اذان میگفته میباشد. دکتر معالج زکی محمددانشمند مصری اعتقاد دارد که منارههای کشور ایران به واسطه طول برای اذان بیان کردن بهفعالیت نمیرفتهاند و موذن بالای بام مسجد اذان میگفته میباشد، در واقع این منارهها برای زینت سازه به شغل میرفته میباشد.
منارهها در تاریخ قبل از اسلام
یقینا تاریخچه مناره به قبل از اسلام بر می گردد، البته متاسفانه از اثر ها و علائم منارههای پیش از اسلام تعداد اندکی در کشورایران باقیمانده میباشد. اکنون در کنار منارههای پیش از اسلام در کشورایران نمادای از ساختمان چشم نمیشود.
کهنترین مناره یا این که ساختمان بلند راهنمای مو جود گرایش نوروروشنایی آباد،مشهور به گرایش اژدها وابسته به عصر اشکانیان در غرب فروغ و روشنایی آباد ممسنی عجم قرار گرفته میباشد. این رغبت دارنده حدود هفت متر بلندی بوده و قاعده و آحاد بدنه آن با سنگهای سپید تراش منظم داده گردیدهاست. پلکان رغبت اژدها در باطن ساختمان بلند قراردارد و بر بالای آن آتشدان سنگی مکان داشته میباشد. (واندنبرگ، ۱۳۳۷،۲۷)
از فرصت ساسانیان نیز منارهای با مختصات مختلف با مناره فوق بر مکان باقیمانده میباشد که در حال حاضر در راءس شهر باستانی فیروزآباد بهشکل عده جسیمی از سنگ و گچ عرض اندام مینماید. مناره بهشکل چهار ضلعی تشکیل شده با پلهپله که بر بدنه بیرونی مناره تاسیس گردیده بود به بالای آن نیز میرفتهاند. طول مناره که در بالا بیش تر از ۳۳ متر بوده میباشد فعلا ۲۶ متر میباشد. بعدها مناره در تحت بیش تر از ۱۱ متر میباشد و هر قدر بدنه مناره فراتر میرود از پهنای آن کاسته میگردد. با آنکه ویرانی بسیار به سازه روش یافته میباشد، امروزه مبنا مرتفع و ضخیم آن در میانه ویرانههای فیروزآباد بر افراشته میباشد و از فاصله بدور جلب لحاظ نماید. این سازه از این لحاظ که فقط مناره بر مکان باقیمانده از پیش از اسلام با مجموع مختصات است از حیث تاریخ معماری اختصاصی و حائز اهمیت بسیار میباشد. (مصطفوی، ۱۳۴۳،۱۰۱)
منارهها در تاریخ بعد از اسلام تا زمان قاجاریه
در صورتیکه گفته گیرشمن مبتنی بر اینکه مناره مسجد شوش در قرن نخستین هجری یعنی به طور همزمان با مسجد جامع دمشق تاسیس شده است صحیح باشد فارغ از شک میقدرت ذکر کرد کهاین مناره جزو اولین منارههایی میباشد که در کشورایران بعداز اسلام بهتیتر ماذنه در کنار مساجد جلوهگر گردیده است. مناره مسجد شوش دارنده بدنهای استوانهای بوده میباشد و پلکان از درون داشته میباشد. (وقتی، ۲۵۳۵،۸۷)
قرن سوم هجری معماری کشور ایران شاهد پیدایش اولی مناره آجری میباشد، مختصات اصلی این عنصر معماری این میباشد که بهشکل رغبت معمولی و منفرد بهتیتر رغبت راهنما و گاهی متصل به مسجد بوده میباشد. (سود، ۱۳۵۰، ۱۷)
از منارههای به مکان باقیمانده از زمانه پیش از اسلام با طرحهای مربع زیرا مناره فیروزآباد ومناره نوروروشنایی آباد روبهرو هستیم لیکن بعداز اسلام منارهها عموما بهشکل مدور تاسیس شده است و در بدو دستور منارهها در نقشه مساجد مستتر نبودند و همانند ساختمان بلندهای مجزای فاقد محل در مجتمع مسجد کار میکردند. بدین ترتیب که از قرن اولیه تا پنجم هجری قمری مناره به طور منفرد و گاه وصل به سازه و گاه با مسافت از سازه ساخته میشد یا این که تاسیس سازه و مسجد در نزدیکی آن در زمانهای بعدصورت میگرفت. از مثال اولیه یعنی مناره منفرد به مناره خسروجرد و مناره سلجوقی سمنان و از مثال دوم، یعنی مناره متصل به سازه به مناره ارسلان جاذب، تمایل قاسم آباد در سیستان و بلوچستان و از مثال سوم یعنی با مسافت از سازه به مناره مسجد میدان ساوه و مناره گلپایگان میقدرت اشاره نمود. (نره ئی، ۱۳۸۷،۳۳۶)
مناره در معماری کشورایران بعد از اسلام از رده ویژهای شامل است جنبه دکوری آن در کشورایران تخت گاز شدت گرفت، به سیرتکاملای که محلی برای اکران اشکال هنرهای تزئینی به عنوان مثال آجرکاری و کاشی کاری شد.
مناره از مهمترین عناصری میباشد که رده اصلی و ویژهای در معماری مساجد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اهل ایران در زمانه اسلامی داراست. مخلصی در کتاب معماری کشور ایران در عصر اسلامی مناره را اینسیرتکامل معرفی مینماید: «مناره یا این که منار در معنای مکان روشنایی و نار و در اصطلاح، بنایی بلند و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برخی اوقات باریک که در کنار مساجد و حرم متبرکه جهت بیان کردن اذان یا این که بهتیتر گرایش راهنما در کنار جادهها، مساجد، کاروانسراها، مدرسه های و دارالضیافهها تاسیس گردیده است. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به انگیزه پرنور نمودن لامپ یا این که حریق برفراز آن جهت ارشادوراهنمایی در شب به مناره یا این که محل فروغ و روشنایی موسوم شدهاست. (مخلصی، 1379، 322)
بنابر فرهنگ وتمدن نظام (منار-مناره: مکان نور و روشنایی، ساختمان مسجد النبی کوهسنگی مشهد بلند مانندی که برای نماد دادن شیوه و سرحد سازند و نیز ردیف یا این که ساختمان بلند مانندی که در مسجد سازند و موذن بر بالای آن اذان گوید. (داعی الاسلام، فرهنگ و تمدن نظام، جلد 5)
دو تاثیر بازمانده از زمانه اشکانی و ساسانی که بر شاهراههای استان عجم قرار داشتهاند که معمولا بر فراز آنها حریق میافروختهاند و بدین وسیله گم کردههای روش را متوجه مسیر میکردهاند. آتشدان سنگی بر فراز رغبت اژدها یا این که ساختمان بلند نورآباد ممسنی موید این فرمان میباشد. شاید وجه تسمیه نورآباد هم بر این شالوده بوده میباشد. (نره ئی، ۱۳۸۷، ۲۱ و ۲۲)
مناره در اصطلاح کنونی بنایی میباشد که جهت اذان اعلام کردن بهفعالیت میرود، به همین جهت در زمان اسلامی مناره اسم ماذنه نیز به خویش گرفته میباشد. البته این اسم نیازمند ترفیع موذن بر فراز آن نبوده میباشد، بلکه موذن عموما در محل مطلوبتری در مسجد اذان میگفته میباشد. دکتر معالج زکی محمددانشمند مصری اعتقاد دارد که منارههای کشور ایران به واسطه طول برای اذان بیان کردن بهفعالیت نمیرفتهاند و موذن بالای بام مسجد اذان میگفته میباشد، در واقع این منارهها برای زینت سازه به شغل میرفته میباشد.
منارهها در تاریخ قبل از اسلام
یقینا تاریخچه مناره به قبل از اسلام بر می گردد، البته متاسفانه از اثر ها و علائم منارههای پیش از اسلام تعداد اندکی در کشورایران باقیمانده میباشد. اکنون در کنار منارههای پیش از اسلام در کشورایران نمادای از ساختمان چشم نمیشود.
کهنترین مناره یا این که ساختمان بلند راهنمای مو جود گرایش نوروروشنایی آباد،مشهور به گرایش اژدها وابسته به عصر اشکانیان در غرب فروغ و روشنایی آباد ممسنی عجم قرار گرفته میباشد. این رغبت دارنده حدود هفت متر بلندی بوده و قاعده و آحاد بدنه آن با سنگهای سپید تراش منظم داده گردیدهاست. پلکان رغبت اژدها در باطن ساختمان بلند قراردارد و بر بالای آن آتشدان سنگی مکان داشته میباشد. (واندنبرگ، ۱۳۳۷،۲۷)
از فرصت ساسانیان نیز منارهای با مختصات مختلف با مناره فوق بر مکان باقیمانده میباشد که در حال حاضر در راءس شهر باستانی فیروزآباد بهشکل عده جسیمی از سنگ و گچ عرض اندام مینماید. مناره بهشکل چهار ضلعی تشکیل شده با پلهپله که بر بدنه بیرونی مناره تاسیس گردیده بود به بالای آن نیز میرفتهاند. طول مناره که در بالا بیش تر از ۳۳ متر بوده میباشد فعلا ۲۶ متر میباشد. بعدها مناره در تحت بیش تر از ۱۱ متر میباشد و هر قدر بدنه مناره فراتر میرود از پهنای آن کاسته میگردد. با آنکه ویرانی بسیار به سازه روش یافته میباشد، امروزه مبنا مرتفع و ضخیم آن در میانه ویرانههای فیروزآباد بر افراشته میباشد و از فاصله بدور جلب لحاظ نماید. این سازه از این لحاظ که فقط مناره بر مکان باقیمانده از پیش از اسلام با مجموع مختصات است از حیث تاریخ معماری اختصاصی و حائز اهمیت بسیار میباشد. (مصطفوی، ۱۳۴۳،۱۰۱)
منارهها در تاریخ بعد از اسلام تا زمان قاجاریه
در صورتیکه گفته گیرشمن مبتنی بر اینکه مناره مسجد شوش در قرن نخستین هجری یعنی به طور همزمان با مسجد جامع دمشق تاسیس شده است صحیح باشد فارغ از شک میقدرت ذکر کرد کهاین مناره جزو اولین منارههایی میباشد که در کشورایران بعداز اسلام بهتیتر ماذنه در کنار مساجد جلوهگر گردیده است. مناره مسجد شوش دارنده بدنهای استوانهای بوده میباشد و پلکان از درون داشته میباشد. (وقتی، ۲۵۳۵،۸۷)
قرن سوم هجری معماری کشور ایران شاهد پیدایش اولی مناره آجری میباشد، مختصات اصلی این عنصر معماری این میباشد که بهشکل رغبت معمولی و منفرد بهتیتر رغبت راهنما و گاهی متصل به مسجد بوده میباشد. (سود، ۱۳۵۰، ۱۷)
از منارههای به مکان باقیمانده از زمانه پیش از اسلام با طرحهای مربع زیرا مناره فیروزآباد ومناره نوروروشنایی آباد روبهرو هستیم لیکن بعداز اسلام منارهها عموما بهشکل مدور تاسیس شده است و در بدو دستور منارهها در نقشه مساجد مستتر نبودند و همانند ساختمان بلندهای مجزای فاقد محل در مجتمع مسجد کار میکردند. بدین ترتیب که از قرن اولیه تا پنجم هجری قمری مناره به طور منفرد و گاه وصل به سازه و گاه با مسافت از سازه ساخته میشد یا این که تاسیس سازه و مسجد در نزدیکی آن در زمانهای بعدصورت میگرفت. از مثال اولیه یعنی مناره منفرد به مناره خسروجرد و مناره سلجوقی سمنان و از مثال دوم، یعنی مناره متصل به سازه به مناره ارسلان جاذب، تمایل قاسم آباد در سیستان و بلوچستان و از مثال سوم یعنی با مسافت از سازه به مناره مسجد میدان ساوه و مناره گلپایگان میقدرت اشاره نمود. (نره ئی، ۱۳۸۷،۳۳۶)
مناره در معماری کشورایران بعد از اسلام از رده ویژهای شامل است جنبه دکوری آن در کشورایران تخت گاز شدت گرفت، به سیرتکاملای که محلی برای اکران اشکال هنرهای تزئینی به عنوان مثال آجرکاری و کاشی کاری شد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی