اسماء الحسنی
با اسما و صفات خطا نشود.
اَسماءُالحُسنیٰ اصطلاحی میباشد قرآنی، بهمعنای اسمهای نیکوی معبود. این اصطلاح در چهار سوره قرآن بهعمل رفته. در یکیاز آن ها آمده میباشد که خداوند را با این اسمها بخوانید. بهاطمینان عالمان مسلمان، خواسته از اسمهای نیکوی خداوند، صفات وی میباشند که تمامی مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیکاند.
همینطور میگویند مطابق این آیه، اسماءالحسنیٰ منحصر خداوندند. در بعضا از احادیث، اهلبیت مصداق اسماءالحسنی معرفی گردیدهاند که می بایست بهوسیله آنان به معبود تقرب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد جست.
اسماءالحسنیٰ، اسمهای نیکوی خداوند
«اَسماءُالحسنیٰ» عبارتی میباشد برگرفته از قرآن، به معنای اسمهای نیکوی خدا.[۱] این عبارت در چهار سوره قرآن به شغل رفته میباشد: سوره طه آیه ۸، سوره حشر آیه ۲۴، سوره اَعراف آیه ۱۸۰ و سوره اِسراء آیه ۱۱۰. درین آیه ها آمده میباشد: «پروردگار اسمهای پسندیده داراست».[۲] در سوره اعراف بعداز این گزاره، آمده میباشد که معبود را با این اسمها رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بخوانید.[۳]
مرتضی مطهری متفکر و الاهیدان شیعه:
اسماء الهی در واقع یعنی شؤون الهی. خدای متعال حقیقتاً شؤون کمالیه و جمالیه و جلالیهای دارااست، و ما به اعتبار آن شؤون و صفات کمالیه، با الفاظی از آن کمالها و جمالها و جلالها تعبیر و تفسیر میکنیم...یگانه ذاتی که مجموع اسمائی که دلالت بر کمال نمایند و تک تک اسماء حسنی و کل معانی کمالیه و صفات کمالیه در زمینه ی وی درست گو میباشد و هر اسمی هم در غایتِ معنا خودش و به نحو احسن بر وی درست گو میباشد، ذات آفریدگار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد
منبع: مطهری، شناخت با قرآن، ج۶، ص۲۰۷
برداشتها از اسماءالحسنیٰ
مفسران مسلمان برداشتهای متفاوتی از اسماءالحسنیٰ داشتهاند. بهاعتقادوباور طَبرسی تالیف کننده مجمعالبیان، ازآنرو اسمهای معبود پسندیده دانسته گردیدهاند که پروردگار اسمهایی دارااست که معانی نیکویی داراهستند؛ مانند جواد، رحیم، رزّاق و مهربان.[۴] روضه خوان طوسی در التبیان، مراد از اسمهای پروردگار را صفات وی دانسته میباشد که تمامی نیکاند.[۵] نویسندگان تعبیر و تفسیر مثال هم همین تعبیروتفسیر را برگزیدهاند.[۶]
از طریقه علامه طباطبایی، مراد از اسماءالحسنیٰ آن گروه از اسمهای آفریدگار میباشد که معنای وصفی دارا هستند؛ یعنی بر خصوصیتای از وی دلالت مینمایند؛ مانند جواد و عادل و رحیم؛ خیر آن مجموعه از اسمها که تنها بر ذات وی دلالت مینمایند (بر فرض که اینگونه اسمهایی داشته باشد)؛ مانند اسمهای زید و عَمرو که خصوصیتای در شخص را آرم نمیدهند و صرفا بر وی دلالت داراهستند. و مراد از معنای وصفی، وصفی میباشد که حاوی حُسن باشد و بلکه در پروردگار احسن باشد یعنی وصفی باشد که سزاوار ذات الهی و در شأن وی باشد بنابر این شجاع و عفیف هر چندین از اسمهای نیکوست اما لایق ذات الهی وجود ندارد پایین از اوصاف جسمانی میباشد و اسما حسنای الهی می بایست از هر سیرتکامل نقص وعدم پاک باشند. [۷]
اسمهای نیک منحصر به فرد پروردگار میباشد
بعضا از مفسران شیعه و سنی معتقدند آیه «لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنی» ترجمه:و اسم هاى نيكو به خداوند تخصیص داراست، [۸] بر این دلالت دارااست که اسمهای نیک مختص آفریدگار میباشد؛ چراکه «لله» در اولیه گزاره آمدهمیباشد و این در گویش عربی، آرمدهندهٔ تأکید بر حصر و انحصاریبودن معنی میباشد. افزون بر آن، دراین آیه، «اَسماء» با «الف» و «لام» آمدهمیباشد کهاین نماددهنده عمومیت اسماء میباشد.[۹] از لحاظ علامه طباطبایی معنای آیه این میباشد که هر نام احسنی(شایسته ترین ونیکوترین نام) که در فقیه وجود باشد، وابسته به معبود میباشد و هیچکس در آن، با آفریدگار سهیم وجود ندارد. اما این کلام منافاتی ندارد با اینکه آفریدگار برخی از صفاتش مانند دانش و بخشش را به غیرخودش نسبت دادهمیباشد؛ چراکه خواسته این میباشد که واقعیتِ این اسمها منحصر به فرد پروردگار میباشد.[۱۰]
اهلبیت، مصداق اسماءالحسنیٰ
در برخی از روایات، اهلبیت(ع) مصادیق اسماءالحسنی معرفی گردیدهاند. برای مثال، کلینی دربارهی آیه «پروردگار اسمها پسندیده دارااست. پس اورا با آن اسمها بخوانید»، از امام راست گو(ع) داستان نموده است: «به آفریدگار عهد، ما اسماءالحسنی هستیم که آفریدگار هیچ عملی از بندگان را فارغ از آشنایی(معرفت) ما قبول نمینماید.»[۱۱][یادداشت ۱] عیاشی (درگذشت ۳۲۰ق) از مفسران شیعه هم تحت همین آیه، از امام رضا(ع) نقل نموده است: «هنگام مشقت، از ما یاری بگیرید و این به عبارتی صحبت خداست: وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها.»[۱۲]ائمه(ع) برگزیدگان جلوه اسما و صفات معبود و جانشینان وی می باشند و بدین جهت میتوانند دانا را به اجازه معبود درایت نمایند و از روش آنها می اقتدار معبود را خواند و به معرفت حقیقی و واقعی وی دست یافت چنانچه بهاین معنی و مفهوم در زیارت جامعه کبیره نیز اشاره شدهاست.
بعضا با اعتنا بدین احادیث، مراد از «تلاوت خداوند» در آیه ۱۸۰ سوره اَعراف را توسّل به اهلبیت تعبیروتفسیر کردهاند.[۱۳]
اسماء الحسنی
با اسما و صفات خطا نشود.
اَسماءُالحُسنیٰ اصطلاحی میباشد قرآنی، بهمعنای اسمهای نیکوی معبود. این اصطلاح در چهار سوره قرآن بهعمل رفته. در یکیاز آن ها آمده میباشد که خداوند را با این اسمها بخوانید. بهاطمینان عالمان مسلمان، خواسته از اسمهای نیکوی خداوند، صفات وی میباشند که تمامی مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیکاند.
همینطور میگویند مطابق این آیه، اسماءالحسنیٰ منحصر خداوندند. در بعضا از احادیث، اهلبیت مصداق اسماءالحسنی معرفی گردیدهاند که می بایست بهوسیله آنان به معبود تقرب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد جست.
اسماءالحسنیٰ، اسمهای نیکوی خداوند
«اَسماءُالحسنیٰ» عبارتی میباشد برگرفته از قرآن، به معنای اسمهای نیکوی خدا.[۱] این عبارت در چهار سوره قرآن به شغل رفته میباشد: سوره طه آیه ۸، سوره حشر آیه ۲۴، سوره اَعراف آیه ۱۸۰ و سوره اِسراء آیه ۱۱۰. درین آیه ها آمده میباشد: «پروردگار اسمهای پسندیده داراست».[۲] در سوره اعراف بعداز این گزاره، آمده میباشد که معبود را با این اسمها رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بخوانید.[۳]
مرتضی مطهری متفکر و الاهیدان شیعه:
اسماء الهی در واقع یعنی شؤون الهی. خدای متعال حقیقتاً شؤون کمالیه و جمالیه و جلالیهای دارااست، و ما به اعتبار آن شؤون و صفات کمالیه، با الفاظی از آن کمالها و جمالها و جلالها تعبیر و تفسیر میکنیم...یگانه ذاتی که مجموع اسمائی که دلالت بر کمال نمایند و تک تک اسماء حسنی و کل معانی کمالیه و صفات کمالیه در زمینه ی وی درست گو میباشد و هر اسمی هم در غایتِ معنا خودش و به نحو احسن بر وی درست گو میباشد، ذات آفریدگار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد
منبع: مطهری، شناخت با قرآن، ج۶، ص۲۰۷
برداشتها از اسماءالحسنیٰ
مفسران مسلمان برداشتهای متفاوتی از اسماءالحسنیٰ داشتهاند. بهاعتقادوباور طَبرسی تالیف کننده مجمعالبیان، ازآنرو اسمهای معبود پسندیده دانسته گردیدهاند که پروردگار اسمهایی دارااست که معانی نیکویی داراهستند؛ مانند جواد، رحیم، رزّاق و مهربان.[۴] روضه خوان طوسی در التبیان، مراد از اسمهای پروردگار را صفات وی دانسته میباشد که تمامی نیکاند.[۵] نویسندگان تعبیر و تفسیر مثال هم همین تعبیروتفسیر را برگزیدهاند.[۶]
از طریقه علامه طباطبایی، مراد از اسماءالحسنیٰ آن گروه از اسمهای آفریدگار میباشد که معنای وصفی دارا هستند؛ یعنی بر خصوصیتای از وی دلالت مینمایند؛ مانند جواد و عادل و رحیم؛ خیر آن مجموعه از اسمها که تنها بر ذات وی دلالت مینمایند (بر فرض که اینگونه اسمهایی داشته باشد)؛ مانند اسمهای زید و عَمرو که خصوصیتای در شخص را آرم نمیدهند و صرفا بر وی دلالت داراهستند. و مراد از معنای وصفی، وصفی میباشد که حاوی حُسن باشد و بلکه در پروردگار احسن باشد یعنی وصفی باشد که سزاوار ذات الهی و در شأن وی باشد بنابر این شجاع و عفیف هر چندین از اسمهای نیکوست اما لایق ذات الهی وجود ندارد پایین از اوصاف جسمانی میباشد و اسما حسنای الهی می بایست از هر سیرتکامل نقص وعدم پاک باشند. [۷]
اسمهای نیک منحصر به فرد پروردگار میباشد
بعضا از مفسران شیعه و سنی معتقدند آیه «لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنی» ترجمه:و اسم هاى نيكو به خداوند تخصیص داراست، [۸] بر این دلالت دارااست که اسمهای نیک مختص آفریدگار میباشد؛ چراکه «لله» در اولیه گزاره آمدهمیباشد و این در گویش عربی، آرمدهندهٔ تأکید بر حصر و انحصاریبودن معنی میباشد. افزون بر آن، دراین آیه، «اَسماء» با «الف» و «لام» آمدهمیباشد کهاین نماددهنده عمومیت اسماء میباشد.[۹] از لحاظ علامه طباطبایی معنای آیه این میباشد که هر نام احسنی(شایسته ترین ونیکوترین نام) که در فقیه وجود باشد، وابسته به معبود میباشد و هیچکس در آن، با آفریدگار سهیم وجود ندارد. اما این کلام منافاتی ندارد با اینکه آفریدگار برخی از صفاتش مانند دانش و بخشش را به غیرخودش نسبت دادهمیباشد؛ چراکه خواسته این میباشد که واقعیتِ این اسمها منحصر به فرد پروردگار میباشد.[۱۰]
اهلبیت، مصداق اسماءالحسنیٰ
در برخی از روایات، اهلبیت(ع) مصادیق اسماءالحسنی معرفی گردیدهاند. برای مثال، کلینی دربارهی آیه «پروردگار اسمها پسندیده دارااست. پس اورا با آن اسمها بخوانید»، از امام راست گو(ع) داستان نموده است: «به آفریدگار عهد، ما اسماءالحسنی هستیم که آفریدگار هیچ عملی از بندگان را فارغ از آشنایی(معرفت) ما قبول نمینماید.»[۱۱][یادداشت ۱] عیاشی (درگذشت ۳۲۰ق) از مفسران شیعه هم تحت همین آیه، از امام رضا(ع) نقل نموده است: «هنگام مشقت، از ما یاری بگیرید و این به عبارتی صحبت خداست: وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها.»[۱۲]ائمه(ع) برگزیدگان جلوه اسما و صفات معبود و جانشینان وی می باشند و بدین جهت میتوانند دانا را به اجازه معبود درایت نمایند و از روش آنها می اقتدار معبود را خواند و به معرفت حقیقی و واقعی وی دست یافت چنانچه بهاین معنی و مفهوم در زیارت جامعه کبیره نیز اشاره شدهاست.
بعضا با اعتنا بدین احادیث، مراد از «تلاوت خداوند» در آیه ۱۸۰ سوره اَعراف را توسّل به اهلبیت تعبیروتفسیر کردهاند.[۱۳]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی