مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

اساتید و شاگردان
ابوالفرج اصفهانی در مجالس علمی اکثری از عالمان هم‌بعدازظهر خویش حضور یافته میباشد. خطیب بغدادی و یاقوت حموی، به یک‌سری بدن از مشایخ وی اشاره کرده‌اند؛[۲۴] ابوبکر بن درید، یکی مشایخ او دانسته گردیده است.[۲۵] بعضی دیگر از اساتید او عبارتند از: محمد بن جریر بن یزید طبری، جعفر بن قدامه، ابوبکر ابن انباری، ادب بن عفاف و حجاب جمحی، علی بن سلیمان اخفش، نفطویه، محمد بن عبدالله حضرمی، محمد بن جعفر قتات، حسین بن قدمت ابن ابی احوص ثقفی، علی بن عباس مقانعی، علی بن اسحاق بن زاطیا، ابو خبیب برتی، و محمد بن عباس مسجد النبی کوهسنگی مشهد یزید.[۲۶]

بعضی عالمان همانند ابو زکریا یحیی، ابوالحسین بن دینار، علی بن ابراهیم دهکی، دارقطنی، ابو اسحاق طبری، ابراهیم بن مخلد و محمد بن ابی الفوارس، و تنوخی، شاگردان او به شمار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آمده‌اند.[۲۷]

اثرها
اثرها تألیفی زیادی به ابوالفرج اصفهانی منسوب میباشد.[۲۸] او اثر ها اکثری، به‌ویژه در شعر و نسب‌شناسی، تألیف نموده است؛ به سیرتکامل‌ای که بعضی کتاب‌شناسان، در حدود ۳۰ تاثیر به وی منسوب دانسته‌اند.[۲۹] مشهورترین اثرها به مکان باقی‌مانده از او، مقاتل الطالبیین و الاغانی میباشد.[۳۰] بعضی دیگر از تألیفات وی عبارتند از نسب بنی عبدشمس، روز ها العرب و جمهرة النسب، آداب الغربا، الأخبار و النوادر، نسب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بنی شیبان.[۳۱]

روضه خوان طوسی در کتاب فهرست خویش، دو کتاب دیگر از وی با اسم‌های «ما نزل اینجانب القرآن فی أمیر المؤمنین و أهل بیته(ع)»، و «فیه حرف فاطمة(ع) فی فدک» بیان نموده است.[۳۲] اشعار فراوانی در موضوعات مختلف به او نسبت داده شده و در پیشگفتار کتاب الأغانی، بعضی از این اشعار، نقل شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده‌است.[۳۳]

کتاب مقاتل الطالبیین تاثیر ابوالفرج اصفهانی
مقاتل الطالبیین
نوشته‌علمیٔ مهم: مقاتل الطالبیین (کتاب)
کتاب مقاتل الطالبیین، به لهجه عربی، در ۱۹ فصل و ۲۱۶ نصیب، به ذکر سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب، بابا امام علی(ع) می پردازد.[۳۴] گستردن تفصیلی شهید شدن جعفر بن ابیطالب، امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، مالک فخ، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از شاخصه‌های مقاتل الطالبیین دانسته گردیده‌است.[۳۵] این کتاب به طرز روایی تدوین گردیده و در سی سالگی ابوالفرج اصفهانی، یعنی حوالی سال ۳۱۳ق مندرج میباشد.[۳۶] روضه خوان اثرگذار در کتاب الإرشاد، بخش اعظمی از احادیث مقاتل الطالبیین را نقل نموده است.[۳۷] ابوالفرج اصفهانی، چنانکه فرستاده جعفریان گفته، احادیث کتاب مقاتل الطالبیین را عمدتا از کتاب المبیضة فی أخبار آل ابی طالب، نوشته احمد بن عبیدالله ثقفی نقل کرده و همینطور از کتاب دیگری به اسم مقاتل الطالبیین، نوشته محمد بن علی بن حمزه علوی هم به کارگیری نموده است.[۳۸]

این کتاب به سبب ساز جامعیت و توجه در نقل خبر‌ها، گزینه اعتنا اکثری از مولفان قرار گرفته میباشد؛ به‌سیرتکامل‌ای که بعضا زیرا روضه خوان موءثر آن را از منابع مهم معرفی کرده‌اند.[۳۹]

الأغانی
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: الاغانی
الأغانی، در زمان ۵۰ سال به وسیله ابوالفرج اصفهانی گردآوری‌آوری و تألیف گردیده[۴۰] و در برهه زمانی یک سری قرن، از منابع اصلی درباره موسیقی، ادبیات، تاریخ و هنر روزگار فرهنگ اسلامی محسوب می‌گردیده است.[۴۱] این کتاب وسیع ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ و تمدن، و نیز جامع‌ترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام خوانده گردیده[۴۲] که دربردارنده دسته‌ای از تفصیل اوضاع سازندگان و خوا‌نندگان و نوازندگان موسیقی و نغمه‌های آن زمانه به حساب میآید.[۴۳] این کتاب در ۲۰ جلد مندرج میباشد.[۴۴] زرکلی در کتاب خویش، الاعلام، داعیه کرده که ابوالفرج اصفهانی، کتاب الأغانی را برای حکم دهنده اموی اندلس ارسال کرد و از وی مشوق گرفت.[۴۵]

پانویس
آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۴۹؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۱۹۸؛ امین، مستدرکات اعیان الشیعة، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۴۶؛ ابوالفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۹۹۴م، ج۱، ص۱۴.
خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۱، ص۳۹۷؛ ابن العماد الحنبلی، شذرات الذهب، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۲۹۲؛ صفدی، صرف العین، ۱۴۲۵ق، ج۲، ص۷؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۲۰۰؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۴۹؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ق، ج۱۱، ص۳۶۸.
خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۱، ص۳

اساتید و شاگردان
ابوالفرج اصفهانی در مجالس علمی اکثری از عالمان هم‌بعدازظهر خویش حضور یافته میباشد. خطیب بغدادی و یاقوت حموی، به یک‌سری بدن از مشایخ وی اشاره کرده‌اند؛[۲۴] ابوبکر بن درید، یکی مشایخ او دانسته گردیده است.[۲۵] بعضی دیگر از اساتید او عبارتند از: محمد بن جریر بن یزید طبری، جعفر بن قدامه، ابوبکر ابن انباری، ادب بن عفاف و حجاب جمحی، علی بن سلیمان اخفش، نفطویه، محمد بن عبدالله حضرمی، محمد بن جعفر قتات، حسین بن قدمت ابن ابی احوص ثقفی، علی بن عباس مقانعی، علی بن اسحاق بن زاطیا، ابو خبیب برتی، و محمد بن عباس مسجد النبی کوهسنگی مشهد یزید.[۲۶]

بعضی عالمان همانند ابو زکریا یحیی، ابوالحسین بن دینار، علی بن ابراهیم دهکی، دارقطنی، ابو اسحاق طبری، ابراهیم بن مخلد و محمد بن ابی الفوارس، و تنوخی، شاگردان او به شمار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آمده‌اند.[۲۷]

اثرها
اثرها تألیفی زیادی به ابوالفرج اصفهانی منسوب میباشد.[۲۸] او اثر ها اکثری، به‌ویژه در شعر و نسب‌شناسی، تألیف نموده است؛ به سیرتکامل‌ای که بعضی کتاب‌شناسان، در حدود ۳۰ تاثیر به وی منسوب دانسته‌اند.[۲۹] مشهورترین اثرها به مکان باقی‌مانده از او، مقاتل الطالبیین و الاغانی میباشد.[۳۰] بعضی دیگر از تألیفات وی عبارتند از نسب بنی عبدشمس، روز ها العرب و جمهرة النسب، آداب الغربا، الأخبار و النوادر، نسب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بنی شیبان.[۳۱]

روضه خوان طوسی در کتاب فهرست خویش، دو کتاب دیگر از وی با اسم‌های «ما نزل اینجانب القرآن فی أمیر المؤمنین و أهل بیته(ع)»، و «فیه حرف فاطمة(ع) فی فدک» بیان نموده است.[۳۲] اشعار فراوانی در موضوعات مختلف به او نسبت داده شده و در پیشگفتار کتاب الأغانی، بعضی از این اشعار، نقل شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده‌است.[۳۳]

کتاب مقاتل الطالبیین تاثیر ابوالفرج اصفهانی
مقاتل الطالبیین
نوشته‌علمیٔ مهم: مقاتل الطالبیین (کتاب)
کتاب مقاتل الطالبیین، به لهجه عربی، در ۱۹ فصل و ۲۱۶ نصیب، به ذکر سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب، بابا امام علی(ع) می پردازد.[۳۴] گستردن تفصیلی شهید شدن جعفر بن ابیطالب، امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، مالک فخ، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از شاخصه‌های مقاتل الطالبیین دانسته گردیده‌است.[۳۵] این کتاب به طرز روایی تدوین گردیده و در سی سالگی ابوالفرج اصفهانی، یعنی حوالی سال ۳۱۳ق مندرج میباشد.[۳۶] روضه خوان اثرگذار در کتاب الإرشاد، بخش اعظمی از احادیث مقاتل الطالبیین را نقل نموده است.[۳۷] ابوالفرج اصفهانی، چنانکه فرستاده جعفریان گفته، احادیث کتاب مقاتل الطالبیین را عمدتا از کتاب المبیضة فی أخبار آل ابی طالب، نوشته احمد بن عبیدالله ثقفی نقل کرده و همینطور از کتاب دیگری به اسم مقاتل الطالبیین، نوشته محمد بن علی بن حمزه علوی هم به کارگیری نموده است.[۳۸]

این کتاب به سبب ساز جامعیت و توجه در نقل خبر‌ها، گزینه اعتنا اکثری از مولفان قرار گرفته میباشد؛ به‌سیرتکامل‌ای که بعضا زیرا روضه خوان موءثر آن را از منابع مهم معرفی کرده‌اند.[۳۹]

الأغانی
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: الاغانی
الأغانی، در زمان ۵۰ سال به وسیله ابوالفرج اصفهانی گردآوری‌آوری و تألیف گردیده[۴۰] و در برهه زمانی یک سری قرن، از منابع اصلی درباره موسیقی، ادبیات، تاریخ و هنر روزگار فرهنگ اسلامی محسوب می‌گردیده است.[۴۱] این کتاب وسیع ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ و تمدن، و نیز جامع‌ترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام خوانده گردیده[۴۲] که دربردارنده دسته‌ای از تفصیل اوضاع سازندگان و خوا‌نندگان و نوازندگان موسیقی و نغمه‌های آن زمانه به حساب میآید.[۴۳] این کتاب در ۲۰ جلد مندرج میباشد.[۴۴] زرکلی در کتاب خویش، الاعلام، داعیه کرده که ابوالفرج اصفهانی، کتاب الأغانی را برای حکم دهنده اموی اندلس ارسال کرد و از وی مشوق گرفت.[۴۵]

پانویس
آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۴۹؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۱۹۸؛ امین، مستدرکات اعیان الشیعة، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۴۶؛ ابوالفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۹۹۴م، ج۱، ص۱۴.
خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۱، ص۳۹۷؛ ابن العماد الحنبلی، شذرات الذهب، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۲۹۲؛ صفدی، صرف العین، ۱۴۲۵ق، ج۲، ص۷؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۲۰۰؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۴۹؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ق، ج۱۱، ص۳۶۸.
خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۱، ص۳