برای مدیر فقاهتی جامعه می بایست ساز و کارهایی تشکیل داد که به صورت غیر بدون واسطه در در اختیار گرفتن کردار اشخاص نقش داشته باشد، یکی مسائلی که قادر است در حوزه مدیر مسجد قرار گیرد، در دست گرفتن اجتماعی میباشد. در تعریفوتمجید در اختیار گرفتن اجتماعی اورده شده میباشد : مسجد النبی کوهسنگی مشهد
«در دست گرفتن اجتماعی عبارت میباشد از فرایندی که جریان تأثیر گذاری بر اخلاق اشخاص جامعه را بر ذمه داراست. تا هم نوایی با هنجارهای دسته شکل بگیرد. در دست گرفتن اجتماعی به دو شکل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد جاری ساختن پذیر میباشد : قانونی و غیر قانونی. در اختیار گرفتن قانونی اجتماعی زمانی شکل میگیرد که جریان هم نوایی با هنجارهای اجتماعی طبق قانون ها ومقررات و دین طومار ها و نظایر آن از سوی دولت یا این که نیروی اجرایی که اجرا کننده ی توان اند اجرا گیرد. نیروی انتظامی و امنیتی دقیقا مثال ی بارزی از در رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دست گرفتن اجتماعی قانونی میباشد. در دست گرفتن اجتماعی غیرقانونی عبارت میباشد از همه دستور و نهی هایی که به شخص می گردد، تا بتواند بر طبق با هنجارهای اجتماعی و گروهی باشد. تیم های هم زیرا خانواده، مسجد و غیره میتوانند با ابزارهایی مثل ثنا، شماتت، خشم اخلاقی بر خلق و خوی شخص تأثیر بگذارد.» [88]
مدیر مسجد میتواند در در دست گرفتن جامعه از دو روش بی واسطه و غیر بدون واسطه وارد خواهد شد. در در اختیار گرفتن بی واسطه، از روش احیای فریضه دستور به دارای اسم و رسم و نهی از منکر همت خواهد شد که جامعه پایین در اختیار گرفتن قرار گیرد و ارزشها و هنجار های شرعی در جامعه محافظت و تقویت گردد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در در اختیار گرفتن غیر بی واسطه، از روش فعال کردن نهاد های اجتماعی دیگر و جهت دادن به آنان می اقتدار جامعه را پایین در دست گرفتن قرار بخشید.
بنیان اجتماعی عبارت میباشد از :«نظامی از ارتباط ها اجتماعی ساخته و پرداخته و استوار با هدفی معلوم که کنش آن از شخصیت کسانی که ذمه دار آن میباشند می گذرد و به اشخاص دیگری منتقل میشود و در زمان مجال استمرار و مداومت پیدا می نماید.» مهمترین ارگان های اجتماعی :«خانواده، نظام آموزشی، اقتصاد، مذهب، و حکومت میباشد. [89]
تقویت نظام خانواده و قوم، دو برهان مهمی میباشد که میتواند در در دست گرفتن نا محسوس اشخاص مؤثر باشد. ارتباط مستقیمی فی مابین استحکام ارتباط ها خانوادگی با هجران از خرابی و دربین تعهد و التزام خانواده ها به مبانی فقاهتی باتربیت شرعی فرزندان وجود دارااست. هم چنان که استحکام رابطه ها فامیلی و خویشاوندی در پرهیز از کثیف شدن، در دست گرفتن اشخاص و پیشرفت تعهد و التزام شرعی نقش مهمی دارااست. مساجد میتواند از شیوه های گوناگون در این باره فعال خیس باشد. مانند ساخت و ساز و رواج لینک زناشویی و سهل وآسان کردن تزویج و همینطور از روش مداخله در معضل های خانوادگی و فعال کردن نقش خویشاوندان. اینگونه اقداماتی از طرف مساجد ضمن این که سبب استحکام بنیادهای مقدس خانواده و قوم میگردد، قضیه ای خیر میباشد برای التزام خانواده ها به احکام و مبانی فقاهتی و تربیت فقهی فرزندان. معمولا اشخاص مذهبی عشق و علت ی بیشتری برای فعال کردن رابطه ها فامیلی داراهستند، زیرا بر اساس مبانی شرعی صله رحم از مهمترین آداب فقاهتی میباشد و انقطاع صله رحم از بلندمرتبه ترین گناهان بهحساب میآید.
در جامعه ها مدرن، به جهت طلبه شدن نقش دولت و ارگان های مدنی و اجتماعی، و نیز صنعتی شدن و پیشرفت شهر نشینی، نقش قبیله بخش اعظمی کمرنگ گردیده است، با اعتنا بهاین که در جامعه مدرن کمتر نهادی وجود دارااست که به طور دانش آموز به تحکیم نظام خانواده و بستگان بپردازد، مساجد با گستردگی، آموزش، تجهیزات و موضوع های بسیار قابل قبولی که داراهستند، میتوانند مدیر درست نظام خانواده و بستگان را تقویت کرده و از این نحوه جامعه را با مبانی و قیمت های فقهی مدیر نمایند.
در نظام شهر نشینی مدرن ساکنان محله های چندان ارتباطی باهم ندارد. هم محلی کمتر همدیگر را میشناسند و روابطی یه خرده با هم داراهستند، مسجد میتواند محلی باشد که اشخاص یک محله را با هم لینک بزند و با ساخت و ساز یک رابطه منطقی یک نامونشان جمعی به اشخاص بدهد کهاین نامونشان جمعی در ساخت و ساز یک در اختیار گرفتن نا محسوس اشخاص میتواند مؤثر باشد.
5. تعمیق رابطه ها اجتماعی
یکی مهمترین مسائلی که قادر است از هدف ها مدیر مسجد باشد و از هدف ها و در راستای مدیر فقاهتی جامعه میباشد، تعمیق رابطه ها اجتماعی دربین اشخاص جامعه میباشد. اجتماع وقتی صورت میگیرد که میان تنی چند از اشخاص لینک و پیوند و رابطه خاصی بر قرار خواهد شد، به صورتی که آن ها خلال حس همبستگی، نامونشان جمعی نیز برای خویش قایل باشند و خلال منافع شخصی مصالح جمعی خویش را نیز مد لحاظ داشته باشند. به عبارت دیگر یک شخص ضمن نامونشان و شخصیت شخصی، برای خویش نام و نشان در پوسته تیم هم قایل باشد و برای محافظت و ابراز نامونشان جمعی خویش هم بکوشد. برای مثال در جایی که مسلمانها در اقلیت میباشند، عده ای که خویش را مسلمان میدانند، عملا نامونشان جمعی دیگری برای خویش تحت عنوان مسلمان قایل اند. این مقاله را در پوسته مسجد هم می قدرت ساخت. اشخاصی که در یک مسجد کمپانی می نمایند، با رئیس امام مسجد میتواند به طور نام و نشان ایمانی و مسجدی تمجید خواهد شد، یعنی گروهی که خلال نامونشان جمعی مسلمانی از نگاه ایمان و یا این که از لحاظ حضور در مسجد، متمایز باشند. ولی به صرف حضور تعداد متعددی از اشخاص , سوای این حس نامونشان و منافع مشترک، اجتماع یا این که نامونشان جمعی جداگانه صورت نمی گیرد. مسجد میتواند در ساخت این نام و نشان جمعی و تحکیم این نامونشان نقش مهمی اجرا نماید. مسجد قادر است رابطه ها فی مابین اشخاصی را که در مسجد حاضر میشود، تعمیق و بسط بدهد و از تمام این اشخاص نام و نشان تازه شرعی به وجود بیاورد. ساختوساز اینگونه لینک دربین اشخاص قادر است از هدف ها رئیس مسجد و مدیر فقهی جامعه باشد. دراین شکی وجود ندارد که هر چه رابطه ها فی مابین اشخاص یک جامعه عمیق خیس و وسیع خیس باشد، پویایی و فعّالیت آن جامعه بیشتر و عالی خواهد بود. یک کدام از هدف ها رئیس مسجد تربیت اشخاص و ارائه سر مشق به جامعه است. بنابر این برای رئیس فقاهتی جامعه، می بایست از مدیر فقاهتی مساجد آغاز کرد و از روش مدیر فقهی مساجد، جامعه را رئیس کرد.
در تاریخ و فرهنگ وتمدن اسلامی، مسجد، راس و کانون رابطه اجتماعی مسلمان ها محسوب میشد. پرفسور حمید مولانا در باره نقش ارتباطی مسجد میگوید : »
در حین تاریخ کشور ایران اسلامی، مساجد یکی مهمترین مرکز ها پیوندها عمومی بوده میباشد.در تاریخ اجتماعی و در فرهنگ و تمدن کشور ایران، مسجد مطرح ترین، متنفذ ترین، مردمی ترین، و محرکترین رسانه ی جمعی بوده میباشد. در عموم شناسی ارتباطی کشور ایران، مسجد یک واژه و کلمه و منزلت خودی میباشد. در حالی که خبر نامه و مطبوعات اکثر اوقات یک پدیده غیر خودی را در میان عموم به وجود آورده میباشد.» ( [90] )
آیین اسلام فقاهتی دنیا شمول میباشد. مطابق آموزه های اسلامی هر مسلمان نسبت به سرانجام مسلمانها دیگر تکلیف هایی داراست. اولیه تکلیف هر مسلمان نسبت به مسلمان ها دیگر، اعتنا و اهتمام به کارها مسلمانها میباشد. حدیث شریفی از فرستاده اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) دراین باره نقل گردیده است که فرمود :. «اینجانب اصبح و لم یهتم به کارها المسلمین فلیس به مسلم» [91] «هر کس شبی را به صبح برساند و در تامل دیگر مسلمانها نباشد، وی مسلمان وجود ندارد.» این آموزه آیین اسلام برخواسته از یک دستور فطری بشری میباشد. هر انسانی که نسبت به عاقبت و سختی دیگرافراد بی تفاوت باشد، در انسانیت خویش بایستی تردید نماید. سعدی شیرازی شاید مضمون همین حدیث شریف را به شعر در آورده میباشد که :
بنی انسان اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند
تو کز محنت دیگرافراد بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی
در آیین اسلام راهکارهای زیادی برای تعمیق ارتباط ها اجتماعی وجود دارااست، مثل اصل فرمان به دارای شهرت و نهی از منکر و التفات پند فقهی یا این که تواصی به حق و تواصی به شکیبایی و قضیه برادری شرعی مسلمان ها و مورد حق هم محلی وو... امروز هم می قدرت مساجد را به محل تجمع جوان ها و رد و بدل شدن داده ها و خبرها مبدل کرد.
برای مدیر فقاهتی جامعه می بایست ساز و کارهایی تشکیل داد که به صورت غیر بدون واسطه در در اختیار گرفتن کردار اشخاص نقش داشته باشد، یکی مسائلی که قادر است در حوزه مدیر مسجد قرار گیرد، در دست گرفتن اجتماعی میباشد. در تعریفوتمجید در اختیار گرفتن اجتماعی اورده شده میباشد : مسجد النبی کوهسنگی مشهد
«در دست گرفتن اجتماعی عبارت میباشد از فرایندی که جریان تأثیر گذاری بر اخلاق اشخاص جامعه را بر ذمه داراست. تا هم نوایی با هنجارهای دسته شکل بگیرد. در دست گرفتن اجتماعی به دو شکل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد جاری ساختن پذیر میباشد : قانونی و غیر قانونی. در اختیار گرفتن قانونی اجتماعی زمانی شکل میگیرد که جریان هم نوایی با هنجارهای اجتماعی طبق قانون ها ومقررات و دین طومار ها و نظایر آن از سوی دولت یا این که نیروی اجرایی که اجرا کننده ی توان اند اجرا گیرد. نیروی انتظامی و امنیتی دقیقا مثال ی بارزی از در رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دست گرفتن اجتماعی قانونی میباشد. در دست گرفتن اجتماعی غیرقانونی عبارت میباشد از همه دستور و نهی هایی که به شخص می گردد، تا بتواند بر طبق با هنجارهای اجتماعی و گروهی باشد. تیم های هم زیرا خانواده، مسجد و غیره میتوانند با ابزارهایی مثل ثنا، شماتت، خشم اخلاقی بر خلق و خوی شخص تأثیر بگذارد.» [88]
مدیر مسجد میتواند در در دست گرفتن جامعه از دو روش بی واسطه و غیر بدون واسطه وارد خواهد شد. در در اختیار گرفتن بی واسطه، از روش احیای فریضه دستور به دارای اسم و رسم و نهی از منکر همت خواهد شد که جامعه پایین در اختیار گرفتن قرار گیرد و ارزشها و هنجار های شرعی در جامعه محافظت و تقویت گردد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در در اختیار گرفتن غیر بی واسطه، از روش فعال کردن نهاد های اجتماعی دیگر و جهت دادن به آنان می اقتدار جامعه را پایین در دست گرفتن قرار بخشید.
بنیان اجتماعی عبارت میباشد از :«نظامی از ارتباط ها اجتماعی ساخته و پرداخته و استوار با هدفی معلوم که کنش آن از شخصیت کسانی که ذمه دار آن میباشند می گذرد و به اشخاص دیگری منتقل میشود و در زمان مجال استمرار و مداومت پیدا می نماید.» مهمترین ارگان های اجتماعی :«خانواده، نظام آموزشی، اقتصاد، مذهب، و حکومت میباشد. [89]
تقویت نظام خانواده و قوم، دو برهان مهمی میباشد که میتواند در در دست گرفتن نا محسوس اشخاص مؤثر باشد. ارتباط مستقیمی فی مابین استحکام ارتباط ها خانوادگی با هجران از خرابی و دربین تعهد و التزام خانواده ها به مبانی فقاهتی باتربیت شرعی فرزندان وجود دارااست. هم چنان که استحکام رابطه ها فامیلی و خویشاوندی در پرهیز از کثیف شدن، در دست گرفتن اشخاص و پیشرفت تعهد و التزام شرعی نقش مهمی دارااست. مساجد میتواند از شیوه های گوناگون در این باره فعال خیس باشد. مانند ساخت و ساز و رواج لینک زناشویی و سهل وآسان کردن تزویج و همینطور از روش مداخله در معضل های خانوادگی و فعال کردن نقش خویشاوندان. اینگونه اقداماتی از طرف مساجد ضمن این که سبب استحکام بنیادهای مقدس خانواده و قوم میگردد، قضیه ای خیر میباشد برای التزام خانواده ها به احکام و مبانی فقاهتی و تربیت فقهی فرزندان. معمولا اشخاص مذهبی عشق و علت ی بیشتری برای فعال کردن رابطه ها فامیلی داراهستند، زیرا بر اساس مبانی شرعی صله رحم از مهمترین آداب فقاهتی میباشد و انقطاع صله رحم از بلندمرتبه ترین گناهان بهحساب میآید.
در جامعه ها مدرن، به جهت طلبه شدن نقش دولت و ارگان های مدنی و اجتماعی، و نیز صنعتی شدن و پیشرفت شهر نشینی، نقش قبیله بخش اعظمی کمرنگ گردیده است، با اعتنا بهاین که در جامعه مدرن کمتر نهادی وجود دارااست که به طور دانش آموز به تحکیم نظام خانواده و بستگان بپردازد، مساجد با گستردگی، آموزش، تجهیزات و موضوع های بسیار قابل قبولی که داراهستند، میتوانند مدیر درست نظام خانواده و بستگان را تقویت کرده و از این نحوه جامعه را با مبانی و قیمت های فقهی مدیر نمایند.
در نظام شهر نشینی مدرن ساکنان محله های چندان ارتباطی باهم ندارد. هم محلی کمتر همدیگر را میشناسند و روابطی یه خرده با هم داراهستند، مسجد میتواند محلی باشد که اشخاص یک محله را با هم لینک بزند و با ساخت و ساز یک رابطه منطقی یک نامونشان جمعی به اشخاص بدهد کهاین نامونشان جمعی در ساخت و ساز یک در اختیار گرفتن نا محسوس اشخاص میتواند مؤثر باشد.
5. تعمیق رابطه ها اجتماعی
یکی مهمترین مسائلی که قادر است از هدف ها مدیر مسجد باشد و از هدف ها و در راستای مدیر فقاهتی جامعه میباشد، تعمیق رابطه ها اجتماعی دربین اشخاص جامعه میباشد. اجتماع وقتی صورت میگیرد که میان تنی چند از اشخاص لینک و پیوند و رابطه خاصی بر قرار خواهد شد، به صورتی که آن ها خلال حس همبستگی، نامونشان جمعی نیز برای خویش قایل باشند و خلال منافع شخصی مصالح جمعی خویش را نیز مد لحاظ داشته باشند. به عبارت دیگر یک شخص ضمن نامونشان و شخصیت شخصی، برای خویش نام و نشان در پوسته تیم هم قایل باشد و برای محافظت و ابراز نامونشان جمعی خویش هم بکوشد. برای مثال در جایی که مسلمانها در اقلیت میباشند، عده ای که خویش را مسلمان میدانند، عملا نامونشان جمعی دیگری برای خویش تحت عنوان مسلمان قایل اند. این مقاله را در پوسته مسجد هم می قدرت ساخت. اشخاصی که در یک مسجد کمپانی می نمایند، با رئیس امام مسجد میتواند به طور نام و نشان ایمانی و مسجدی تمجید خواهد شد، یعنی گروهی که خلال نامونشان جمعی مسلمانی از نگاه ایمان و یا این که از لحاظ حضور در مسجد، متمایز باشند. ولی به صرف حضور تعداد متعددی از اشخاص , سوای این حس نامونشان و منافع مشترک، اجتماع یا این که نامونشان جمعی جداگانه صورت نمی گیرد. مسجد میتواند در ساخت این نام و نشان جمعی و تحکیم این نامونشان نقش مهمی اجرا نماید. مسجد قادر است رابطه ها فی مابین اشخاصی را که در مسجد حاضر میشود، تعمیق و بسط بدهد و از تمام این اشخاص نام و نشان تازه شرعی به وجود بیاورد. ساختوساز اینگونه لینک دربین اشخاص قادر است از هدف ها رئیس مسجد و مدیر فقهی جامعه باشد. دراین شکی وجود ندارد که هر چه رابطه ها فی مابین اشخاص یک جامعه عمیق خیس و وسیع خیس باشد، پویایی و فعّالیت آن جامعه بیشتر و عالی خواهد بود. یک کدام از هدف ها رئیس مسجد تربیت اشخاص و ارائه سر مشق به جامعه است. بنابر این برای رئیس فقاهتی جامعه، می بایست از مدیر فقاهتی مساجد آغاز کرد و از روش مدیر فقهی مساجد، جامعه را رئیس کرد.
در تاریخ و فرهنگ وتمدن اسلامی، مسجد، راس و کانون رابطه اجتماعی مسلمان ها محسوب میشد. پرفسور حمید مولانا در باره نقش ارتباطی مسجد میگوید : »
در حین تاریخ کشور ایران اسلامی، مساجد یکی مهمترین مرکز ها پیوندها عمومی بوده میباشد.در تاریخ اجتماعی و در فرهنگ و تمدن کشور ایران، مسجد مطرح ترین، متنفذ ترین، مردمی ترین، و محرکترین رسانه ی جمعی بوده میباشد. در عموم شناسی ارتباطی کشور ایران، مسجد یک واژه و کلمه و منزلت خودی میباشد. در حالی که خبر نامه و مطبوعات اکثر اوقات یک پدیده غیر خودی را در میان عموم به وجود آورده میباشد.» ( [90] )
آیین اسلام فقاهتی دنیا شمول میباشد. مطابق آموزه های اسلامی هر مسلمان نسبت به سرانجام مسلمانها دیگر تکلیف هایی داراست. اولیه تکلیف هر مسلمان نسبت به مسلمان ها دیگر، اعتنا و اهتمام به کارها مسلمانها میباشد. حدیث شریفی از فرستاده اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) دراین باره نقل گردیده است که فرمود :. «اینجانب اصبح و لم یهتم به کارها المسلمین فلیس به مسلم» [91] «هر کس شبی را به صبح برساند و در تامل دیگر مسلمانها نباشد، وی مسلمان وجود ندارد.» این آموزه آیین اسلام برخواسته از یک دستور فطری بشری میباشد. هر انسانی که نسبت به عاقبت و سختی دیگرافراد بی تفاوت باشد، در انسانیت خویش بایستی تردید نماید. سعدی شیرازی شاید مضمون همین حدیث شریف را به شعر در آورده میباشد که :
بنی انسان اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند
تو کز محنت دیگرافراد بی غمی نشاید که نامت نهند آدمی
در آیین اسلام راهکارهای زیادی برای تعمیق ارتباط ها اجتماعی وجود دارااست، مثل اصل فرمان به دارای شهرت و نهی از منکر و التفات پند فقهی یا این که تواصی به حق و تواصی به شکیبایی و قضیه برادری شرعی مسلمان ها و مورد حق هم محلی وو... امروز هم می قدرت مساجد را به محل تجمع جوان ها و رد و بدل شدن داده ها و خبرها مبدل کرد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی