مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

تجسس
تَجَسُّس کاوش کردن در کارها مخفی و لغزش‌های عموم میباشد. تجسس فارغ از علت عقلانی از رذایل اخلاقی میباشد و فقها به حرمت آن فتوا داده‌اند. به لحاظ فقها، تجسس چنانچه موجب زیان گردد، شخص خطاکننده بایستی زیان را جبران نماید. تنهایی و افشا شدن عیوب و اسرار از پیامدهای تجسس در جهان و آخرت شمرده مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.

در آیه ۱۲ سوره حجرات تجسس به‌یار و همدم غایب بودن و سوءظن، تقبیح شد‌ه‌است. مفسران زیر این آیه، حرمت تجسس در معاش محرمانه اشخاص را تا جایی می دانند که با معاش سایرافراد و کیان جامعه ارتباطی نداشته باشد. به‌گفته مکارم شیرازی، بر طبق آیه ذکر شده، بد گمانی، منشأ تجسس و تجسسْ موجب افشای عیوب پنهانی و درایت بر عیوب، باعث غایب بودن میشود؛ به‌همین ادله در آیین اسلام از کلیه این انگیزه و عقب افتاده جسمی‌ها نهی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است.

تجسس در گزینش همسر، انتخاب کارگر و یا این که دوراندیشی از نقشه‌ها و تحرکات معاند از حکم حرمت تجسس استثناء گردیده‌است. خبرنگاری از گستردن رویدادها آشکار در سطح جامعه نیز از حکم حرمت تجسس مستثنا میباشد. معالجه تجسس با از دربین بردن ریشه‌های آن مانند بدگمانی، حسادت و تکبر قابلیت و امکان‌پذیر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

مضمون‌‌شناسی و منزلت
تجسس، به‌معنای خبر پرسیدن،[۱] کاوش از اموری که عموم میخواهند مخفی بماند[۲] و دنبال چیزی گشتن[۳] میباشد.

تجسس در قرآن به‌معنای حصول اگاهی از لغزش‌های مؤمنان به‌عمل رفته میباشد.[۴] هنگامی که حضرت‌علی(ع) صاحب اشتر را به حاکمیت مصر منصوب کرد، او‌را از تجسس در اوضاع پنهانی عموم نهی نمود.[۵]و به وی این‌سیرتکامل دستورداد: از رعيت آن را از خویش دورتر دار و با وی معاند باش كه عيب عموم را بيشتر جويد، كه کلیه عموم را عيب‌هاست و والى از هركسى سزاوارتر به پوشيدن آنهاست. پس مبادا آنچه را بر تو نهان میباشد آشكار گردانى و بايد، آن را كه برايت پيداست بپوشانى، و داورى در آنچه از تو نهان میباشد با خداى دنیا میباشد. پس چندان كه توانى زشتى را بپوشان تا آن را كه دوست دارى بر رعيت پوشيده ماند، معبود بر تو شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بپوشاند. [۶]

تفاوت با خبرنگاری
تجسس از منظر اجتماعی، به‌معنای جستجوگری و شغل های اطّلاعاتی[۷]و همینطور واکاوی در کارها عموم میباشد،[۸] البته خبرنگاری که آن هم جستجویی اجتماعی میباشد، اشاره به تفصیل حوادثی داراست که آشکارا در سطح جامعه فیس می دهد.[۹]

تجسس در آیه ۱۲ سوره حجرات
در آیه ۱۲ سوره حجرات، تجسس حرام شمرده گردیده و گزاره «أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَیْتًا فَكَرِ‌هْتُمُوهُ؛ آیا کسى از شما دوست دارااست که گوشت اخوی مرده‌اش را بخورد؟ از آن کراهت دارید» انگیزه تحریم آن شمرده گردیده‌است.[۱۰] نقل شده براساس قرائن که در باطن و بیرون آیه میباشد، حرمت تجسس، مرتبط با معاش محرمانه اشخاص میباشد تا جایی که با معاش سایر افراد و کیان جامعه ارتباطی نداشته باشد.[۱۱]

علت‌ها
تجسس از جهت علت، به تعدادی تیم تقسیم می‌گردد:

فارغ از علت عقلایی و فقطً جهت خبردار شدن از کارها سایر افراد. مطهری اسلام پژوه(۱۳۵۸ش) براین اعتقاد و باور میباشد که در اصلً اسلام با تجسس و تفحص از گناه و جاسوسی کردن برای کشف گناهان عموم به طبعً مخالف میباشد. [۱۲]و تجسس به قصد تفتیش عقاید ابدا روا وجود ندارد. [۱۳]
به مراد بی آبرویی و بردن آبرو و نیت‌هایی از این قبیل.
با هدفی ضروری، مانند نگهداری نظام‌اسلامی و یا این که پرهیز از رواج خرابی و یا این که با قصد نه ولی با هدفی غیرضروری شکل می‌پذیرد، مانند اصلاح دربین عموم.[۱۴]
حکم فقهی
با اعتنا به اقسام تجسس، حکم دینی آن‌ها نیز نزد فقها متعدد میباشد:

تجسس، فارغ از علت عقلایی، حرام میباشد. فقها، تجسس با علت خرابی یا این که باخبرشدن از موضوعاتی که عموم مخفی می‌دارا‌هستند را روا نمی‌دانند.[۱۵] تجسس در‌این‌صورت‌ در صورتیکه موجب زیان خواهد شد، شخص خطاکننده می بایست ضرر را جبران نماید.[۱۶]
تجسس، با علت عقلایی، با بیان قوانینی روا دانسته گردیده،[۱۷] به‌ویژه هنگامی که به طور یک حیله و یا این که یک خرابی عظیم دربیاید.[۱۸]
تجسس به بهره معاندان حرام میباشد و در مواقعی شخص خطاکننده مفسد فی الارض شناخته می‌گردد که تشخیص آن با حکم دهنده شرع میباشد.[۱۹]
تجسس بوسیله سازمان‌های اطلاعاتی و دوراندیشی از نقشه‌های معاند، روا دانسته گردیده،[۲۰] چنانکه حضرت علی(ع) به فرمان‌دار مکه از تکان جمع‌ای از همسایه شام به سمت مکه، از روش جاسوسان خویش خبر اعطا کرد.[۲۱] ونیز امام حسین (ع) هنگام خروج از مدینه به سوی مکه وصیت طومار اش را به محمد بن حنفیه تحویل داده و او‌را خبرکش خود در مدینه قرار بخشید.[۲۲] همینطور مواقعی همانند انتخاب کارگزاران و گزینش همسر از استثنائات آن میباشند.[۲۳]
عواقب
در احادیث پیامدهایی برای تجسس نام برده که بعضا از آن ها عبارتند از:

انتقامِ الهی: سازه بر روایتی که از امام علی(ع) اورده شده، هر که به جستجو در اسرار سایر افراد بپردازد، آفریدگار اسرار او‌را افشا می‌نماید.[۲۴]
تنهایی: در روایتی از امام راست گو(ع) آمده: «درباره عقائد عموم تفتیش مکن که فارغ از دوست خواهی ماند.»[۲۵] همینطور تنفر، بدبینی و کینه‌توزی را از سایر پیامدهای تجسس دانسته‌اند.[۲۶]
معالجه
معالجه تجسس از روش از میان بردن ریشه‌های آن قابلیت‌پذیر میباشد.[۲۷] او‌لین ریشه تجسس بدگمانی[۲۸] و راه حل آن هم خوش‌بینی و پشت گرمی به اشخاص دیگر خصوصا زیردستان میباشد.[۲۸] حسد، کینه‌توزی، دشمنی و تکبر نیز از ریشه‌های تجسس دانسته گردیده‌اند.[۲۹]مکارم شیرازی سوءظن درباره انجام خصوصى عموم را از عامل ها تجسّس برشمرده که سبب ساز آگاهى بر عيوب پنهانى و در‌پی آن سرچشمه غایب بودن مى‌خواهد شد. او بر این اعتقاد و باور میباشد که به همین برهان در آيه۱۲ سوره حجرات در آغاز از گمانِ به دور بد، و در مرحله بعداز تجسّس و در مرحله سوم از غيبت نهى گردیده است.[۳۰]

نراقی در معراج السعاده نقل کرده که فرستاده با همسرش صفیه شب هنگام در هم اکنون جنبش بود که مردی از انصار عبور کرد فرستاده او‌را صدا زد و فرمود: این زنِ اینجانب صفیه میباشد. مرد انصاری اعلام‌کرد هیچوقت که اینجانب بر شما سوء ظن ببرم فرستاده فرمود: شیطان در رگ و خون بنى انسان جا داراست ترسيدم بر شما درون گردد و منجر هلاک شما گردد. نراقی بعد از نقل این ماجرا، یادآور گردیده که درین عمل رسول دو پند عظيم از براى امت میباشد: يکى اینکه بایستی از ظن بد کرد هجران کرد و دوم اینکه هر کسى در‌صورتی‌که چه مثل نبی معبود باشد بایستی خویش را از محل بهتان به دور نگاه داراست.[۳۱]

تجسس
تَجَسُّس کاوش کردن در کارها مخفی و لغزش‌های عموم میباشد. تجسس فارغ از علت عقلانی از رذایل اخلاقی میباشد و فقها به حرمت آن فتوا داده‌اند. به لحاظ فقها، تجسس چنانچه موجب زیان گردد، شخص خطاکننده بایستی زیان را جبران نماید. تنهایی و افشا شدن عیوب و اسرار از پیامدهای تجسس در جهان و آخرت شمرده مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.

در آیه ۱۲ سوره حجرات تجسس به‌یار و همدم غایب بودن و سوءظن، تقبیح شد‌ه‌است. مفسران زیر این آیه، حرمت تجسس در معاش محرمانه اشخاص را تا جایی می دانند که با معاش سایرافراد و کیان جامعه ارتباطی نداشته باشد. به‌گفته مکارم شیرازی، بر طبق آیه ذکر شده، بد گمانی، منشأ تجسس و تجسسْ موجب افشای عیوب پنهانی و درایت بر عیوب، باعث غایب بودن میشود؛ به‌همین ادله در آیین اسلام از کلیه این انگیزه و عقب افتاده جسمی‌ها نهی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است.

تجسس در گزینش همسر، انتخاب کارگر و یا این که دوراندیشی از نقشه‌ها و تحرکات معاند از حکم حرمت تجسس استثناء گردیده‌است. خبرنگاری از گستردن رویدادها آشکار در سطح جامعه نیز از حکم حرمت تجسس مستثنا میباشد. معالجه تجسس با از دربین بردن ریشه‌های آن مانند بدگمانی، حسادت و تکبر قابلیت و امکان‌پذیر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

مضمون‌‌شناسی و منزلت
تجسس، به‌معنای خبر پرسیدن،[۱] کاوش از اموری که عموم میخواهند مخفی بماند[۲] و دنبال چیزی گشتن[۳] میباشد.

تجسس در قرآن به‌معنای حصول اگاهی از لغزش‌های مؤمنان به‌عمل رفته میباشد.[۴] هنگامی که حضرت‌علی(ع) صاحب اشتر را به حاکمیت مصر منصوب کرد، او‌را از تجسس در اوضاع پنهانی عموم نهی نمود.[۵]و به وی این‌سیرتکامل دستورداد: از رعيت آن را از خویش دورتر دار و با وی معاند باش كه عيب عموم را بيشتر جويد، كه کلیه عموم را عيب‌هاست و والى از هركسى سزاوارتر به پوشيدن آنهاست. پس مبادا آنچه را بر تو نهان میباشد آشكار گردانى و بايد، آن را كه برايت پيداست بپوشانى، و داورى در آنچه از تو نهان میباشد با خداى دنیا میباشد. پس چندان كه توانى زشتى را بپوشان تا آن را كه دوست دارى بر رعيت پوشيده ماند، معبود بر تو شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بپوشاند. [۶]

تفاوت با خبرنگاری
تجسس از منظر اجتماعی، به‌معنای جستجوگری و شغل های اطّلاعاتی[۷]و همینطور واکاوی در کارها عموم میباشد،[۸] البته خبرنگاری که آن هم جستجویی اجتماعی میباشد، اشاره به تفصیل حوادثی داراست که آشکارا در سطح جامعه فیس می دهد.[۹]

تجسس در آیه ۱۲ سوره حجرات
در آیه ۱۲ سوره حجرات، تجسس حرام شمرده گردیده و گزاره «أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَیْتًا فَكَرِ‌هْتُمُوهُ؛ آیا کسى از شما دوست دارااست که گوشت اخوی مرده‌اش را بخورد؟ از آن کراهت دارید» انگیزه تحریم آن شمرده گردیده‌است.[۱۰] نقل شده براساس قرائن که در باطن و بیرون آیه میباشد، حرمت تجسس، مرتبط با معاش محرمانه اشخاص میباشد تا جایی که با معاش سایر افراد و کیان جامعه ارتباطی نداشته باشد.[۱۱]

علت‌ها
تجسس از جهت علت، به تعدادی تیم تقسیم می‌گردد:

فارغ از علت عقلایی و فقطً جهت خبردار شدن از کارها سایر افراد. مطهری اسلام پژوه(۱۳۵۸ش) براین اعتقاد و باور میباشد که در اصلً اسلام با تجسس و تفحص از گناه و جاسوسی کردن برای کشف گناهان عموم به طبعً مخالف میباشد. [۱۲]و تجسس به قصد تفتیش عقاید ابدا روا وجود ندارد. [۱۳]
به مراد بی آبرویی و بردن آبرو و نیت‌هایی از این قبیل.
با هدفی ضروری، مانند نگهداری نظام‌اسلامی و یا این که پرهیز از رواج خرابی و یا این که با قصد نه ولی با هدفی غیرضروری شکل می‌پذیرد، مانند اصلاح دربین عموم.[۱۴]
حکم فقهی
با اعتنا به اقسام تجسس، حکم دینی آن‌ها نیز نزد فقها متعدد میباشد:

تجسس، فارغ از علت عقلایی، حرام میباشد. فقها، تجسس با علت خرابی یا این که باخبرشدن از موضوعاتی که عموم مخفی می‌دارا‌هستند را روا نمی‌دانند.[۱۵] تجسس در‌این‌صورت‌ در صورتیکه موجب زیان خواهد شد، شخص خطاکننده می بایست ضرر را جبران نماید.[۱۶]
تجسس، با علت عقلایی، با بیان قوانینی روا دانسته گردیده،[۱۷] به‌ویژه هنگامی که به طور یک حیله و یا این که یک خرابی عظیم دربیاید.[۱۸]
تجسس به بهره معاندان حرام میباشد و در مواقعی شخص خطاکننده مفسد فی الارض شناخته می‌گردد که تشخیص آن با حکم دهنده شرع میباشد.[۱۹]
تجسس بوسیله سازمان‌های اطلاعاتی و دوراندیشی از نقشه‌های معاند، روا دانسته گردیده،[۲۰] چنانکه حضرت علی(ع) به فرمان‌دار مکه از تکان جمع‌ای از همسایه شام به سمت مکه، از روش جاسوسان خویش خبر اعطا کرد.[۲۱] ونیز امام حسین (ع) هنگام خروج از مدینه به سوی مکه وصیت طومار اش را به محمد بن حنفیه تحویل داده و او‌را خبرکش خود در مدینه قرار بخشید.[۲۲] همینطور مواقعی همانند انتخاب کارگزاران و گزینش همسر از استثنائات آن میباشند.[۲۳]
عواقب
در احادیث پیامدهایی برای تجسس نام برده که بعضا از آن ها عبارتند از:

انتقامِ الهی: سازه بر روایتی که از امام علی(ع) اورده شده، هر که به جستجو در اسرار سایر افراد بپردازد، آفریدگار اسرار او‌را افشا می‌نماید.[۲۴]
تنهایی: در روایتی از امام راست گو(ع) آمده: «درباره عقائد عموم تفتیش مکن که فارغ از دوست خواهی ماند.»[۲۵] همینطور تنفر، بدبینی و کینه‌توزی را از سایر پیامدهای تجسس دانسته‌اند.[۲۶]
معالجه
معالجه تجسس از روش از میان بردن ریشه‌های آن قابلیت‌پذیر میباشد.[۲۷] او‌لین ریشه تجسس بدگمانی[۲۸] و راه حل آن هم خوش‌بینی و پشت گرمی به اشخاص دیگر خصوصا زیردستان میباشد.[۲۸] حسد، کینه‌توزی، دشمنی و تکبر نیز از ریشه‌های تجسس دانسته گردیده‌اند.[۲۹]مکارم شیرازی سوءظن درباره انجام خصوصى عموم را از عامل ها تجسّس برشمرده که سبب ساز آگاهى بر عيوب پنهانى و در‌پی آن سرچشمه غایب بودن مى‌خواهد شد. او بر این اعتقاد و باور میباشد که به همین برهان در آيه۱۲ سوره حجرات در آغاز از گمانِ به دور بد، و در مرحله بعداز تجسّس و در مرحله سوم از غيبت نهى گردیده است.[۳۰]

نراقی در معراج السعاده نقل کرده که فرستاده با همسرش صفیه شب هنگام در هم اکنون جنبش بود که مردی از انصار عبور کرد فرستاده او‌را صدا زد و فرمود: این زنِ اینجانب صفیه میباشد. مرد انصاری اعلام‌کرد هیچوقت که اینجانب بر شما سوء ظن ببرم فرستاده فرمود: شیطان در رگ و خون بنى انسان جا داراست ترسيدم بر شما درون گردد و منجر هلاک شما گردد. نراقی بعد از نقل این ماجرا، یادآور گردیده که درین عمل رسول دو پند عظيم از براى امت میباشد: يکى اینکه بایستی از ظن بد کرد هجران کرد و دوم اینکه هر کسى در‌صورتی‌که چه مثل نبی معبود باشد بایستی خویش را از محل بهتان به دور نگاه داراست.[۳۱]