کشتهشدن نفس زکیه
حکومت محمد بن عبدالله بیشتر از دو ماه دوام نیاورد.[۱۸] چراکه با لشکرکشی عباسیان به مدینه و محاصره این شهر، بخش اعظمی از عموم به سبب ساز خوف از ادامه محاصره و قحطی از به دور محمد بن عبدالله دور از مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم شدند.[۱۹]
دراین بین ترساندن و تطمیعهای عیسی بن موسی، فرمانده لشکر عباسیان، نقش مهمی در جداشدن عموم مدینه از سپاه محمد بن عبدالله داشت.[۲۰] از این رو صرفا ۳۱۶ نفر در قبال عباسیان مقاومت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۱]
عاقبت با ورود عباسیان به درون شهر، مبارزه بدن به بدن درگرفت؛ در غایت محمد بن عبدالله به دست حمید بن قُحطبه در ناحیه «احجار الزیت» مدینه کشته شد.[۲۲][۲۳][۲۴]پس از کشته شدن سرش را از بدنش غیروابسته کرده و در شهرهای متفاوت گرداندند و تن او را در بقیع دفن رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۵]
ظهور فرقه محمدیه
بعضی نویسندگان ملل و نحل نوشتهاند: بعداز کشته شدن نفس زکیه، مغیرة بن سعید عجلی و طرفدارانش مدعا شدند، نفس زکیه نمرده میباشد بلکه در کوه حاجر در حیطه نجد در غایب بودن به سرمیموفقیت و ظهور خواهد کرد. این تیم به محمدیه دارای اسم و رسم بوده و معتقد بودند نفس زکیه مهدی موعود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۶]
بینش علمای شیعه در زمینه ی این قیام
در اینکه آیا نفس زکیه خویش را مهدی موعود میپنداشته یا این که اتهامی میباشد که سایر افراد برای خدشهدار کردن شخصیت و قیام محمد بن عبدالله به وی وارد کردهاند، بینشهای متفاوتی بین فقها، مورخان و محدثان وجود داراست.[۲۷] سید بن طاووس، به امان از عبدالله محض و قیام فرزندش محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد به گفته وی، علویان معتقد نبودند مهدی از آنها میباشد و نسبت دادن مهدی به نفس زکیه، به دلیل معنای همگانی آن بوده چراکه به هر قیام کنندهای اطلاق میگردیده و مقصودشان مهدی موعود نبوده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور سید طاووس اعتقاد دارد[مستلزم منبع] حسنیان از اشخاص گزینه عشق امام راستگو(ع) بوده و آن ها نیز به حق امام، مطلع بودند.[مستلزم منبع] او احادیثی که در ذمّ قیام محمد بن عبدالله صادر گردیده را از روی تقیه دانسته میباشد.[۲۸] ولی روضه خوان اثر گذار به ذم عبدالله محض و محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد.[۲۹] کلینی نیز روایاتی در مذمت محمد بن عبدالله بیان نموده است.[۳۰] آیتالله خویی در کتاب معجم رجال الحدیث عبدالله بن حسن و نفس زکیه را آسیب دیده و مذموم دانسته میباشد.[۳۱]
جستارهای متعلق
قیام زید بن علی
قیام قتیل باخمرا
قیام شهید فخ
پانویس
فرمانیان، موسوی نژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ۱۳۸۹ش، ص۳۵.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۲۰.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص۲۵۶.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۱۹؛ جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۳۱۳.
اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۳ و ۲۵۴ - ۲۵۷.
جعفری، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۳۷.
مطهری، سیری در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، ص۱۳۱-۱۳۲.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه؛ تاریخ و عقاید، ص۳۶.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه تاریخ و عقاید، ص۳۷.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۲۷.
مهدوی عباس آباد، قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه) اول قیام علویان علیه عباسیان، نشریه دانش کده علم ها اجتماعی و انسانی
کشتهشدن نفس زکیه
حکومت محمد بن عبدالله بیشتر از دو ماه دوام نیاورد.[۱۸] چراکه با لشکرکشی عباسیان به مدینه و محاصره این شهر، بخش اعظمی از عموم به سبب ساز خوف از ادامه محاصره و قحطی از به دور محمد بن عبدالله دور از مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم شدند.[۱۹]
دراین بین ترساندن و تطمیعهای عیسی بن موسی، فرمانده لشکر عباسیان، نقش مهمی در جداشدن عموم مدینه از سپاه محمد بن عبدالله داشت.[۲۰] از این رو صرفا ۳۱۶ نفر در قبال عباسیان مقاومت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۱]
عاقبت با ورود عباسیان به درون شهر، مبارزه بدن به بدن درگرفت؛ در غایت محمد بن عبدالله به دست حمید بن قُحطبه در ناحیه «احجار الزیت» مدینه کشته شد.[۲۲][۲۳][۲۴]پس از کشته شدن سرش را از بدنش غیروابسته کرده و در شهرهای متفاوت گرداندند و تن او را در بقیع دفن رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۵]
ظهور فرقه محمدیه
بعضی نویسندگان ملل و نحل نوشتهاند: بعداز کشته شدن نفس زکیه، مغیرة بن سعید عجلی و طرفدارانش مدعا شدند، نفس زکیه نمرده میباشد بلکه در کوه حاجر در حیطه نجد در غایب بودن به سرمیموفقیت و ظهور خواهد کرد. این تیم به محمدیه دارای اسم و رسم بوده و معتقد بودند نفس زکیه مهدی موعود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۶]
بینش علمای شیعه در زمینه ی این قیام
در اینکه آیا نفس زکیه خویش را مهدی موعود میپنداشته یا این که اتهامی میباشد که سایر افراد برای خدشهدار کردن شخصیت و قیام محمد بن عبدالله به وی وارد کردهاند، بینشهای متفاوتی بین فقها، مورخان و محدثان وجود داراست.[۲۷] سید بن طاووس، به امان از عبدالله محض و قیام فرزندش محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد به گفته وی، علویان معتقد نبودند مهدی از آنها میباشد و نسبت دادن مهدی به نفس زکیه، به دلیل معنای همگانی آن بوده چراکه به هر قیام کنندهای اطلاق میگردیده و مقصودشان مهدی موعود نبوده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور سید طاووس اعتقاد دارد[مستلزم منبع] حسنیان از اشخاص گزینه عشق امام راستگو(ع) بوده و آن ها نیز به حق امام، مطلع بودند.[مستلزم منبع] او احادیثی که در ذمّ قیام محمد بن عبدالله صادر گردیده را از روی تقیه دانسته میباشد.[۲۸] ولی روضه خوان اثر گذار به ذم عبدالله محض و محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد.[۲۹] کلینی نیز روایاتی در مذمت محمد بن عبدالله بیان نموده است.[۳۰] آیتالله خویی در کتاب معجم رجال الحدیث عبدالله بن حسن و نفس زکیه را آسیب دیده و مذموم دانسته میباشد.[۳۱]
جستارهای متعلق
قیام زید بن علی
قیام قتیل باخمرا
قیام شهید فخ
پانویس
فرمانیان، موسوی نژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ۱۳۸۹ش، ص۳۵.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۲۰.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص۲۵۶.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۱۹؛ جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۳۱۳.
اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۳ و ۲۵۴ - ۲۵۷.
جعفری، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۳۷.
مطهری، سیری در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، ص۱۳۱-۱۳۲.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه؛ تاریخ و عقاید، ص۳۶.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه تاریخ و عقاید، ص۳۷.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۲۷.
مهدوی عباس آباد، قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه) اول قیام علویان علیه عباسیان، نشریه دانش کده علم ها اجتماعی و انسانی
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی