از پیش از ورود اسلام به کشورایران، مردمان این مرزوبوم مسجد النبی کوهسنگی مشهد عبادت گاه های خود را تزئین می کردند و عملکرد خود را بر این می گذاشتند که محل خلوت با خدای خویش را به زیباترین شکل ممکن بسازند. بعد از ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران استفاده از تزئینات معماری در مسجدها افزایش پیدا کرد. یکی زیباترین این موادتشکیل دهنده هنر به کارگیری از کاشی مسجد بود، که هنوز هم جزء لاینفک زیبائی مسجد ایرانی هست. رنگ سفید خط نوشته مذهبی بر روی رنگ لاجورد مورد، نشانه از موفقیت روشنایی بر تیرگی دارااست.
مقایسه فضاها در الگوی مسجد شبستانی و مساجد ایوانی
کلاً سبک شبستانی خط سیری ساده و سرراست را در اختیار کاربر می گذارد. تغییر احساس دور و اطراف در اطراف های باز و بسته به یک باره و فارغ از مقدمه چینی اتفاق می افتد. طرح معماری آن تنها به پاسخی معمولی و صریح به نیازهای کارکردی بسنده می کند، که همان اقامه نماز میباشد. در چنین الگویی قابلیت تجربیات فضایی و سلسله مراتبی برای مخاطب فراهم نمی شود و او حس حضور در مکان را به خیر تجربیات نمی کند درصورتی که که الگوی چهار ایوانی دارای روندی غامض تر و آرایش فضایی پیشرفته تری هست.
با افزودن حیاط، خط سیر خشک سبک شبستانی به الگویی دیدنی از تجربیات متنوع فضایی تبدیل می گردد. تغییر مکان از فضای باز و بسته از طریق فیلتری نیمه باز به اسم ایوان صورت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می گیرد که به هر دو محیط قرابت دارااست. همچنین دسترسی به مقدس ترین فضای مسجد یا همان محراب، با طی کردن سلسله مراتب و حریم بندی اتفاق می افتد. رسیدن به فضای محراب نیاز به مهیا سازی قلبی و خیالی دارد.
عبور از ایوان رفیع مسجد با شکوه لایتناهیش نمازگزار را به کوچک بودنش در ازای بزرگی خدا آگاه می سازد. فضای رازآلود ایوان که بر اثر گستردگی بعد ها در طی، بازی های نوروروشنایی و سایه طرح های پرپیچ و تاب دکوری و مقرنس های پرابهام ایجاد شده است. فرد را از ذهن ها زندگی روزمره خارج و متوجه حضور در فضایی روحانی می کند. معماری حیاط این آمادگی دیوانه را ساخت می کند تا نماز راز و نیازی باشد با مجموع وجود. این شیوه حل معمارانه کیفیت حضور رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد در فضای معنوی مسجد را افزایش میدهد، در حالی که دسترسی مستقیم به فضای اصلی در مساجد شبستانی زمان آمادگی کم عقل را از نمازگزار می گیرد.
حرف نقطه پايان درباره قسمتی از مسجدهای بزرگ
گونه های شبستان مسجد و تراکم و پراکندگی هر کدام از آنها در معماری جمهوری اسلامی ایران به چشم میخورد. این فضا را می توان مسطح و مسقف و از هر چهار سو بسته ی تمجید کرد که در آن نماز گزارده میشود و دسترسی نمازگزاران به آن، با استفاده از یک یا چند درب مهیا میشود. هرچند کاربست واژه و کلمه ی شبستان برای دلالت بر چنین فضاهایی در مسجدها، امـری دیرینه نیست و از حدود سـده ی دوازدهم هجری قمری هست که در متون تاریخی، کلمه ی شبستان را در معنای فضای نمازخانه ای مسجدها به شغل برده اند.
در واقع این واژه در گذر فرصت، معانی متفاوتی به خود گرفته هست؛ از جملـه سـرای زنان، حرمسرا ، گرمخانه، جای دلگیر، خوابگاه، خانه، جای بدوننور، غار ، نمازخانه ی مسجدها ، خلوت خانه. باری تمرکز این جستار بر معنای نمازخانه مسجد تعریف و تمجید گردیده.
محراب مسجد (mihrab)
محراب مسجد پر رنگ ترین نماد معماری شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسلامی میباشد که قبله را نماد میدهد. تشکیل داد محراب حائز اهمیت نمادین و فیزیکی در معماری اسلامی میباشد. در مسجدها، در کناره قبله مسجد جایدارد و شیوه قرار به دست آوردن طرح محراب، جهت قبله را در درون مسجد معلوم می نماید.
محراب (mihrab) تحت عنوان یکیاز ارکان مهم در معماری داخلی مسجد میباشد که به طور تاق قوسی در دیوار سمت قبله به چشم می خورد. براساس نوشته های متن ها، مهمترین و مقدس ترین جای مسجد شمرده میگردد، و دارنده حرمت بالایی میباشد. بایقین این عنایت و حرمت عامل خاصی داشته و شاید به کارکرد آن در ساختمان مساجد گشوده میشود.
از پیش از ورود اسلام به کشورایران، مردمان این مرزوبوم مسجد النبی کوهسنگی مشهد عبادت گاه های خود را تزئین می کردند و عملکرد خود را بر این می گذاشتند که محل خلوت با خدای خویش را به زیباترین شکل ممکن بسازند. بعد از ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران استفاده از تزئینات معماری در مسجدها افزایش پیدا کرد. یکی زیباترین این موادتشکیل دهنده هنر به کارگیری از کاشی مسجد بود، که هنوز هم جزء لاینفک زیبائی مسجد ایرانی هست. رنگ سفید خط نوشته مذهبی بر روی رنگ لاجورد مورد، نشانه از موفقیت روشنایی بر تیرگی دارااست.
مقایسه فضاها در الگوی مسجد شبستانی و مساجد ایوانی
کلاً سبک شبستانی خط سیری ساده و سرراست را در اختیار کاربر می گذارد. تغییر احساس دور و اطراف در اطراف های باز و بسته به یک باره و فارغ از مقدمه چینی اتفاق می افتد. طرح معماری آن تنها به پاسخی معمولی و صریح به نیازهای کارکردی بسنده می کند، که همان اقامه نماز میباشد. در چنین الگویی قابلیت تجربیات فضایی و سلسله مراتبی برای مخاطب فراهم نمی شود و او حس حضور در مکان را به خیر تجربیات نمی کند درصورتی که که الگوی چهار ایوانی دارای روندی غامض تر و آرایش فضایی پیشرفته تری هست.
با افزودن حیاط، خط سیر خشک سبک شبستانی به الگویی دیدنی از تجربیات متنوع فضایی تبدیل می گردد. تغییر مکان از فضای باز و بسته از طریق فیلتری نیمه باز به اسم ایوان صورت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می گیرد که به هر دو محیط قرابت دارااست. همچنین دسترسی به مقدس ترین فضای مسجد یا همان محراب، با طی کردن سلسله مراتب و حریم بندی اتفاق می افتد. رسیدن به فضای محراب نیاز به مهیا سازی قلبی و خیالی دارد.
عبور از ایوان رفیع مسجد با شکوه لایتناهیش نمازگزار را به کوچک بودنش در ازای بزرگی خدا آگاه می سازد. فضای رازآلود ایوان که بر اثر گستردگی بعد ها در طی، بازی های نوروروشنایی و سایه طرح های پرپیچ و تاب دکوری و مقرنس های پرابهام ایجاد شده است. فرد را از ذهن ها زندگی روزمره خارج و متوجه حضور در فضایی روحانی می کند. معماری حیاط این آمادگی دیوانه را ساخت می کند تا نماز راز و نیازی باشد با مجموع وجود. این شیوه حل معمارانه کیفیت حضور رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد در فضای معنوی مسجد را افزایش میدهد، در حالی که دسترسی مستقیم به فضای اصلی در مساجد شبستانی زمان آمادگی کم عقل را از نمازگزار می گیرد.
حرف نقطه پايان درباره قسمتی از مسجدهای بزرگ
گونه های شبستان مسجد و تراکم و پراکندگی هر کدام از آنها در معماری جمهوری اسلامی ایران به چشم میخورد. این فضا را می توان مسطح و مسقف و از هر چهار سو بسته ی تمجید کرد که در آن نماز گزارده میشود و دسترسی نمازگزاران به آن، با استفاده از یک یا چند درب مهیا میشود. هرچند کاربست واژه و کلمه ی شبستان برای دلالت بر چنین فضاهایی در مسجدها، امـری دیرینه نیست و از حدود سـده ی دوازدهم هجری قمری هست که در متون تاریخی، کلمه ی شبستان را در معنای فضای نمازخانه ای مسجدها به شغل برده اند.
در واقع این واژه در گذر فرصت، معانی متفاوتی به خود گرفته هست؛ از جملـه سـرای زنان، حرمسرا ، گرمخانه، جای دلگیر، خوابگاه، خانه، جای بدوننور، غار ، نمازخانه ی مسجدها ، خلوت خانه. باری تمرکز این جستار بر معنای نمازخانه مسجد تعریف و تمجید گردیده.
محراب مسجد (mihrab)
محراب مسجد پر رنگ ترین نماد معماری شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسلامی میباشد که قبله را نماد میدهد. تشکیل داد محراب حائز اهمیت نمادین و فیزیکی در معماری اسلامی میباشد. در مسجدها، در کناره قبله مسجد جایدارد و شیوه قرار به دست آوردن طرح محراب، جهت قبله را در درون مسجد معلوم می نماید.
محراب (mihrab) تحت عنوان یکیاز ارکان مهم در معماری داخلی مسجد میباشد که به طور تاق قوسی در دیوار سمت قبله به چشم می خورد. براساس نوشته های متن ها، مهمترین و مقدس ترین جای مسجد شمرده میگردد، و دارنده حرمت بالایی میباشد. بایقین این عنایت و حرمت عامل خاصی داشته و شاید به کارکرد آن در ساختمان مساجد گشوده میشود.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی