نامه امام علی(ع) به سلمان
سید رضی طومارای از امام علی(ع) خطاب به سلمان نقل مینماید که با تیتر طومار ۶۸ نهجالبلاغه شناخته میگردد.[۸۳] دراین طومار که حضرت پیش از زمان خلافت نوشته میباشد، به ناپایداری جهان و شکاف متکی بودن بر آن تاکید نموده است و جهان را به ماری تشبیه کرده که ظاهرش خوشگل و باطنش مرگ آور مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۸۴]
طومار امام علی(ع) به سلمان (طومار ۶۸ نهجالبلاغه)
ولی آن گاه (از ستایش و ثناى الهى بدان اى سلمان) دنيا صرفا به «مار» شبيه میباشد كه به هنگام لمس كردن، قابل انعطاف به لحاظ مىبرسد؛ ولى در باطنش سمى كشنده میباشد، بنابراين از هر چيزِ دنيا كه توجّه تورا به خویش جلب كند صرف لحاظ كن (خواه جنس باشد يا منزلت و يا لذات هوسآلود) زيرا جز برهه زمانی كمى در كنار تو نخواهد بود، حزن و غصه دنيا را از خویش كنار بده، زيرا كه به فراق و جدايى و دگرگونى حالات آن يقين دارى و در آن فرصت كه به آن بيش از هر وقت دل بستهاى و انس گرفتهاى، بيشتر از آن دوریکن، زيرا دوست دنيا هر فرصت به امرى شادى آفرين دل بستگى پيدا كند اورا به طرف مشكل و ناراحتى مىراند و هر مجال به آن انس مىگيرد اورا از آن شرایط جداگانه ساخته در وحشت فرو مىپیروزی. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد والسلام.
مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۱، ص۳۲۱.
همسر، فرزندان و نوادگان
سلمان با زنی به اسم بُقَیره،[۸۵]از خویشان کِنده وصلت کرد.[۸۶] در کتابهای روایی و رجالی، اشخاصی با تیتر فرزند سلمان، نام بردهاند؛ به عنوان مثال عبدالله، حدیث تحفه بهشتی برای فاطمه(س) را از پدرش سلمان ماجرا نموده است.[۸۷] چنانکه در کتاب جامع الرواة، از محمد بن سلمان فارسی خاطر گردیده است.[۸۸] همینطور برای سلمان دختری در اصفهان و دو دختر در مُضَر[۸۹] یا این که مصر نام رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برده میباشد.[۹۰]
تنی چند از نوادگان سلمان در حین تاریخ از شخصیتهای حدیثی، علمی و سرشناسی بودهاند که از آن در بین میاقتدار به عده ای زیرا بدرالدین حسن بن علی بن سلمان[۹۱]، ضیاءالدین فارسی[۹۲]، وهب بن کثیر بن عبدالرحمن[۹۳] و شمس الدین سوزنی اشاره شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمود.[۹۴]
مبنی بر ماجرا کَشّی، سلمان برای وصلت نزد قدمت رفت و دخترش را از وی خواستگار کرد. قدمت که در صدر با درخواست وی موافقت نکرده بود، بعداز مدتی پشیمانی خویش از عملش را به سلمان ابراز کرد، لکن سلمان این شغل خویش را آزمونی برای قدمت دانست تا توسط آن، قلب قدمت را از زدوده شدن از تعصبات جاهلی بیازماید.[۹۵]
وفات
بارگاه سلمان فارسی در مدائن
تاریخ درگذشت سلمان در منابع گوناگون روایی و تاریخی یکسان وجود ندارد؛ در بعضی از منابع سال ۳۵ق یا این که ۳۶ق تحت عنوان سال وفات وی تصویب گردیده است،[۹۶] چنانکه در بعضا گزارشها مجال درگذشت اورا روزگار خلافت قدمت دانستهاند.[۹۷] مهاجرانی، با پژوهش احادیث متفاوت سال ۳۳ق را سال وفات وی می داند.[۹۸] او در مدائن در حوالی حیاط کسری به خاک ودیعه شد.[۹۹]
در برخی از احادیث تاریخی آمده میباشد که بعداز وفات سلمان، امام علی(ع) از مدینه[۱۰۰] یا این که کوفه به اجازه الهی (طی الارض) به مدائن آمد اورا غسل و کفن کرد و بر وی نماز خواند و دفن کرد.[۱۰۱][یادداشت ۳]
روی کفن سلمان شعری درج شده بود که بعضی نگارش آن را به سلمان[۱۰۲] و بعضا دیگر به علی(ع) نسبت دادهاند؛[۱۰۳] آن شعر اینگونه بود:
وَفَدتُ علی الکریم بغیر زادٍ
مِن الحسنات و القلب السلیم
و حَمْل الزاد اَقبحُ آحاد شیء
اذا کان الوُفود علی الکریم
ترجمه: بیهیچ بارای از خیر و خوبیها و قلب سلیم بر [خدا] مهربان درآمدم و بارآوردن زشتترین شغل میباشد زمانی که بر [فرد] کریم ومهربان وارد شوی.
اثر ها مرتبط
کتابهای اکثری درباره معاش و کوشش و منزلت سلمان فارسی مندرج میباشد که اثرها زیر مثلا آنان بهشمار می آید:
نَفَس الرحمان فی فضائل سلمان، تألیف میرزا حسین نوری که در هفده باب تهیه و تنظیم گردیده و اکثری از مباحث مرتبط با جغرافیا، تاریخ، گستردن درحال حاضر و سخنان سلمان در آن گرد آمده میباشد. این کتاب به کارایی مترجمان مختلفی به گویش فارسی ترجمه گردیدهاست؛ عفو پارسایان: سلمان فارسی به کارایی سیدجواد حسینی رضایی و سلمان فارسی از سپاهان تا مدائن به مداد سیدحسن افتخار زاده به عنوان مثال این ترجمهها میباشد.
سلمان الفارسی فی مواجهة التحدی، به خودکار سید جعفر مرتضی عاملی در چهار فصل به تحقیق بعد ها وجودی سلمان پرداخته میباشد. این تاثیر با تیتر سلمان فارسی به کارایی سید محمد حسینی به فارسی برگردان گردیدهاست.
سلمان قدیمی عجم پهنا و بررسی، نوشته محمدجواد آلالفقیه؛ این کتاب را انتشارات موسسة الاعلمی للمطبوعات بیروت چاپ نموده است.
سلمان فارسی، تاثیر عباس ملکی که برای مجموعه سنی نوجوان ها درج شده و با تلاش محل کار انتشار فرهنگ و تمدن اسلامی منتشر گردیده است.
سلمان فارسی استاندار مداین، نوشته احمد صادقی اردستانی در شانزده فصل سامان یافته و به نظارت سرگذشت سلمان فارسی و منزلت وی میپردازد.
معاش پرافتخار سلمان فارسی: پیشگام ارتباط اسلام و جمهوری اسلامی ایران، به خامه محمد محمدی اشتهاردی که در چهار فصل تهیه گردیده و سرگذشت سلمان را از اولِ به دنیاآمدن تا وفات تحقیق مینماید.
سلمان فارسی، (اولی شماره از تیم شناخت با اسوهها) نوشته جواد محدثی که چاپ هشتم آن در سال ١٣٩٤ش از سوی انتشارات بوستان کتاب قم در ٧٢ ورقه منتشر گردیده است.
نظارت سیر معاش و حکمت و حکومت سلمان فارسی، نوشته سیدعطاءالله مهاجرانی که چاپ ششم آن در سال ۱۳۸۷ش. بوسیله انتشارات داده ها منتشر شدهاست.
همینطور در کشور ایران سریالی به کارگردانی داود میرباقری در درحال حاضر تشکیل داد میباشد که در آن زندگانی سلمان از ولادت تا تاریخ صدر اسلام ماجرا میگردد. این سریال، تبارکترین پروژه تلویزیونی کشور ایران تیتر شدهاست.[۱۰۴] گفته می شود درین سریال، علیرضا شجاع نوری نقش سلمان فارسی را بازی خواهد کرد.[۱۰۵]
نامه امام علی(ع) به سلمان
سید رضی طومارای از امام علی(ع) خطاب به سلمان نقل مینماید که با تیتر طومار ۶۸ نهجالبلاغه شناخته میگردد.[۸۳] دراین طومار که حضرت پیش از زمان خلافت نوشته میباشد، به ناپایداری جهان و شکاف متکی بودن بر آن تاکید نموده است و جهان را به ماری تشبیه کرده که ظاهرش خوشگل و باطنش مرگ آور مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۸۴]
طومار امام علی(ع) به سلمان (طومار ۶۸ نهجالبلاغه)
ولی آن گاه (از ستایش و ثناى الهى بدان اى سلمان) دنيا صرفا به «مار» شبيه میباشد كه به هنگام لمس كردن، قابل انعطاف به لحاظ مىبرسد؛ ولى در باطنش سمى كشنده میباشد، بنابراين از هر چيزِ دنيا كه توجّه تورا به خویش جلب كند صرف لحاظ كن (خواه جنس باشد يا منزلت و يا لذات هوسآلود) زيرا جز برهه زمانی كمى در كنار تو نخواهد بود، حزن و غصه دنيا را از خویش كنار بده، زيرا كه به فراق و جدايى و دگرگونى حالات آن يقين دارى و در آن فرصت كه به آن بيش از هر وقت دل بستهاى و انس گرفتهاى، بيشتر از آن دوریکن، زيرا دوست دنيا هر فرصت به امرى شادى آفرين دل بستگى پيدا كند اورا به طرف مشكل و ناراحتى مىراند و هر مجال به آن انس مىگيرد اورا از آن شرایط جداگانه ساخته در وحشت فرو مىپیروزی. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد والسلام.
مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۱، ص۳۲۱.
همسر، فرزندان و نوادگان
سلمان با زنی به اسم بُقَیره،[۸۵]از خویشان کِنده وصلت کرد.[۸۶] در کتابهای روایی و رجالی، اشخاصی با تیتر فرزند سلمان، نام بردهاند؛ به عنوان مثال عبدالله، حدیث تحفه بهشتی برای فاطمه(س) را از پدرش سلمان ماجرا نموده است.[۸۷] چنانکه در کتاب جامع الرواة، از محمد بن سلمان فارسی خاطر گردیده است.[۸۸] همینطور برای سلمان دختری در اصفهان و دو دختر در مُضَر[۸۹] یا این که مصر نام رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برده میباشد.[۹۰]
تنی چند از نوادگان سلمان در حین تاریخ از شخصیتهای حدیثی، علمی و سرشناسی بودهاند که از آن در بین میاقتدار به عده ای زیرا بدرالدین حسن بن علی بن سلمان[۹۱]، ضیاءالدین فارسی[۹۲]، وهب بن کثیر بن عبدالرحمن[۹۳] و شمس الدین سوزنی اشاره شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمود.[۹۴]
مبنی بر ماجرا کَشّی، سلمان برای وصلت نزد قدمت رفت و دخترش را از وی خواستگار کرد. قدمت که در صدر با درخواست وی موافقت نکرده بود، بعداز مدتی پشیمانی خویش از عملش را به سلمان ابراز کرد، لکن سلمان این شغل خویش را آزمونی برای قدمت دانست تا توسط آن، قلب قدمت را از زدوده شدن از تعصبات جاهلی بیازماید.[۹۵]
وفات
بارگاه سلمان فارسی در مدائن
تاریخ درگذشت سلمان در منابع گوناگون روایی و تاریخی یکسان وجود ندارد؛ در بعضی از منابع سال ۳۵ق یا این که ۳۶ق تحت عنوان سال وفات وی تصویب گردیده است،[۹۶] چنانکه در بعضا گزارشها مجال درگذشت اورا روزگار خلافت قدمت دانستهاند.[۹۷] مهاجرانی، با پژوهش احادیث متفاوت سال ۳۳ق را سال وفات وی می داند.[۹۸] او در مدائن در حوالی حیاط کسری به خاک ودیعه شد.[۹۹]
در برخی از احادیث تاریخی آمده میباشد که بعداز وفات سلمان، امام علی(ع) از مدینه[۱۰۰] یا این که کوفه به اجازه الهی (طی الارض) به مدائن آمد اورا غسل و کفن کرد و بر وی نماز خواند و دفن کرد.[۱۰۱][یادداشت ۳]
روی کفن سلمان شعری درج شده بود که بعضی نگارش آن را به سلمان[۱۰۲] و بعضا دیگر به علی(ع) نسبت دادهاند؛[۱۰۳] آن شعر اینگونه بود:
وَفَدتُ علی الکریم بغیر زادٍ
مِن الحسنات و القلب السلیم
و حَمْل الزاد اَقبحُ آحاد شیء
اذا کان الوُفود علی الکریم
ترجمه: بیهیچ بارای از خیر و خوبیها و قلب سلیم بر [خدا] مهربان درآمدم و بارآوردن زشتترین شغل میباشد زمانی که بر [فرد] کریم ومهربان وارد شوی.
اثر ها مرتبط
کتابهای اکثری درباره معاش و کوشش و منزلت سلمان فارسی مندرج میباشد که اثرها زیر مثلا آنان بهشمار می آید:
نَفَس الرحمان فی فضائل سلمان، تألیف میرزا حسین نوری که در هفده باب تهیه و تنظیم گردیده و اکثری از مباحث مرتبط با جغرافیا، تاریخ، گستردن درحال حاضر و سخنان سلمان در آن گرد آمده میباشد. این کتاب به کارایی مترجمان مختلفی به گویش فارسی ترجمه گردیدهاست؛ عفو پارسایان: سلمان فارسی به کارایی سیدجواد حسینی رضایی و سلمان فارسی از سپاهان تا مدائن به مداد سیدحسن افتخار زاده به عنوان مثال این ترجمهها میباشد.
سلمان الفارسی فی مواجهة التحدی، به خودکار سید جعفر مرتضی عاملی در چهار فصل به تحقیق بعد ها وجودی سلمان پرداخته میباشد. این تاثیر با تیتر سلمان فارسی به کارایی سید محمد حسینی به فارسی برگردان گردیدهاست.
سلمان قدیمی عجم پهنا و بررسی، نوشته محمدجواد آلالفقیه؛ این کتاب را انتشارات موسسة الاعلمی للمطبوعات بیروت چاپ نموده است.
سلمان فارسی، تاثیر عباس ملکی که برای مجموعه سنی نوجوان ها درج شده و با تلاش محل کار انتشار فرهنگ و تمدن اسلامی منتشر گردیده است.
سلمان فارسی استاندار مداین، نوشته احمد صادقی اردستانی در شانزده فصل سامان یافته و به نظارت سرگذشت سلمان فارسی و منزلت وی میپردازد.
معاش پرافتخار سلمان فارسی: پیشگام ارتباط اسلام و جمهوری اسلامی ایران، به خامه محمد محمدی اشتهاردی که در چهار فصل تهیه گردیده و سرگذشت سلمان را از اولِ به دنیاآمدن تا وفات تحقیق مینماید.
سلمان فارسی، (اولی شماره از تیم شناخت با اسوهها) نوشته جواد محدثی که چاپ هشتم آن در سال ١٣٩٤ش از سوی انتشارات بوستان کتاب قم در ٧٢ ورقه منتشر گردیده است.
نظارت سیر معاش و حکمت و حکومت سلمان فارسی، نوشته سیدعطاءالله مهاجرانی که چاپ ششم آن در سال ۱۳۸۷ش. بوسیله انتشارات داده ها منتشر شدهاست.
همینطور در کشور ایران سریالی به کارگردانی داود میرباقری در درحال حاضر تشکیل داد میباشد که در آن زندگانی سلمان از ولادت تا تاریخ صدر اسلام ماجرا میگردد. این سریال، تبارکترین پروژه تلویزیونی کشور ایران تیتر شدهاست.[۱۰۴] گفته می شود درین سریال، علیرضا شجاع نوری نقش سلمان فارسی را بازی خواهد کرد.[۱۰۵]

مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی