گماردن حجاج به حکومت عراق
حجاج بن یوسف ثقفی در ۷۵ق از سوی عبدالملک اضافه بر حجاز، حکومت عراق را بدست آورد. وی حدود بیست سال بر کوفه حکومت کرد و شیعه ها اکثری را کشت یا این که به زندان انداخت. آورده شده هنگامی حجاج وارد کوفه شد، برای تلاوت خطبه بر بالای منبر رفت؛ مدتی بدون صدا کرد، بعد از آن برخاست و بیان کرد: «ای عموم عراق! والله سرهایی را می بینم که زیرا میوه رسیدهاند و مجال چیدن آنان فرا رسیده و اینجانب آنانرا میچینم و بیان کننده جوشش خون را از در بین عمامهها و ریشها میبینم»[۱۵] یعقوبی در تاریخ خویش نوشته: عبدالملک به حجاج طومار نوشت: منرا به خون فرزندان ابوطالب آلوده و کثیف مکن، چون خویش دیدم که زیرا قبیله حرب (ابوسفیان) با آنها در افتادند، بر مسجد النبی کوهسنگی مشهد افتادند.[۱۶]
توسعه و گسترش مملکت اسلامی در شمال آفریقا
در اول روزهای حکومت عبدالملک، پاد شاه روم با نقض عهد صلح با مسلمان ها به میهنهای شام حملهور شد.[۱۷] عبدالملک که خطر رومیان را شم کرد، بدون چاره به پرداخت زیرمیزی به رومیان شد و مقرر شد هر آدینه هزار دینار به آنها بپردازد.[۱۸] بعد از فراغت عبدالملک از آشوبهای داخلی، مسلمان ها به میهنهای روم حمله کرده و بخشها متعددی را به تصرف درآوردند. براین اساس قسم صلح نقض آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.[۱۹]
ادامه و بسط فتوحات در آفریقا تحت عنوان یکی سیاستهای راهبردی، در طی عبدالملک دنبال شد. اتحاد قبایل بربر و روم به فرماندهی کُسَیله بن مَلْزَم توانستند قیروان را فتح نمایند و عقبه بن نافع را رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کشتند.
عبدالملک در سال ۶۵ق (۶۸۶ م) لشکری را به فرماندهی زهیر بن قیس بلوی به آفریقا ارسال کرد. زهیر توانست اتحاد امپراتوری روم و بربر را در حوالی ممس باخت دهد و باکشتن «کسیله» انتقام مرگ عُقبه را گرفت. البته زهیر در نبرد با رومیها کشته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.
عبدالملک در سال ۷۴ قمری حسان بن نعمان غسانی را به فرماندهی آفریقا منصوب کرد. او شمال آفریقا را طی کرد و رومیان را که بر آن مرز و بوم حکومت میکردند به عقب راندند.
ابن نعمان، قَرْطاجنّه (یا این که به عبارتی «کارتاژ» که امروزه به اسم شهر «قرطاج» در تونس دارای شهرت میباشد) را از رومیان و بربرها پس گرفت و به سمت کوههای اطلس جلو رفتن کرد.
رومیها تجدید نیرو کردند و در غیاب ابن نعمان، قرطاجنّه را تسخیر کردند البته حسن بن نعمان به قرطاجنّه بازگشت و امپراتور روم شرقی (بیزانس) تیبریوس سوم را در نزاع قرطاجنّه ناکامی بخشید و رومیها ازتمام آفریقا عقب نشستند و صرفا در«کوتا» (Ceuta) مقر داشتند.
درین در بین قبایل «زناتا» و «اوراسی» به رهبری زنی به اسم «کاهنه»، اشتباهات بسیار جدّی برای حسن بن نعمان به وجود آوردند. لشکر مسلمین آغاز باخت بسیار رنج از بربرها خوردند ولی ابن نعمان بعد از مدتی توشه دیگر به نزاع کاهنه رفت و توانست اورا به قتل برساند و کلیه قبایل بَربَر را فرمان بردار خویش تشکیل داد.
حسن بن نُعمان برای اینکه به طمع رومیان در تسخیر قرطاجنّه نقطه پايان دهد، بندر آن شهر را حاد کرد و در فاصلۀ ۱۰ مایلی قرطاجنّه شهر جدیدی به اسم تونس سازه بنیان.
در روایتی، رومیان به یاری ناوگان دریایی عملکرد کردند قَرْطاجنّه را که نیرومندترین مقر نظامی رومیها بود، گشوده پس بگیرند؛ ولی حسان آن ها را خارج راند و برای اینکه آرزوی شان را در رجوع دوباره ناکام نماید آن شهر را تماما ویران کرد و در شرق آن شهری اسلامی به اسم تونس سازه کرد.[۲۰]
اصلاح نظام اداری مالی
با دقت به توسعه جغرافیای سرزمینی و انسانی در طول عبدالملک مقررات قاضی برنظام خویشاوندانای جوابگوی ایرادات مدیریتی آن روز خلا. هر یکسری در زمان خلفای پیشین جهش به سمت اداره جهانی میهن اسلامی استارت شد؛ البته با اعتنا به پیکارهای داخلی و اختلافات سیاسی دستههای اسلامی، این فرمان متفحص نشد. از طرفی دیگر جامعه عرب که هیچسیرتکامل تجربیاتای در اداره یک حکومت نداشت ناچار بود، از طریق¬های متداول و مرسوم در آن زمان استعمال نماید؛ به همین جهت نهضت ترجمه و واردات الگوهای مدیریتی در قسمتهای متفاوت و همینطور به کارگیری از کارشناسان مجرب برای اجرای آن که عمدتا از نیروهای اهل ایران و رومی بودند بیشتر از هر مجال دیگر ضروری به لحاظ می سید.
عبدالملک با دقت به عنصر عرب و تحقیر دیگر نژادها که خصوصیت کلیه حاکمان اموی بود،[۲۱] در بیرون کردن امثال این کارها از دست غیر عرب کوشش بسیار کرد. عبدالملک در آغاز به متحول سازی دستگاه اداری و فعال کردن آن و دوم، عربی کردن دیوانها و پول سرزمین اسلامی که به عنوان نهضتِ عربی کردن اسم گرفت، پرداخت.[۲۲]
گماردن حجاج به حکومت عراق
حجاج بن یوسف ثقفی در ۷۵ق از سوی عبدالملک اضافه بر حجاز، حکومت عراق را بدست آورد. وی حدود بیست سال بر کوفه حکومت کرد و شیعه ها اکثری را کشت یا این که به زندان انداخت. آورده شده هنگامی حجاج وارد کوفه شد، برای تلاوت خطبه بر بالای منبر رفت؛ مدتی بدون صدا کرد، بعد از آن برخاست و بیان کرد: «ای عموم عراق! والله سرهایی را می بینم که زیرا میوه رسیدهاند و مجال چیدن آنان فرا رسیده و اینجانب آنانرا میچینم و بیان کننده جوشش خون را از در بین عمامهها و ریشها میبینم»[۱۵] یعقوبی در تاریخ خویش نوشته: عبدالملک به حجاج طومار نوشت: منرا به خون فرزندان ابوطالب آلوده و کثیف مکن، چون خویش دیدم که زیرا قبیله حرب (ابوسفیان) با آنها در افتادند، بر مسجد النبی کوهسنگی مشهد افتادند.[۱۶]
توسعه و گسترش مملکت اسلامی در شمال آفریقا
در اول روزهای حکومت عبدالملک، پاد شاه روم با نقض عهد صلح با مسلمان ها به میهنهای شام حملهور شد.[۱۷] عبدالملک که خطر رومیان را شم کرد، بدون چاره به پرداخت زیرمیزی به رومیان شد و مقرر شد هر آدینه هزار دینار به آنها بپردازد.[۱۸] بعد از فراغت عبدالملک از آشوبهای داخلی، مسلمان ها به میهنهای روم حمله کرده و بخشها متعددی را به تصرف درآوردند. براین اساس قسم صلح نقض آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.[۱۹]
ادامه و بسط فتوحات در آفریقا تحت عنوان یکی سیاستهای راهبردی، در طی عبدالملک دنبال شد. اتحاد قبایل بربر و روم به فرماندهی کُسَیله بن مَلْزَم توانستند قیروان را فتح نمایند و عقبه بن نافع را رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کشتند.
عبدالملک در سال ۶۵ق (۶۸۶ م) لشکری را به فرماندهی زهیر بن قیس بلوی به آفریقا ارسال کرد. زهیر توانست اتحاد امپراتوری روم و بربر را در حوالی ممس باخت دهد و باکشتن «کسیله» انتقام مرگ عُقبه را گرفت. البته زهیر در نبرد با رومیها کشته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.
عبدالملک در سال ۷۴ قمری حسان بن نعمان غسانی را به فرماندهی آفریقا منصوب کرد. او شمال آفریقا را طی کرد و رومیان را که بر آن مرز و بوم حکومت میکردند به عقب راندند.
ابن نعمان، قَرْطاجنّه (یا این که به عبارتی «کارتاژ» که امروزه به اسم شهر «قرطاج» در تونس دارای شهرت میباشد) را از رومیان و بربرها پس گرفت و به سمت کوههای اطلس جلو رفتن کرد.
رومیها تجدید نیرو کردند و در غیاب ابن نعمان، قرطاجنّه را تسخیر کردند البته حسن بن نعمان به قرطاجنّه بازگشت و امپراتور روم شرقی (بیزانس) تیبریوس سوم را در نزاع قرطاجنّه ناکامی بخشید و رومیها ازتمام آفریقا عقب نشستند و صرفا در«کوتا» (Ceuta) مقر داشتند.
درین در بین قبایل «زناتا» و «اوراسی» به رهبری زنی به اسم «کاهنه»، اشتباهات بسیار جدّی برای حسن بن نعمان به وجود آوردند. لشکر مسلمین آغاز باخت بسیار رنج از بربرها خوردند ولی ابن نعمان بعد از مدتی توشه دیگر به نزاع کاهنه رفت و توانست اورا به قتل برساند و کلیه قبایل بَربَر را فرمان بردار خویش تشکیل داد.
حسن بن نُعمان برای اینکه به طمع رومیان در تسخیر قرطاجنّه نقطه پايان دهد، بندر آن شهر را حاد کرد و در فاصلۀ ۱۰ مایلی قرطاجنّه شهر جدیدی به اسم تونس سازه بنیان.
در روایتی، رومیان به یاری ناوگان دریایی عملکرد کردند قَرْطاجنّه را که نیرومندترین مقر نظامی رومیها بود، گشوده پس بگیرند؛ ولی حسان آن ها را خارج راند و برای اینکه آرزوی شان را در رجوع دوباره ناکام نماید آن شهر را تماما ویران کرد و در شرق آن شهری اسلامی به اسم تونس سازه کرد.[۲۰]
اصلاح نظام اداری مالی
با دقت به توسعه جغرافیای سرزمینی و انسانی در طول عبدالملک مقررات قاضی برنظام خویشاوندانای جوابگوی ایرادات مدیریتی آن روز خلا. هر یکسری در زمان خلفای پیشین جهش به سمت اداره جهانی میهن اسلامی استارت شد؛ البته با اعتنا به پیکارهای داخلی و اختلافات سیاسی دستههای اسلامی، این فرمان متفحص نشد. از طرفی دیگر جامعه عرب که هیچسیرتکامل تجربیاتای در اداره یک حکومت نداشت ناچار بود، از طریق¬های متداول و مرسوم در آن زمان استعمال نماید؛ به همین جهت نهضت ترجمه و واردات الگوهای مدیریتی در قسمتهای متفاوت و همینطور به کارگیری از کارشناسان مجرب برای اجرای آن که عمدتا از نیروهای اهل ایران و رومی بودند بیشتر از هر مجال دیگر ضروری به لحاظ می سید.
عبدالملک با دقت به عنصر عرب و تحقیر دیگر نژادها که خصوصیت کلیه حاکمان اموی بود،[۲۱] در بیرون کردن امثال این کارها از دست غیر عرب کوشش بسیار کرد. عبدالملک در آغاز به متحول سازی دستگاه اداری و فعال کردن آن و دوم، عربی کردن دیوانها و پول سرزمین اسلامی که به عنوان نهضتِ عربی کردن اسم گرفت، پرداخت.[۲۲]

مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی