مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

محدودهٔ سخاوت
پیامبر معبود(ص):
بشر‌ها چهار مجموعه‌اند: سخیّ، کریم ومهربان، حسود و بخیل و لئیم؛ سخیّ آنست که هم خودش میخورد و هم میبخشد، کریم و مهربان آنست که خودش نمی خورد اما می بخشد، حسود آنست که خودش میخورد البته عفو و بخشش ندارد و لئیم آنست که خیر خودش میخورد و خیر مسجد النبی کوهسنگی مشهد می بخشد.

شعیری، جامع الاخبار، حیدریه، ص۱۱۳.

برای سخاوت مانند مجموع صفات و شغل های نیک، مقدار و اندازه‌ای قائلند که در صورتی در آن زیاده‌روی خواهد شد، سود منفی خواهد داشت؛[۲۷] ازاینرو سخاوت را صفتی دانسته‌اند که تفریط در آن، موجب بُخل و اِفراط در آن موجب اسراف میگردد.[۲۸] به گفته آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تبعیت، سخاوت نمی‌تواند در اموال مال عموم یا این که اموالی که از منش حرام یا این که ظلم نتایج گردیده، باشد؛ مانند سخاوتی که بخش اعظمی از سلاطین از خویش علامت می‌دادند. و نیز سخاوت نباید به سیرتکامل‌ای باشد که به آبروی اشخاص لطمه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد زند.[۲۹]

در حدیثی از امام درست گو(ع) دربارهٔ حدّ سخاوت سؤال شد؟ امام حدّ آن را پرداخت واجبات مالی معرفی نمود،[۳۰] که خواسته از آن را به عبارتی سخاوت واجب دانسته‌اند.[۳۱] بعضی نیز در تبیین حد سخاوت به‌این آیه از قرآن اشاره نموده‌اند: [در انفاق] دستت را بخیلانه بسته مدار [و از طرفی دیگر] بسیار هم گشاده‌دستی مکن [که چیزی برای زندگی خودت باقی نماند] تا گزینه شماتت قرار گیری و درمانده گردی.[۳۲] در روایتی آمده میباشد: فرستاده(ص) هرچه داشت داد، حتّی پیراهنش را، پس در منزل‌اش فارغ از جامه بر روی حصیری گرد‌همایی. بِلال نزد او آمد و پهنا کرد:ای پیامبر پروردگار! برای نماز بیایید، که‌این آیه نازل شد و از فردوس برای حضرت لباسی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آوردند.[۳۳]

منش حصول سخاوت
امام کاظم(ع):
سخاوتمندِ خوش‌خلق در دفاع و حفاظت خداست. خداوند به وی دقت دارااست تا او را به فردوس وارد نماید. خدا پیامبری را برنیانگیخت جز آن که سخاوتمند بود و همواره پدرم من‌را به سخاوت و خوش‌رفتاری پیشنهاد می‌نمود تا اینکه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد درگذشت.

کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹.

سخاوت فضیلتی میباشد که با یاددادن، تربیت، تمرین و پندار در آن، قابل دسترسی میباشد.[۳۴] آیت‌الله مکارم چهت نیل به سخاوت روش‌هایی را اسم می برد:

اندیشه؛ دقت به‌این واقعیت که فرآورده آدم امانتی الهی در اختیار اوست و دوامی ندارد و نیز اعتنا در اثرها، برکات و پیامدهای سخاوت، می تواند مُشوِّق مؤثری برای سخاوت باشد.
تربیت؛ نقش والدین، معلّم و مدرس دراین مورد، بسیار مؤثر میباشد. در‌صورتی‌که آن‌ها نوپا را از شروع به سخاوت عادت دهند، این ملکه، به سادگی در وجود آنان ریشه می‌دواند.
استینافٔ تاریخ معاش سخاوت‌مندان و بخیلان و مقایسه آن دو با یکدیگر نیز در ساخت‌و‌ساز سخاوت بسیار مؤثر میباشد.
تمرین؛ از حیث عملی هر قدر بشر تمرین بیشتری در عفووبخشش داشته باشد، سهل‌خیس بدین فضیلت اخلاقی دست می یابد؛ چون تکرار ایفا سخاوت‌مندانه، به ندرت به طور عادت و یک ملکهٔ اخلاقی تبدیل می گردد.[۳۵]
پانویس
نراقی، معراج السعاده، ۱۳۷۸ق، ص۴۰۷.
مشکینی، «خلق و خوی در اسلام: سخاوت»، ص۱۱.
عبدوس، بیست و پنج اصل از اصول اخلاقی امامان(ع)، ۱۳۷۷ش، ص۵۵.
ورام، مجموعة ورام، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۷۰.
روضه خوان طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۷۵.
تمیمی آمدی، غرر الحکم، ۱۴۱۰ق، ص۱۸۸.
منسوب به امام درستگو(ع)، مصباح الشریعه، ۱۴۰۰ق، ص۸۲.
تمیمی آمدی، غرر الحکم، ۱۴۱۰ق، ص۱۲۴.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۴۱.
روحانی اثر گذار، الاختصاص، ۱۴۱۳ق، ص۲۵۳.
بستانی، تمدن

محدودهٔ سخاوت
پیامبر معبود(ص):
بشر‌ها چهار مجموعه‌اند: سخیّ، کریم ومهربان، حسود و بخیل و لئیم؛ سخیّ آنست که هم خودش میخورد و هم میبخشد، کریم و مهربان آنست که خودش نمی خورد اما می بخشد، حسود آنست که خودش میخورد البته عفو و بخشش ندارد و لئیم آنست که خیر خودش میخورد و خیر مسجد النبی کوهسنگی مشهد می بخشد.

شعیری، جامع الاخبار، حیدریه، ص۱۱۳.

برای سخاوت مانند مجموع صفات و شغل های نیک، مقدار و اندازه‌ای قائلند که در صورتی در آن زیاده‌روی خواهد شد، سود منفی خواهد داشت؛[۲۷] ازاینرو سخاوت را صفتی دانسته‌اند که تفریط در آن، موجب بُخل و اِفراط در آن موجب اسراف میگردد.[۲۸] به گفته آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تبعیت، سخاوت نمی‌تواند در اموال مال عموم یا این که اموالی که از منش حرام یا این که ظلم نتایج گردیده، باشد؛ مانند سخاوتی که بخش اعظمی از سلاطین از خویش علامت می‌دادند. و نیز سخاوت نباید به سیرتکامل‌ای باشد که به آبروی اشخاص لطمه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد زند.[۲۹]

در حدیثی از امام درست گو(ع) دربارهٔ حدّ سخاوت سؤال شد؟ امام حدّ آن را پرداخت واجبات مالی معرفی نمود،[۳۰] که خواسته از آن را به عبارتی سخاوت واجب دانسته‌اند.[۳۱] بعضی نیز در تبیین حد سخاوت به‌این آیه از قرآن اشاره نموده‌اند: [در انفاق] دستت را بخیلانه بسته مدار [و از طرفی دیگر] بسیار هم گشاده‌دستی مکن [که چیزی برای زندگی خودت باقی نماند] تا گزینه شماتت قرار گیری و درمانده گردی.[۳۲] در روایتی آمده میباشد: فرستاده(ص) هرچه داشت داد، حتّی پیراهنش را، پس در منزل‌اش فارغ از جامه بر روی حصیری گرد‌همایی. بِلال نزد او آمد و پهنا کرد:ای پیامبر پروردگار! برای نماز بیایید، که‌این آیه نازل شد و از فردوس برای حضرت لباسی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آوردند.[۳۳]

منش حصول سخاوت
امام کاظم(ع):
سخاوتمندِ خوش‌خلق در دفاع و حفاظت خداست. خداوند به وی دقت دارااست تا او را به فردوس وارد نماید. خدا پیامبری را برنیانگیخت جز آن که سخاوتمند بود و همواره پدرم من‌را به سخاوت و خوش‌رفتاری پیشنهاد می‌نمود تا اینکه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد درگذشت.

کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۳۹.

سخاوت فضیلتی میباشد که با یاددادن، تربیت، تمرین و پندار در آن، قابل دسترسی میباشد.[۳۴] آیت‌الله مکارم چهت نیل به سخاوت روش‌هایی را اسم می برد:

اندیشه؛ دقت به‌این واقعیت که فرآورده آدم امانتی الهی در اختیار اوست و دوامی ندارد و نیز اعتنا در اثرها، برکات و پیامدهای سخاوت، می تواند مُشوِّق مؤثری برای سخاوت باشد.
تربیت؛ نقش والدین، معلّم و مدرس دراین مورد، بسیار مؤثر میباشد. در‌صورتی‌که آن‌ها نوپا را از شروع به سخاوت عادت دهند، این ملکه، به سادگی در وجود آنان ریشه می‌دواند.
استینافٔ تاریخ معاش سخاوت‌مندان و بخیلان و مقایسه آن دو با یکدیگر نیز در ساخت‌و‌ساز سخاوت بسیار مؤثر میباشد.
تمرین؛ از حیث عملی هر قدر بشر تمرین بیشتری در عفووبخشش داشته باشد، سهل‌خیس بدین فضیلت اخلاقی دست می یابد؛ چون تکرار ایفا سخاوت‌مندانه، به ندرت به طور عادت و یک ملکهٔ اخلاقی تبدیل می گردد.[۳۵]
پانویس
نراقی، معراج السعاده، ۱۳۷۸ق، ص۴۰۷.
مشکینی، «خلق و خوی در اسلام: سخاوت»، ص۱۱.
عبدوس، بیست و پنج اصل از اصول اخلاقی امامان(ع)، ۱۳۷۷ش، ص۵۵.
ورام، مجموعة ورام، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۷۰.
روضه خوان طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۷۵.
تمیمی آمدی، غرر الحکم، ۱۴۱۰ق، ص۱۸۸.
منسوب به امام درستگو(ع)، مصباح الشریعه، ۱۴۰۰ق، ص۸۲.
تمیمی آمدی، غرر الحکم، ۱۴۱۰ق، ص۱۲۴.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۴۱.
روحانی اثر گذار، الاختصاص، ۱۴۱۳ق، ص۲۵۳.
بستانی، تمدن