مورد تاریخی اسلام
بعداز فتح شاهنشاهی هخامنشی به وسیله اسکندر مقدونی گویش و فرهنگ و تمدن یونانی در حوزه ترویج پیدا کرد، هرچند لهجههای خاورمیانه و مرکز ها سنتی فقاهتی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی به جا ماندهدار یونانیان شد و از لهجه یونانی را تحت عنوان لهجه اداری شرق امپراتوری محافظت کرد. دراین عصر در خاورمیانه غربی مثل اورشلیم و پالمیرا، فرهنگ و تمدنهای ترکیبی پدیدآمد البته رابطه با سنتهای فقهی قبل از دربین نرفت. مسیحیت درین موقعیت مسجد النبی کوهسنگی مشهد پدیدآمد؛
هرچند این آیین بر محوریت یک یهودی آرامیلهجه به اسم عیسی صورت گرفت ولی پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای قانونی مسیحیِ یونانیمآب تشکیل داد و کوشش آن ها برای زور این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی لهجه خاورمیانه، منجر مقاومت از جانب آنها شد؛ این مقاومت بیشتر از حیث فقهی و به خصوص دربارهٔ ماهیت فرد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عیسی بود.
اسقفهای اهل سوریه و مصری[یادداشت ۱] بر الوهیت عیسی تأکید داشتند ولی کسانی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند وی جنبههای الهی و انسانی داشتهمیباشد. سرنوشت اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق صورت گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو کلیسا، بهدنبال نستوریوس بود — خیر در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع گردیده بود و شاهان کشورایران سازه به دلایل سیاسی از وی طرفداری میکردند. اکثر رهروان کلیسای مشرق بینالنهرین بومی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۵]
اعراب شمالی به گذر زمان بهدنبال مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام غسانیان کلیسای سریانی و دربینالنهرین لخمیان کلیسای مشرق را گزینش کردند.[الف] کلیسای مشرق حدوداً در جای جایای که توان پادشاهان جمهوری اسلامی ایران میرسید، سکونتگاههای مسیحی ساختوساز و کیش خویش را تبلیغ میکرد؛ پاراگراف در بحرین، عمان و یمن. یمن در واقع مهم ترین راءس مسیحیت شبهجزیره عرب در قرن ها ۵ و ۶ میلادی بود البته به کلیساهای قبطی و سریانی قربت بیشتری داشت. برخی از ساکنان ایالات متحده عربی نیز آئین سنتی خویش را محافظت کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل بنیقریظه نیز در آن حیطه معاش میکردند. در یمن شرعی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به اسم «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بتپرستانی که قرآن از آنها صحبت گفته، احتمالاً درپی ادیان گوناگونی بودهاند. قرآن تنی چند از این خدایان را ذکر شده: لات، عزی، منات، ود، سواع، یغوث و غیره؛ هبل مهم ترین خدای قریش بود. کعبه مثلا مرکزها پرستش این خدایان بود. بخش اعظمی از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۶]
قبل از اسلام نیز میلهای مخالفت با بتپرستی و اکران پروردگار در شمال غرب شبهجزیره عرب وجود داشت که اما بیشتر در پوسته عدماکران خداوند به طور انسانی نمود پیدا میکرد و مثلا در برخی مفاد قطعه سنگهایی را نماینده خدای مدنظر خویش میدانستند. بهطور کلی مخالفت با بتپرستی و اکران معبود پدیده رایجی در دنیا باستان بودهمیباشد. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت میکردند. حج نیز در ایالات متحده عربی قبل از اسلام وجود داشت و اکثر اوقات در ماه ذیالحجه از جای های مقدس که یکیاز مهمترین آنها کعبه بود، بازدید میکردند. در واقع قبل از اسلام در شبهجزیره عرب «کعبههای» متعددی که به کعبه دارای شهرت بنا شده در مکه تشابه داشتند، وجود داشت. طواف جای های مقدس و قبور اجداد نیز از سایر از سنتهای اعراب بود. طواف، گاه به علامت ترک گناه، عریان جاری ساختن میشد تا اینکه آن را در سال نهم سفر ممنوع کردند. اعراب خلال کعبهها، معابد دیگری هم داشتند و قربانیکردن حیوانها از رسوم این معابد بود. ضمن یهودیان و تا حد نادرتری مسیحیان و یک کدام از ادیان ایالات متحده عربی جنوبی، نشانهای دیگری هم از توحید در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به اسم «حنفا» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. بهطور ظریف معلوم وجود ندارد اینان که بودند ولی در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته میشد، هر یکسری قرآن با لحن مثبتی از آنان خاطر کردهمیباشد. مسلمانها اعتقاددارند محمد پیش از اسلام، «حنیف» بودهمیباشد.[۷]
مورد تاریخی اسلام
بعداز فتح شاهنشاهی هخامنشی به وسیله اسکندر مقدونی گویش و فرهنگ و تمدن یونانی در حوزه ترویج پیدا کرد، هرچند لهجههای خاورمیانه و مرکز ها سنتی فقاهتی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی به جا ماندهدار یونانیان شد و از لهجه یونانی را تحت عنوان لهجه اداری شرق امپراتوری محافظت کرد. دراین عصر در خاورمیانه غربی مثل اورشلیم و پالمیرا، فرهنگ و تمدنهای ترکیبی پدیدآمد البته رابطه با سنتهای فقهی قبل از دربین نرفت. مسیحیت درین موقعیت مسجد النبی کوهسنگی مشهد پدیدآمد؛
هرچند این آیین بر محوریت یک یهودی آرامیلهجه به اسم عیسی صورت گرفت ولی پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای قانونی مسیحیِ یونانیمآب تشکیل داد و کوشش آن ها برای زور این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی لهجه خاورمیانه، منجر مقاومت از جانب آنها شد؛ این مقاومت بیشتر از حیث فقهی و به خصوص دربارهٔ ماهیت فرد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عیسی بود.
اسقفهای اهل سوریه و مصری[یادداشت ۱] بر الوهیت عیسی تأکید داشتند ولی کسانی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند وی جنبههای الهی و انسانی داشتهمیباشد. سرنوشت اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق صورت گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو کلیسا، بهدنبال نستوریوس بود — خیر در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع گردیده بود و شاهان کشورایران سازه به دلایل سیاسی از وی طرفداری میکردند. اکثر رهروان کلیسای مشرق بینالنهرین بومی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۵]
اعراب شمالی به گذر زمان بهدنبال مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام غسانیان کلیسای سریانی و دربینالنهرین لخمیان کلیسای مشرق را گزینش کردند.[الف] کلیسای مشرق حدوداً در جای جایای که توان پادشاهان جمهوری اسلامی ایران میرسید، سکونتگاههای مسیحی ساختوساز و کیش خویش را تبلیغ میکرد؛ پاراگراف در بحرین، عمان و یمن. یمن در واقع مهم ترین راءس مسیحیت شبهجزیره عرب در قرن ها ۵ و ۶ میلادی بود البته به کلیساهای قبطی و سریانی قربت بیشتری داشت. برخی از ساکنان ایالات متحده عربی نیز آئین سنتی خویش را محافظت کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل بنیقریظه نیز در آن حیطه معاش میکردند. در یمن شرعی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به اسم «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بتپرستانی که قرآن از آنها صحبت گفته، احتمالاً درپی ادیان گوناگونی بودهاند. قرآن تنی چند از این خدایان را ذکر شده: لات، عزی، منات، ود، سواع، یغوث و غیره؛ هبل مهم ترین خدای قریش بود. کعبه مثلا مرکزها پرستش این خدایان بود. بخش اعظمی از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۶]
قبل از اسلام نیز میلهای مخالفت با بتپرستی و اکران پروردگار در شمال غرب شبهجزیره عرب وجود داشت که اما بیشتر در پوسته عدماکران خداوند به طور انسانی نمود پیدا میکرد و مثلا در برخی مفاد قطعه سنگهایی را نماینده خدای مدنظر خویش میدانستند. بهطور کلی مخالفت با بتپرستی و اکران معبود پدیده رایجی در دنیا باستان بودهمیباشد. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت میکردند. حج نیز در ایالات متحده عربی قبل از اسلام وجود داشت و اکثر اوقات در ماه ذیالحجه از جای های مقدس که یکیاز مهمترین آنها کعبه بود، بازدید میکردند. در واقع قبل از اسلام در شبهجزیره عرب «کعبههای» متعددی که به کعبه دارای شهرت بنا شده در مکه تشابه داشتند، وجود داشت. طواف جای های مقدس و قبور اجداد نیز از سایر از سنتهای اعراب بود. طواف، گاه به علامت ترک گناه، عریان جاری ساختن میشد تا اینکه آن را در سال نهم سفر ممنوع کردند. اعراب خلال کعبهها، معابد دیگری هم داشتند و قربانیکردن حیوانها از رسوم این معابد بود. ضمن یهودیان و تا حد نادرتری مسیحیان و یک کدام از ادیان ایالات متحده عربی جنوبی، نشانهای دیگری هم از توحید در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به اسم «حنفا» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. بهطور ظریف معلوم وجود ندارد اینان که بودند ولی در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته میشد، هر یکسری قرآن با لحن مثبتی از آنان خاطر کردهمیباشد. مسلمانها اعتقاددارند محمد پیش از اسلام، «حنیف» بودهمیباشد.[۷]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی