ظهور فرقه محمدیه
بعضی نویسندگان ملل و نحل نوشتهاند: بعد از کشته شدن نفس زکیه، مغیرة بن سعید عجلی و طرفدارانش مدعا شدند، نفس زکیه نمرده میباشد بلکه در کوه حاجر در حوزه نجد در غایب بودن به سرمیموفقیت و ظهور خواهد کرد. این دسته به محمدیه پر اسم و رسم بوده و معتقد بودند نفس زکیه مهدی موعود مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۶]
طریقه علمای شیعه در باب این قیام
در اینکه آیا نفس زکیه خویش را مهدی موعود میپنداشته یا این که اتهامی میباشد که دیگر افراد برای خدشهدار کردن شخصیت و قیام محمد بن عبدالله به وی وارد کردهاند، نگرشهای متفاوتی بین فقها، مورخان و محدثان وجود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست.
[۲۷] سید بن طاووس، به هواخواهی از عبدالله محض و قیام فرزندش محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد به گفته وی، علویان معتقد نبودند مهدی از آنها میباشد و نسبت دادن مهدی به نفس زکیه، به دلیل معنای همگانی آن بوده چراکه به هر قیام کنندهای اطلاق میگردیده و مقصودشان مهدی موعود نبوده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور سید طاووس این نظر را دارد[مستلزم منبع] حسنیان از اشخاص آیتم عشق و علاقه امام راستگو(ع) بوده و آنها نیز به حق امام، با خبر بودند.[مستلزم منبع] او احادیثی که در ذمّ قیام محمد بن عبدالله صادر گردیده را از روی تقیه دانسته میباشد.[۲۸] ولی روضه خوان اثر گذار به ذم عبدالله محض و محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
[۲۹] کلینی نیز روایاتی در مذمت محمد بن عبدالله بیان نموده است.[۳۰] آیتالله خویی در کتاب معجم رجال الحدیث عبدالله بن حسن و نفس زکیه را مصدوم و مذموم دانسته میباشد.[۳۱]
جستارهای متعلق
قیام زید بن علی
قیام قتیل باخمرا
قیام شهید فخ
پانویس
فرمانیان، موسوی نژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ۱۳۸۹ش، ص۳۵.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۲۰.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص۲۵۶.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۱۹؛ جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۳۱۳.
اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۳ و ۲۵۴ - ۲۵۷.
جعفری، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۳۷.
مطهری، سیری در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، ص۱۳۱-۱۳۲.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه؛ تاریخ و عقاید، ص۳۶.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه تاریخ و عقاید، ص۳۷.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۲۷.
مهدوی عباس آباد، قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه) اول قیام علویان علیه عباسیان، نشریه دانش کده علم ها اجتماعی و انسانی کالج تبریز، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ش۱۶، ص۱۳۴.
ابن قتیبه، المعارف، مطالعه گنج عکاشه، ص۲۳۱.
ابن قتیبه، المعارف، ص۳۷۸.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۸، ۲۳۹ و ۲۵۱.
جعفریان، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۷۸.
مسعودی، مروج الذهب، ترجمه پاینده، ج۳، ص۲۹۴.
طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۲۱۶.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۳۴.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
طبری، تاریخ طبری، ج۷، ص۵۸۹ و ۵۹۰.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۹، ص۲۸-۳۱.
مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۲، ص۳۷۷.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
بغدادی، الفرق فی مابین الفرق، ص۴۲.
مراجعه کنید به: کاظمی پوران، قیامهای شیعه در بعد از ظهر عباسی، ص۱۰۱-۱۱۲.
سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ص۵۷۹-۵۸۳.
ظهور فرقه محمدیه
بعضی نویسندگان ملل و نحل نوشتهاند: بعد از کشته شدن نفس زکیه، مغیرة بن سعید عجلی و طرفدارانش مدعا شدند، نفس زکیه نمرده میباشد بلکه در کوه حاجر در حوزه نجد در غایب بودن به سرمیموفقیت و ظهور خواهد کرد. این دسته به محمدیه پر اسم و رسم بوده و معتقد بودند نفس زکیه مهدی موعود مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۶]
طریقه علمای شیعه در باب این قیام
در اینکه آیا نفس زکیه خویش را مهدی موعود میپنداشته یا این که اتهامی میباشد که دیگر افراد برای خدشهدار کردن شخصیت و قیام محمد بن عبدالله به وی وارد کردهاند، نگرشهای متفاوتی بین فقها، مورخان و محدثان وجود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست.
[۲۷] سید بن طاووس، به هواخواهی از عبدالله محض و قیام فرزندش محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته میباشد به گفته وی، علویان معتقد نبودند مهدی از آنها میباشد و نسبت دادن مهدی به نفس زکیه، به دلیل معنای همگانی آن بوده چراکه به هر قیام کنندهای اطلاق میگردیده و مقصودشان مهدی موعود نبوده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور سید طاووس این نظر را دارد[مستلزم منبع] حسنیان از اشخاص آیتم عشق و علاقه امام راستگو(ع) بوده و آنها نیز به حق امام، با خبر بودند.[مستلزم منبع] او احادیثی که در ذمّ قیام محمد بن عبدالله صادر گردیده را از روی تقیه دانسته میباشد.[۲۸] ولی روضه خوان اثر گذار به ذم عبدالله محض و محمد بن عبدالله نفس زکیه پرداخته رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
[۲۹] کلینی نیز روایاتی در مذمت محمد بن عبدالله بیان نموده است.[۳۰] آیتالله خویی در کتاب معجم رجال الحدیث عبدالله بن حسن و نفس زکیه را مصدوم و مذموم دانسته میباشد.[۳۱]
جستارهای متعلق
قیام زید بن علی
قیام قتیل باخمرا
قیام شهید فخ
پانویس
فرمانیان، موسوی نژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ۱۳۸۹ش، ص۳۵.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۲۰.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص۲۵۶.
ابن طباطبا، الفخری، ص۱۱۹؛ جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۳۱۳.
اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۳ و ۲۵۴ - ۲۵۷.
جعفری، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۳۷.
مطهری، سیری در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، ص۱۳۱-۱۳۲.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه؛ تاریخ و عقاید، ص۳۶.
فرمانیان، موسوینژاد، زیدیه تاریخ و عقاید، ص۳۷.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۲۷.
مهدوی عباس آباد، قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه) اول قیام علویان علیه عباسیان، نشریه دانش کده علم ها اجتماعی و انسانی کالج تبریز، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ش۱۶، ص۱۳۴.
ابن قتیبه، المعارف، مطالعه گنج عکاشه، ص۲۳۱.
ابن قتیبه، المعارف، ص۳۷۸.
ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۳۸، ۲۳۹ و ۲۵۱.
جعفریان، تاریخ تشیع در جمهوری اسلامی ایران، ص۷۸.
مسعودی، مروج الذهب، ترجمه پاینده، ج۳، ص۲۹۴.
طبری، تاریخ طبری، ج۵، ص۲۱۶.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ص۱۳۴.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
طبری، تاریخ طبری، ج۷، ص۵۸۹ و ۵۹۰.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۹، ص۲۸-۳۱.
مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱۲، ص۳۷۷.
فرمانیان، موسوینژاد، تاریخ و عقاید زیدیه، ص۳۸.
بغدادی، الفرق فی مابین الفرق، ص۴۲.
مراجعه کنید به: کاظمی پوران، قیامهای شیعه در بعد از ظهر عباسی، ص۱۰۱-۱۱۲.
سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ص۵۷۹-۵۸۳.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی