گاهی ممکن میباشد فرزندتان شمارا از چیزی باخبر نماید که نمیدانستید یا این که دانستههای شمارا کامل شدن نماید؛ این یکیاز اثرها و برکات دوستی وی با منزل خداست. اولی چیزی که فرزندتان در مسجد می آموزد تکیه به خداست، قرائت نماز نخستین وقت، اتحاد و یکپارچگی، نظم و ترتیبی که در صفهای نماز میبیند.
بالاخره وی تلاوت خیر پیدا مینماید، احترام به پدر و مادر در او تقویت میگردد، با منزل معبود انس میگیرد و در بزرگسالی مسجد برایش مامن و پناهگاهی میگردد که در آنجا آهسته گیرد؛ زیرا با این جای از کودکی خو گرفته میباشد.
غایت این که بخش اعظمی از استعدادهای فرزندتان در اینگونه جای مقدسی شکوفا میشود، صوت قشنگ و دلنشین در قرائت قرآن و ندای اذان که شاید از آن بی اگاهی باشید و...
بله، سالها پیش مسجد صرفا مکانی برای عبادت و نیایش بود، البته امروز اپلیکیشنهای مفیدی در این جا برای تمامی مجموعههای مسجد النبی کوهسنگی مشهد سنی وجود داراست؛ مانند کارهای فرهنگی که با ورود فصل تابستان نقطع ی عطف می گیرد و همگان را سودمند میسازد، به ویژه برای خردسالان.
با اعتنا به التفات عادت دهى خردسال ها در مساجد ،اسلام در ازای مسجد درباره کودک ها چه دیدگاهى دارااست؟
درجواب این پرسش بایستی اظهار کرد که در نگاهى به روایات و احادیث وارده با جواب هاى دوگانه اى مواجه مى شویم :
1- احادیثى که ورود کودک ها را به مسجد مکروه مى شمارد.
2- احادیثى که عامل بر تایید صلاحیت حضور خردسالان در مسجد و تشویق بدان فرمان میباشد.
در دو سه حدیثى که به راههای متفاوت راجع به کراهت حضور خردسالان در مساجد وارداتی میباشد، صرف لحاظ از اینکه حق تقدم و تارى در لغت ها آنان مشاهده مى گردد، اینگونه میباشد: « جنبوامساجدکم مجانینکم وصبیانکم» (حضرت نبی اکرم (ص) مى فرمایند: از مساجدتان دیوانگان و کودک ها خویش را به دور نگه دارید).
اما شمارى از علما و اهل سنت از این حدیث حکم عدم تایید صلاحیت ورود نوباوه را به مسجد استنباط کرده و بدان فتوی داده اند. قابسى از صاحب و مالک نقل مى نماید: در حالتی که نوپا در سنین بازى و شیطنت میباشد اینجانب ورود اورا به مسجد روا نمى دانم، البته در مقابل این حدیث ما در ماخذ دینى شاهدیم که نبی(ص) و اصحاب، نوباوه هاى رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خویش را به مسجد مى آورند. خیر فقط نوباوه هاى سه چهارساله بلکه زنان اصحاب با نوباوه هاى شیرخوار خویش در نمازهاى جماعت حاضر مى شدند.
احادیث نماد نمى دهند که فرستاده بخشش (ص) حتى در یک آیتم بر آنها یا این که بر پدر و مادر آن ها نهیب زده یا این که به آوردن نوپا هایشان به مسجد اعتراض کرده باشند، بلکه بر عکس، عکس العمل هایى که حاکى از تشویق و رضایت میباشد، از جانب آن حضرت مشاهده مى شد.
در حدیثی علاوه بر دلالت برحضور خردسال ها در مساجد چگونگى کمپانی آنها در صفوف جماعت به این سیرتکامل ذکر گردیده میباشد: «عن جابر، عن ابى جعفر(ع) قال: سألته عن الصیبان اذا صفوا فى الصلوه المکتوبة، قال: لاتؤخر و هم عن الصلوة و فرقوا بینهم». جابر نقل مى نماید که امام باقر(ع) درباره کودکانى که درنماز واجب حضور مى یابند پرسیدم . حضرت فرمودند: آن ها را در اخر صف هاى جماعت با هم نگذارید، بلکه جدا در بین بزرگسالان متفرق سازید.
باتوجه به روایات و روایاتى که خاطر آور شدیم، در شرایطیکه گردآوری بندى صحیحى به شغل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیاید شاید این شبهه ساخت خواهد شد که روایات دربرگیرنده نوعى تناقض گویى گردیده اند، در حالى که به هیچ وجه اینگونه وجود ندارد. صدور احادیثى از قبیل :«جنبوا مساجدکم مجانینکم وصبیانکم ....» علامت مى دهد که این حدیث شریف، کودکانى را در حیث داراست که در حرکات خویش و در شیطنت و به هم ریخته کارى بسان دیوانگان فعالیت مى نمایند و درصورت حضور در مسجد، موجب آلودگى یا این که ساخت بى نظمى غیرمتعارف در مسجد مى شوند. این احتمال هم وجود دارااست که درجامعه آن روز باتوجه به موقعیت و عدم امکاناتى از قبیل پوشاک مطلوب نوباوه، حضور خردسال ها چه بسا موجب آلودگى مسجد و حاضران در مسجد مى شد.
طبق لحاظ عالم بزرگوار شهید ثانی (ره): «منظور کودکانى میباشد که به عصمت و طهارت آنها اعتمادى وجود ندارد یااینکه عالی و بد را تشخیص نمى دهند البته کودک ممیزى که عصمت وی آیتم وثوق میباشد و خودش نیز برنمازها مواظبت مى نماید کراهتى برآن متوجه وجود ندارد بلکه شایسته میباشد اورا به داخل شدن مسجد تمرین دادهمچنانکه مورد نیاز میباشد براى نماز تمرین وعادت داده خواهد شد.
آیت الله شهید مطهرى نیز در یکى از گفتارهاى خویش در توضیح آیه: «وامر اهلک بالصلاةو اصطبر علیها»(طه 55/)(اهلت را به نماز امر بده و برنماز صبرکن) اینگونه ذکر مى نماید:«.....کودک ها را از کودکى می بایست به نماز تمرین بخشید.... کودک را می بایست در دور و اطراف محرک نماز تلاوت موفقیت. این به تجارب اثبات گردیده میباشد که در شرایطیکه نوباوه به مسجد نرود، چنانچه در گردآوری نباشد نمازخواندن توده را نبیند به این عمل تشویق نمى گردد. زیرا ابداً حضور درجمع جایزه آدم میباشد بشر گرانقدر هم وقتى خودش را درجمع اهل عبادت مى بیند روح عبادت بیشترى پیدا مى نماید طفل که دیگربیشتر زیر تأثیر میباشد ... می بایست با نوپا هاى خودمان ، نرم افزار مسجد رفتن داشته باشیم تا نوباوه ها با مساجد و معابد آشنا بشوند.
از طرفى دیگر می بایست به نکته دقیق اعتنا داشت که ممانعت کودک از مسجد ، با نهی کردن مامان وی ازمسجد نیز رابطه تنگاتنگی دارااست .مادرها که معمولاً مسئولیت پرستارى و تربیت فرزندان را بیشتر از پدران به عهده دارا هستند در ملاحظه اینگونه امرى، سالیانى را محکوم به منزل نشینى و محرومیت از مساجد الهى خواهند بود. مادرها با این فرض بایستی به جرم مامان بودن و پرستارى دستکم سه فرزند 10 تا 12 سال از حضور در مقر های کلان فکری و معنوى اجتناب نمایند، و در غایت به آموخته هاى بیات منزل پدرى و آموزشهای فراموش گردیده و منسوخ زمان تحصیلى قناعت نمایند. بدیهى میباشد اینگونه برداشتی درحوزه خدامحورى و دانش مدارى اسلامى جایگاهى ندارد و با نص مصرح فقهی خلاف میباشد.
این نکته را هم بایستی اضافه کرد که هیچ وقت احتمال نا مرتب کارى و شیطنت از جانب کودک ها به دور از انتظار وجود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ندارد و در شکل حضور درمساجد در رفع متانت آن مقدارى دخیل خواهند بود. ولی از باب « الاهم فالاهم » و فیض عادت پذیرى بچه ، می بایست آن را تحمل کرد و درطراحى مساجد براى آنها نیز جایگاهى را متناسب با روحیه کودکى در حیث گرفت.
امروزه براى جلب و جذب خردسال ها و نوجوان ها و حتى جوان ها به مساجد از باب : «وجوب پیشگفتار واجب» می بایست ایجاد کرد مهد نوباوه فضاى سبز و مجتمهاى ورزشى ، تفریحى و اپلیکیشن ریزى ازسوى متولیان مساجد پیش بینى گردد باتوجه به دانش آموز بودن کارها فوق در زندگى روزانه کودک ها و جوان ها بایستی مساجد را توسعه و گسترش اعطا کرد و متحول کرد.
گاهی ممکن میباشد فرزندتان شمارا از چیزی باخبر نماید که نمیدانستید یا این که دانستههای شمارا کامل شدن نماید؛ این یکیاز اثرها و برکات دوستی وی با منزل خداست. اولی چیزی که فرزندتان در مسجد می آموزد تکیه به خداست، قرائت نماز نخستین وقت، اتحاد و یکپارچگی، نظم و ترتیبی که در صفهای نماز میبیند.
بالاخره وی تلاوت خیر پیدا مینماید، احترام به پدر و مادر در او تقویت میگردد، با منزل معبود انس میگیرد و در بزرگسالی مسجد برایش مامن و پناهگاهی میگردد که در آنجا آهسته گیرد؛ زیرا با این جای از کودکی خو گرفته میباشد.
غایت این که بخش اعظمی از استعدادهای فرزندتان در اینگونه جای مقدسی شکوفا میشود، صوت قشنگ و دلنشین در قرائت قرآن و ندای اذان که شاید از آن بی اگاهی باشید و...
بله، سالها پیش مسجد صرفا مکانی برای عبادت و نیایش بود، البته امروز اپلیکیشنهای مفیدی در این جا برای تمامی مجموعههای مسجد النبی کوهسنگی مشهد سنی وجود داراست؛ مانند کارهای فرهنگی که با ورود فصل تابستان نقطع ی عطف می گیرد و همگان را سودمند میسازد، به ویژه برای خردسالان.
با اعتنا به التفات عادت دهى خردسال ها در مساجد ،اسلام در ازای مسجد درباره کودک ها چه دیدگاهى دارااست؟
درجواب این پرسش بایستی اظهار کرد که در نگاهى به روایات و احادیث وارده با جواب هاى دوگانه اى مواجه مى شویم :
1- احادیثى که ورود کودک ها را به مسجد مکروه مى شمارد.
2- احادیثى که عامل بر تایید صلاحیت حضور خردسالان در مسجد و تشویق بدان فرمان میباشد.
در دو سه حدیثى که به راههای متفاوت راجع به کراهت حضور خردسالان در مساجد وارداتی میباشد، صرف لحاظ از اینکه حق تقدم و تارى در لغت ها آنان مشاهده مى گردد، اینگونه میباشد: « جنبوامساجدکم مجانینکم وصبیانکم» (حضرت نبی اکرم (ص) مى فرمایند: از مساجدتان دیوانگان و کودک ها خویش را به دور نگه دارید).
اما شمارى از علما و اهل سنت از این حدیث حکم عدم تایید صلاحیت ورود نوباوه را به مسجد استنباط کرده و بدان فتوی داده اند. قابسى از صاحب و مالک نقل مى نماید: در حالتی که نوپا در سنین بازى و شیطنت میباشد اینجانب ورود اورا به مسجد روا نمى دانم، البته در مقابل این حدیث ما در ماخذ دینى شاهدیم که نبی(ص) و اصحاب، نوباوه هاى رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خویش را به مسجد مى آورند. خیر فقط نوباوه هاى سه چهارساله بلکه زنان اصحاب با نوباوه هاى شیرخوار خویش در نمازهاى جماعت حاضر مى شدند.
احادیث نماد نمى دهند که فرستاده بخشش (ص) حتى در یک آیتم بر آنها یا این که بر پدر و مادر آن ها نهیب زده یا این که به آوردن نوپا هایشان به مسجد اعتراض کرده باشند، بلکه بر عکس، عکس العمل هایى که حاکى از تشویق و رضایت میباشد، از جانب آن حضرت مشاهده مى شد.
در حدیثی علاوه بر دلالت برحضور خردسال ها در مساجد چگونگى کمپانی آنها در صفوف جماعت به این سیرتکامل ذکر گردیده میباشد: «عن جابر، عن ابى جعفر(ع) قال: سألته عن الصیبان اذا صفوا فى الصلوه المکتوبة، قال: لاتؤخر و هم عن الصلوة و فرقوا بینهم». جابر نقل مى نماید که امام باقر(ع) درباره کودکانى که درنماز واجب حضور مى یابند پرسیدم . حضرت فرمودند: آن ها را در اخر صف هاى جماعت با هم نگذارید، بلکه جدا در بین بزرگسالان متفرق سازید.
باتوجه به روایات و روایاتى که خاطر آور شدیم، در شرایطیکه گردآوری بندى صحیحى به شغل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیاید شاید این شبهه ساخت خواهد شد که روایات دربرگیرنده نوعى تناقض گویى گردیده اند، در حالى که به هیچ وجه اینگونه وجود ندارد. صدور احادیثى از قبیل :«جنبوا مساجدکم مجانینکم وصبیانکم ....» علامت مى دهد که این حدیث شریف، کودکانى را در حیث داراست که در حرکات خویش و در شیطنت و به هم ریخته کارى بسان دیوانگان فعالیت مى نمایند و درصورت حضور در مسجد، موجب آلودگى یا این که ساخت بى نظمى غیرمتعارف در مسجد مى شوند. این احتمال هم وجود دارااست که درجامعه آن روز باتوجه به موقعیت و عدم امکاناتى از قبیل پوشاک مطلوب نوباوه، حضور خردسال ها چه بسا موجب آلودگى مسجد و حاضران در مسجد مى شد.
طبق لحاظ عالم بزرگوار شهید ثانی (ره): «منظور کودکانى میباشد که به عصمت و طهارت آنها اعتمادى وجود ندارد یااینکه عالی و بد را تشخیص نمى دهند البته کودک ممیزى که عصمت وی آیتم وثوق میباشد و خودش نیز برنمازها مواظبت مى نماید کراهتى برآن متوجه وجود ندارد بلکه شایسته میباشد اورا به داخل شدن مسجد تمرین دادهمچنانکه مورد نیاز میباشد براى نماز تمرین وعادت داده خواهد شد.
آیت الله شهید مطهرى نیز در یکى از گفتارهاى خویش در توضیح آیه: «وامر اهلک بالصلاةو اصطبر علیها»(طه 55/)(اهلت را به نماز امر بده و برنماز صبرکن) اینگونه ذکر مى نماید:«.....کودک ها را از کودکى می بایست به نماز تمرین بخشید.... کودک را می بایست در دور و اطراف محرک نماز تلاوت موفقیت. این به تجارب اثبات گردیده میباشد که در شرایطیکه نوباوه به مسجد نرود، چنانچه در گردآوری نباشد نمازخواندن توده را نبیند به این عمل تشویق نمى گردد. زیرا ابداً حضور درجمع جایزه آدم میباشد بشر گرانقدر هم وقتى خودش را درجمع اهل عبادت مى بیند روح عبادت بیشترى پیدا مى نماید طفل که دیگربیشتر زیر تأثیر میباشد ... می بایست با نوپا هاى خودمان ، نرم افزار مسجد رفتن داشته باشیم تا نوباوه ها با مساجد و معابد آشنا بشوند.
از طرفى دیگر می بایست به نکته دقیق اعتنا داشت که ممانعت کودک از مسجد ، با نهی کردن مامان وی ازمسجد نیز رابطه تنگاتنگی دارااست .مادرها که معمولاً مسئولیت پرستارى و تربیت فرزندان را بیشتر از پدران به عهده دارا هستند در ملاحظه اینگونه امرى، سالیانى را محکوم به منزل نشینى و محرومیت از مساجد الهى خواهند بود. مادرها با این فرض بایستی به جرم مامان بودن و پرستارى دستکم سه فرزند 10 تا 12 سال از حضور در مقر های کلان فکری و معنوى اجتناب نمایند، و در غایت به آموخته هاى بیات منزل پدرى و آموزشهای فراموش گردیده و منسوخ زمان تحصیلى قناعت نمایند. بدیهى میباشد اینگونه برداشتی درحوزه خدامحورى و دانش مدارى اسلامى جایگاهى ندارد و با نص مصرح فقهی خلاف میباشد.
این نکته را هم بایستی اضافه کرد که هیچ وقت احتمال نا مرتب کارى و شیطنت از جانب کودک ها به دور از انتظار وجود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ندارد و در شکل حضور درمساجد در رفع متانت آن مقدارى دخیل خواهند بود. ولی از باب « الاهم فالاهم » و فیض عادت پذیرى بچه ، می بایست آن را تحمل کرد و درطراحى مساجد براى آنها نیز جایگاهى را متناسب با روحیه کودکى در حیث گرفت.
امروزه براى جلب و جذب خردسال ها و نوجوان ها و حتى جوان ها به مساجد از باب : «وجوب پیشگفتار واجب» می بایست ایجاد کرد مهد نوباوه فضاى سبز و مجتمهاى ورزشى ، تفریحى و اپلیکیشن ریزى ازسوى متولیان مساجد پیش بینى گردد باتوجه به دانش آموز بودن کارها فوق در زندگى روزانه کودک ها و جوان ها بایستی مساجد را توسعه و گسترش اعطا کرد و متحول کرد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی