سروش و فقه
عبدالکریم سروش در کنار آیت الله منتظری
سروش این نظر را دارد بدیهیات پیشین، امروز از بداهت افتادهاند و این به دگرگونی در عقلانیت بر می شود. فقیهان هم بایستی در بدیهیات قبلی مجدد لحاظ نمایند و این عین اجتهادی میباشد که عالم می بایست اجرا مسجد النبی کوهسنگی مشهد دهد.[۵۹]
به باور سروش، عالم نو، عالم فروع نو وجود ندارد، عالم اصول نو میباشد و تا هنگامی در فقه صرفا به فروع نو اندیشیده گردد، نمیقدرت راه حلهای اصولی ارائه کرد.[۶۰]تازمانیکه عالمبینی فقاهتی و بهخصوص پیشفرضهای آن در زمینهی آدم و عقلانیت آیتم تجدید حیث اصولی قرار نگیرد، نمیقدرت خطاها و مشکل ها را حل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۶۱]
سروش در سال ۱۳۷۸ش در طومارای به آیتالله منتظری مطرح کرد که به مکان اجتهاد در فروع، رویه اجتهاد در اصول را در پیش بگیرد و به مکان تجدیدنظر در احکام دینی در خویش فقه تجدیدنظر نماید.[۵۱]
از لحاظ سروش بایستی خارج فقه تقویت خواهد شد تا دورن فقه نیز از راکد بودن خارج بیاید. خارج فقه یعنی معرفتشناسی، بشرشناسی، خداشناسی، وحیشناسی و … .[۶۲] فقید بایستی با آشنایی از این مسائل به باطن فقه برود. وی اعتقاد دارد ابزارهای باطن فقه، هیچ حصاری را تغییر تحول نمیدهد.[۶۲] سروش برای مثال دستمزد بشر را نمونه میاورد که دستور بیرونی میباشد و به اعتقادوباور وی فقها بایستی با اعتنا بهاین اساس به داخل فقه بپردازند تا تغییرات دور از شوخی پدید آورند.[۶۲] وی همینطور فربهی دانش فقه را نقص برای حوزه علمیه و اسلام دانسته که موجب رنجوری دیگر معارف فقهی گردیدهاست.[۶۳]
سروش اذعان دارااست که بخش اعظمی از مناقشاتش بر فقه برگرفته از غزالی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۶۴]
آئین در دنیای امروزی
عبدالکریم سروش در کنار جان هیک فیلسوف دارای شهرت بریتانیایی
سروش اعتقاد دارد در عالم تازه، مقصود معاش معنای دیگری پیدا نموده است. لذتجویی و خوشباشی از هدف ها معاش آدم شده و غفلت، از اصول معاش شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدهاست.[۶۵]
از نظر سروش عموم معمولاً از مدرنیته، به میوههای آن لحاظ دارا هستند و ریشههای مدرنیته و دنیا امروزی که دانش امروزی میباشد، کمتر آیتم اعتنا قرار میگیرد.[۶۶]
سروش آیینورزی را سه پیمان می داند:
آئینورزی معیشت اندیش (عامیانه) که در آن فرد به نحو تقلیدی و جبری، آییندار میشود و میماند. سروش آئینداری عامه مردم را درین نصیب قرار می دهد. اما سروش این نظر را دارد این نوع آئینداری وجوه و امتیازات مثبت اکثری برای شخص و جامعه داراست.[۶۷]
عبدالکریم سروش:
«آیین اسلام برای اینجانب به مانند لهجه فارسی می ماند که با آن تبارک گردیدهام. با اسلام و از روش رسول اسلام، معنویت را شناختم و دنیا دیگر را کشف کردم و در دل آن، دنیا را برای خویش معنا کردم».[۶۸]
آئین داری معرفت اندیش (عالمانه): این آیینداری موروثی و جبری وجود ندارد، ازروی اراده و انتخابی میباشد. آیین در اینجا خیر به منزله عادت بلکه به منزله یک معرفت مطرح می شود.[۶۷]
آیین داری تجربت اندیش (عارفانه): آیین به مثابه یک تجارب مطرح میشود و این آیینداری پیامبرانه میباشد، عارفانه میباشد. خدا دراین دینداری یک معشوق و دوست داستنی میباشد که بشر با آن ارتباط وجودی برقرار مینماید.[۶۷]
سروش معقد میباشد هر سه نوع آئینداری در دنیای معاصر در گیر مشکلاتی می باشند. آیینداری معیشت اندیش در دولت ها مدرن سختی ها و ایرادات بسیار متعددی داراست و نوع معاش در عالم معاصر برای بخش اعظمی از احکام و التزامات فقهی، مشکلاتی را ساخت نموده است.[۶۷] آیینداری معرفت اندیش نیز در عالم معاصر اشتباهات دوچندان دارااست و با تحولات و توسعههای علمی در عالم، آیینداری عالمانه نیز در گیر خطاها بدون شوخی گردیدهاست.[۶۷] این ایرادات حتی برای آئینداری تجربت اندیش نیز وجود داراست؛ ادب و مراقبه را از بشر گرفته و آدم را از داشتن یک روح آهسته محروم کردهمیباشد.[۶۷]
سروش اعتقاد دارد تجارب اسلام در روزگار امروزی چندان گوناگون زبده مسیحیت و یهودیت نخواهد بود. تجربیات تاریخی مسیحیت اینگونه می گوید که دانش، هنر، تکنولوژی و سیاست نو آغاز آئین را به ناتوانی خواهند افکند و بعد از آن مرحله تفسیرهای جدید فرا میرسد و دینداران در پرتو دستاوردهای تازه بشری به بازفهمی آئین، دست خواهند گشود.[۶۹]
سروش در رده ذکر راه حل این نظر را دارد نباید در ادامه حصول پندارهای امروزی از متنها فقاهتی رفت.[۷۰] به اطمینان وی دستیابی مدرنیته از متنها شرعی یکی گودیهایی بود که بخش اعظمی از متفکران مؤمن در آن افتادند.[۷۰] سروش اعتقاد دارد درین عصر می بایست به سمت فعال کردن معرفت فقاهتی در پرتو درنگهای امروزی رفت. درین بازفهمی و بازتفسیری میباشد که آیین، قوت درونی خویش را چنانکه می باشد، آرم خواهد اعطا کرد و ماندنی بودن و نبودنش آشکار خواهد گشت.[۷۱]
سلوک دیندارانه در عالم امروزی
پزشک سروش سلسله گرد هم آییهایی با تیتر «سلوک دیندارانه در عالم امروزی» را برگزار کرد و به مانع ها و علتهای آئیندار بودن در عالم معاصر پرداخت.[۷۲] این سلسله گردهماییها در پوسته ۴۰ سخنرانی برگزار شد.[۷۳] این سلسله مباحث در سال ۲۰۱۶ شروع شوید و در سال ۲۰۱۸ تمام شد.[۷۲]
سروش و فقه
عبدالکریم سروش در کنار آیت الله منتظری
سروش این نظر را دارد بدیهیات پیشین، امروز از بداهت افتادهاند و این به دگرگونی در عقلانیت بر می شود. فقیهان هم بایستی در بدیهیات قبلی مجدد لحاظ نمایند و این عین اجتهادی میباشد که عالم می بایست اجرا مسجد النبی کوهسنگی مشهد دهد.[۵۹]
به باور سروش، عالم نو، عالم فروع نو وجود ندارد، عالم اصول نو میباشد و تا هنگامی در فقه صرفا به فروع نو اندیشیده گردد، نمیقدرت راه حلهای اصولی ارائه کرد.[۶۰]تازمانیکه عالمبینی فقاهتی و بهخصوص پیشفرضهای آن در زمینهی آدم و عقلانیت آیتم تجدید حیث اصولی قرار نگیرد، نمیقدرت خطاها و مشکل ها را حل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۶۱]
سروش در سال ۱۳۷۸ش در طومارای به آیتالله منتظری مطرح کرد که به مکان اجتهاد در فروع، رویه اجتهاد در اصول را در پیش بگیرد و به مکان تجدیدنظر در احکام دینی در خویش فقه تجدیدنظر نماید.[۵۱]
از لحاظ سروش بایستی خارج فقه تقویت خواهد شد تا دورن فقه نیز از راکد بودن خارج بیاید. خارج فقه یعنی معرفتشناسی، بشرشناسی، خداشناسی، وحیشناسی و … .[۶۲] فقید بایستی با آشنایی از این مسائل به باطن فقه برود. وی اعتقاد دارد ابزارهای باطن فقه، هیچ حصاری را تغییر تحول نمیدهد.[۶۲] سروش برای مثال دستمزد بشر را نمونه میاورد که دستور بیرونی میباشد و به اعتقادوباور وی فقها بایستی با اعتنا بهاین اساس به داخل فقه بپردازند تا تغییرات دور از شوخی پدید آورند.[۶۲] وی همینطور فربهی دانش فقه را نقص برای حوزه علمیه و اسلام دانسته که موجب رنجوری دیگر معارف فقهی گردیدهاست.[۶۳]
سروش اذعان دارااست که بخش اعظمی از مناقشاتش بر فقه برگرفته از غزالی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۶۴]
آئین در دنیای امروزی
عبدالکریم سروش در کنار جان هیک فیلسوف دارای شهرت بریتانیایی
سروش اعتقاد دارد در عالم تازه، مقصود معاش معنای دیگری پیدا نموده است. لذتجویی و خوشباشی از هدف ها معاش آدم شده و غفلت، از اصول معاش شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدهاست.[۶۵]
از نظر سروش عموم معمولاً از مدرنیته، به میوههای آن لحاظ دارا هستند و ریشههای مدرنیته و دنیا امروزی که دانش امروزی میباشد، کمتر آیتم اعتنا قرار میگیرد.[۶۶]
سروش آیینورزی را سه پیمان می داند:
آئینورزی معیشت اندیش (عامیانه) که در آن فرد به نحو تقلیدی و جبری، آییندار میشود و میماند. سروش آئینداری عامه مردم را درین نصیب قرار می دهد. اما سروش این نظر را دارد این نوع آئینداری وجوه و امتیازات مثبت اکثری برای شخص و جامعه داراست.[۶۷]
عبدالکریم سروش:
«آیین اسلام برای اینجانب به مانند لهجه فارسی می ماند که با آن تبارک گردیدهام. با اسلام و از روش رسول اسلام، معنویت را شناختم و دنیا دیگر را کشف کردم و در دل آن، دنیا را برای خویش معنا کردم».[۶۸]
آئین داری معرفت اندیش (عالمانه): این آیینداری موروثی و جبری وجود ندارد، ازروی اراده و انتخابی میباشد. آیین در اینجا خیر به منزله عادت بلکه به منزله یک معرفت مطرح می شود.[۶۷]
آیین داری تجربت اندیش (عارفانه): آیین به مثابه یک تجارب مطرح میشود و این آیینداری پیامبرانه میباشد، عارفانه میباشد. خدا دراین دینداری یک معشوق و دوست داستنی میباشد که بشر با آن ارتباط وجودی برقرار مینماید.[۶۷]
سروش معقد میباشد هر سه نوع آئینداری در دنیای معاصر در گیر مشکلاتی می باشند. آیینداری معیشت اندیش در دولت ها مدرن سختی ها و ایرادات بسیار متعددی داراست و نوع معاش در عالم معاصر برای بخش اعظمی از احکام و التزامات فقهی، مشکلاتی را ساخت نموده است.[۶۷] آیینداری معرفت اندیش نیز در عالم معاصر اشتباهات دوچندان دارااست و با تحولات و توسعههای علمی در عالم، آیینداری عالمانه نیز در گیر خطاها بدون شوخی گردیدهاست.[۶۷] این ایرادات حتی برای آئینداری تجربت اندیش نیز وجود داراست؛ ادب و مراقبه را از بشر گرفته و آدم را از داشتن یک روح آهسته محروم کردهمیباشد.[۶۷]
سروش اعتقاد دارد تجارب اسلام در روزگار امروزی چندان گوناگون زبده مسیحیت و یهودیت نخواهد بود. تجربیات تاریخی مسیحیت اینگونه می گوید که دانش، هنر، تکنولوژی و سیاست نو آغاز آئین را به ناتوانی خواهند افکند و بعد از آن مرحله تفسیرهای جدید فرا میرسد و دینداران در پرتو دستاوردهای تازه بشری به بازفهمی آئین، دست خواهند گشود.[۶۹]
سروش در رده ذکر راه حل این نظر را دارد نباید در ادامه حصول پندارهای امروزی از متنها فقاهتی رفت.[۷۰] به اطمینان وی دستیابی مدرنیته از متنها شرعی یکی گودیهایی بود که بخش اعظمی از متفکران مؤمن در آن افتادند.[۷۰] سروش اعتقاد دارد درین عصر می بایست به سمت فعال کردن معرفت فقاهتی در پرتو درنگهای امروزی رفت. درین بازفهمی و بازتفسیری میباشد که آیین، قوت درونی خویش را چنانکه می باشد، آرم خواهد اعطا کرد و ماندنی بودن و نبودنش آشکار خواهد گشت.[۷۱]
سلوک دیندارانه در عالم امروزی
پزشک سروش سلسله گرد هم آییهایی با تیتر «سلوک دیندارانه در عالم امروزی» را برگزار کرد و به مانع ها و علتهای آئیندار بودن در عالم معاصر پرداخت.[۷۲] این سلسله گردهماییها در پوسته ۴۰ سخنرانی برگزار شد.[۷۳] این سلسله مباحث در سال ۲۰۱۶ شروع شوید و در سال ۲۰۱۸ تمام شد.[۷۲]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی