اُم فَرْوَه، همسر امام باقر(ع) و مامان امام درست گو(ع). او دختر قاسم بن محمد بن ابیدیده نشده از فقهای معروف حجاز و اسماء بنت عبدالرحمن بن ابیدیده نشده[۱] بود که از هر دو سو به ابوبکر نسب می برد. این انتساب موجب گردیده عبارت «وَلَدَنی ابوبکر مَرَّتین؛ ابوبکر دو توشه منرا به جهان آورده» به امام راست گو(ع) نسبت مسجد النبی کوهسنگی مشهد داده گردد.[۲]
ام فروه از راویان حدیث بود و از امام سجاد(ع)[۳] و امام درستگو(ع)[۴] ماجرا نقل نموده است. مامَقانی رجالشناس شیعه اورا ثقه دانسته میباشد.[۵] همینطور امام درستگو روایتی از وی نقل کرده که بر پایه ی آن امام باقر(ع) هر شبانهروز هزار توشه برای آمرزش گناهان شیعه ها دعا مینموده است، به دلیل آنکه معتقد بوده اهلبیت با دانش به اجر شکیبایی مینمایند، ولی شیعهها سوای این دوراندیشی حوصله میورزند.[۶] مسعودی تاریخنگار قرن چهارم قمری، اورا از پرهیزکارترین زنان بعد از ظهر خویش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته میباشد.[۷]
ام فروه در گورستان بقیع مدفون میباشد[۸] و جایگاه والایی در بین شیعهها داراست، چنانکه امام راست گو(ع) را «ابنالمکرمه» (پسر بانوی مهربان) میخواندند.[۹]
اسم مامان امام راست گو(ع) فاطمه یا این که قریبه و لقباش امفروة و امقاسم بود.[۱۰] ام فروه کنیزی به اسم سعیده داشت که به فضیلت و عبادت آوازه یافته بود.[۱۱]
حُدَیث، همسر امام هادی(ع) و مامان امام حسن عسکری(ع). وی وصی (متولی موقوفات و صدقات) امام عسکری(ع) و واسطه میان امام فرصت(عج) و عموم بود. منابع شیعی اورا زنِ عفیف و کریم و مهربان و در غایتِ صلاح و ورع و زهد معرفی کردهاند. حُدیث از آن رو که مادربزرگ امام فرصت(عج) بوده، در منابع تاریخی به جده پر اسم و رسم گردیده است. او در مقبره عسکریین در سامرا مدفون رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
اسمها و لقبها
اورا به اسمهای حُدَیث، سلیل، سوسن، حریبه،[۱]، عسفان[۲] و جَدّه[۳] خواندهاند. لقباش امالحسن میباشد.[۴] انگیزه نامیدن وی به جده، این میباشد که مادربزرگ امام مجال(عج) میباشد.
امام هادی(ع) زمانی که سلیل را روئت کرد فرمود:
وی از آفت، پلیدی، ناپاکی و آلودگی دور میباشد... آن گاه بشارت ولادت فرزندی از نسل اورا بخشید که نجاتنصیب بشریت میباشد.
از امام هادی(ع) درباره حُدیث نقل گردیده است: «سلیل از آفتها، گزندها، زشتیها و ناپاكیها محفوظ میباشد. بعد به سلیل فرمود: به همین زودی آفریدگار حجت خویش را به خوی عطا میكند كه زمین را آکنده از عدالت مینماید، آنطور كه پراز جور گردیده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشد».[۵]
منابع شیعی از حُدیث به بزرگی حافظه کرده و اورا ستودهاند.[۶] علامه مجلسی در جلاء العیون اورا زنِ عفیف و کریم و مهربانِ در غایت صلاح و ورع و زهد معرفی مینماید[۷] و روضه خوان عباس قمی در انوار البهیه مینویسد مامان بزرگوار امام عسکری(ع) منزهترین، پارساترین، پاکدامنترین و والاترین بانوی فرصت خویش بوده و راویان اورا از بانوان عارفه و صالحه برشمردهاند.[۸]
فرزندان
حُدیث مانند مامانِ برخی از امامان، کنیز بود.[۹] فرزندان امام هادی از وی امام حسن عسکری، محمد، حسین و جعفر[۱۰] و عایشه بودند.[۱۱]
اُم فَرْوَه، همسر امام باقر(ع) و مامان امام درست گو(ع). او دختر قاسم بن محمد بن ابیدیده نشده از فقهای معروف حجاز و اسماء بنت عبدالرحمن بن ابیدیده نشده[۱] بود که از هر دو سو به ابوبکر نسب می برد. این انتساب موجب گردیده عبارت «وَلَدَنی ابوبکر مَرَّتین؛ ابوبکر دو توشه منرا به جهان آورده» به امام راست گو(ع) نسبت مسجد النبی کوهسنگی مشهد داده گردد.[۲]
ام فروه از راویان حدیث بود و از امام سجاد(ع)[۳] و امام درستگو(ع)[۴] ماجرا نقل نموده است. مامَقانی رجالشناس شیعه اورا ثقه دانسته میباشد.[۵] همینطور امام درستگو روایتی از وی نقل کرده که بر پایه ی آن امام باقر(ع) هر شبانهروز هزار توشه برای آمرزش گناهان شیعه ها دعا مینموده است، به دلیل آنکه معتقد بوده اهلبیت با دانش به اجر شکیبایی مینمایند، ولی شیعهها سوای این دوراندیشی حوصله میورزند.[۶] مسعودی تاریخنگار قرن چهارم قمری، اورا از پرهیزکارترین زنان بعد از ظهر خویش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته میباشد.[۷]
ام فروه در گورستان بقیع مدفون میباشد[۸] و جایگاه والایی در بین شیعهها داراست، چنانکه امام راست گو(ع) را «ابنالمکرمه» (پسر بانوی مهربان) میخواندند.[۹]
اسم مامان امام راست گو(ع) فاطمه یا این که قریبه و لقباش امفروة و امقاسم بود.[۱۰] ام فروه کنیزی به اسم سعیده داشت که به فضیلت و عبادت آوازه یافته بود.[۱۱]
حُدَیث، همسر امام هادی(ع) و مامان امام حسن عسکری(ع). وی وصی (متولی موقوفات و صدقات) امام عسکری(ع) و واسطه میان امام فرصت(عج) و عموم بود. منابع شیعی اورا زنِ عفیف و کریم و مهربان و در غایتِ صلاح و ورع و زهد معرفی کردهاند. حُدیث از آن رو که مادربزرگ امام فرصت(عج) بوده، در منابع تاریخی به جده پر اسم و رسم گردیده است. او در مقبره عسکریین در سامرا مدفون رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
اسمها و لقبها
اورا به اسمهای حُدَیث، سلیل، سوسن، حریبه،[۱]، عسفان[۲] و جَدّه[۳] خواندهاند. لقباش امالحسن میباشد.[۴] انگیزه نامیدن وی به جده، این میباشد که مادربزرگ امام مجال(عج) میباشد.
امام هادی(ع) زمانی که سلیل را روئت کرد فرمود:
وی از آفت، پلیدی، ناپاکی و آلودگی دور میباشد... آن گاه بشارت ولادت فرزندی از نسل اورا بخشید که نجاتنصیب بشریت میباشد.
از امام هادی(ع) درباره حُدیث نقل گردیده است: «سلیل از آفتها، گزندها، زشتیها و ناپاكیها محفوظ میباشد. بعد به سلیل فرمود: به همین زودی آفریدگار حجت خویش را به خوی عطا میكند كه زمین را آکنده از عدالت مینماید، آنطور كه پراز جور گردیده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشد».[۵]
منابع شیعی از حُدیث به بزرگی حافظه کرده و اورا ستودهاند.[۶] علامه مجلسی در جلاء العیون اورا زنِ عفیف و کریم و مهربانِ در غایت صلاح و ورع و زهد معرفی مینماید[۷] و روضه خوان عباس قمی در انوار البهیه مینویسد مامان بزرگوار امام عسکری(ع) منزهترین، پارساترین، پاکدامنترین و والاترین بانوی فرصت خویش بوده و راویان اورا از بانوان عارفه و صالحه برشمردهاند.[۸]
فرزندان
حُدیث مانند مامانِ برخی از امامان، کنیز بود.[۹] فرزندان امام هادی از وی امام حسن عسکری، محمد، حسین و جعفر[۱۰] و عایشه بودند.[۱۱]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی