مُعَلّیٰ بن خُنَیس کوفی (درگذشته ۱۳۱ق) از راویان و وکیلان مالی امام درستگو(ع) بود. روضه خوان طوسی، احمد بن محمد برقی و علامه حلی، از فقیهان و رجالیان شیعه، اورا ثقه دانستهاند؛ ولی ابن غضائری و نجاشی، روایات او را تضعیف کردهاند. به گفته آیت الله خویی، مُعَلّیٰ، ۸۰ قصه نقل نموده است. بیشتر احادیث وی بیواسطه از امام درستگو نقل گردیدهاست و راویانی زیرا ابن مسکان از اصحاب اجماع از وی ماجرا کردهاند. وی راوی احادیثی درباره عید باستانی میباشد. او در سال ۱۳۲ق به امر عباسیان در مدینه مسجد النبی کوهسنگی مشهد کشته شد.
معرفی
ابوعبدالله مُعَلّیٰ بن خُنَیس بَزّاز کوفی، از راویان و اصحاب امام درست گو(ع) بوده میباشد.[۱] او همینطور غلام[۲] و نماینده قانونی مالی امام ششم(ع) معرفی گردیدهاست.[۳] تاریخ تولد معلی بن خنیس در منابع بیان نشده میباشد؛[۴] ولی عمل او پارچهفروشی بوده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۵]
معلی در سال ۱۳۲ق، به فرمان داود بن علی، از فرماندهان حکومت عباسی کشته شد و پیرو آن بخشی از اموال امام درستگو(ع) مصادره شد.[۶] امام راست گو(ع) درپی قتل معلی، به داود بن علی اعتراض کرد و داود بن علی، قتل کننده معلی را که از زیردستانش بود، قصاص کرد.[۷] برخی گزارشها نشانه بر آن میباشد که داود بن علی، اسامی شیعهها را از معلی بن خنیس مطالبه نموده است و پیرو عدم همیاری معلی، او را به قتل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسانده .[۸]
تحقیق وثاقت راوی
روضه خوان طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق)، از مشهورترین محدثان و فقیهان شیعه، معلی بن خنیس را از اصحاب گزینه متکی بودن امام راستگو(ع) و کارگزاران او دانسته میباشد.[۹] احمد بن محمد برقی، محدث و رجالی شیعه در قرن سوم قمری هم در کتاب رجال خویش، معلی بن خنیس را از اصحاب امام درست گو معرفی نموده است.[۱۰] همینطور مبتنی بر روایتی از امام ششم(ع)، معلی، کارگزار و نماینده قانونی مالی امام ششم بوده میباشد.[۱۱] علامه حلی، با استناد به لحاظ روحانی طوسی، اورا راوی عادل معرفی نموده است.[۱۲] بااینهمگی نجاشی و ابنغضائری، از علمای رجال شیعه، اورا در نقل حدیث، ضعیف و غیرقابل پشت گرمی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.[۱۳]
معلی بن خنیس را از حامیان اول مُغَیرة بن سعید، از دعوتکنندگان به امامت محمد بن عبدالله (نفس زکیه) شمرده و میل به مغیریه را سبب ساز قتل او دانستهاند.[۱۴] همینطور گفتهاند: احادیث او مورداستناد غلات بوده میباشد.[۱۵]
سید ابوالقاسم خویی (۱۲۷۸-۱۳۷۱ش)، فقید و رجالشناس معاصر، با رسیدگی احادیث مدح و ذم درباره معلی بن خنیس، احادیث مدح را دارنده هماهنگی دانسته و در سود، اورا مردی صادق و گزینه اعتنا امام راست گو(ع) و همینطور از اهل فردوس معرفی نموده است.[۱۶] خویی، همینطور غالیفهمیدن معلی را از بهتانهای اهل سنت به او دانسته میباشد که برای خدشهکردن در وثاقت راویان شیعه به آن متوسل میگردیدهاند.[۱۷] حسین ساعدی، در کتابی به لهجه عربی با تیتر «المعلی بن خنیس: شهادته و وثاقته و مسنده» که به وسیله مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث چاپ گردیده، شخصیت و ثقهبودن او را تحقیق نموده است.
احادیث
از مُعلی بن خنیس، احادیثی در منابع روایی شیعه مثلا کتاب ها اربعه نقل گردیده است.[۱۸] آیت الله خوئی تعداد احادیث اورا ۸۰ حدیث دانسته میباشد.[۱۹] بیشتر روایات وی بیواسطه از امام درستگو قصه گردیدهاست.[۲۰] راویانی زیرا ابن مسکان از اصحاب اجماع،[۲۱] حریز بن عبدالله سجستانی،[۲۲] و معلی بن عثمان [۲۳] از او داستان نقل کردهاند. روایات منقول از او در موضوعهایی زیرا فقه،[۲۴] اعتقادات،[۲۵] آداب اسلامی[۲۶] و تعبیر و تفسیر قرآن[۲۷] میباشد. او همینطور راوی روایاتی درباره عید نوروز میباشد.[۲۸]
مُعَلّیٰ بن خُنَیس کوفی (درگذشته ۱۳۱ق) از راویان و وکیلان مالی امام درستگو(ع) بود. روضه خوان طوسی، احمد بن محمد برقی و علامه حلی، از فقیهان و رجالیان شیعه، اورا ثقه دانستهاند؛ ولی ابن غضائری و نجاشی، روایات او را تضعیف کردهاند. به گفته آیت الله خویی، مُعَلّیٰ، ۸۰ قصه نقل نموده است. بیشتر احادیث وی بیواسطه از امام درستگو نقل گردیدهاست و راویانی زیرا ابن مسکان از اصحاب اجماع از وی ماجرا کردهاند. وی راوی احادیثی درباره عید باستانی میباشد. او در سال ۱۳۲ق به امر عباسیان در مدینه مسجد النبی کوهسنگی مشهد کشته شد.
معرفی
ابوعبدالله مُعَلّیٰ بن خُنَیس بَزّاز کوفی، از راویان و اصحاب امام درست گو(ع) بوده میباشد.[۱] او همینطور غلام[۲] و نماینده قانونی مالی امام ششم(ع) معرفی گردیدهاست.[۳] تاریخ تولد معلی بن خنیس در منابع بیان نشده میباشد؛[۴] ولی عمل او پارچهفروشی بوده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۵]
معلی در سال ۱۳۲ق، به فرمان داود بن علی، از فرماندهان حکومت عباسی کشته شد و پیرو آن بخشی از اموال امام درستگو(ع) مصادره شد.[۶] امام راست گو(ع) درپی قتل معلی، به داود بن علی اعتراض کرد و داود بن علی، قتل کننده معلی را که از زیردستانش بود، قصاص کرد.[۷] برخی گزارشها نشانه بر آن میباشد که داود بن علی، اسامی شیعهها را از معلی بن خنیس مطالبه نموده است و پیرو عدم همیاری معلی، او را به قتل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسانده .[۸]
تحقیق وثاقت راوی
روضه خوان طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق)، از مشهورترین محدثان و فقیهان شیعه، معلی بن خنیس را از اصحاب گزینه متکی بودن امام راستگو(ع) و کارگزاران او دانسته میباشد.[۹] احمد بن محمد برقی، محدث و رجالی شیعه در قرن سوم قمری هم در کتاب رجال خویش، معلی بن خنیس را از اصحاب امام درست گو معرفی نموده است.[۱۰] همینطور مبتنی بر روایتی از امام ششم(ع)، معلی، کارگزار و نماینده قانونی مالی امام ششم بوده میباشد.[۱۱] علامه حلی، با استناد به لحاظ روحانی طوسی، اورا راوی عادل معرفی نموده است.[۱۲] بااینهمگی نجاشی و ابنغضائری، از علمای رجال شیعه، اورا در نقل حدیث، ضعیف و غیرقابل پشت گرمی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.[۱۳]
معلی بن خنیس را از حامیان اول مُغَیرة بن سعید، از دعوتکنندگان به امامت محمد بن عبدالله (نفس زکیه) شمرده و میل به مغیریه را سبب ساز قتل او دانستهاند.[۱۴] همینطور گفتهاند: احادیث او مورداستناد غلات بوده میباشد.[۱۵]
سید ابوالقاسم خویی (۱۲۷۸-۱۳۷۱ش)، فقید و رجالشناس معاصر، با رسیدگی احادیث مدح و ذم درباره معلی بن خنیس، احادیث مدح را دارنده هماهنگی دانسته و در سود، اورا مردی صادق و گزینه اعتنا امام راست گو(ع) و همینطور از اهل فردوس معرفی نموده است.[۱۶] خویی، همینطور غالیفهمیدن معلی را از بهتانهای اهل سنت به او دانسته میباشد که برای خدشهکردن در وثاقت راویان شیعه به آن متوسل میگردیدهاند.[۱۷] حسین ساعدی، در کتابی به لهجه عربی با تیتر «المعلی بن خنیس: شهادته و وثاقته و مسنده» که به وسیله مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث چاپ گردیده، شخصیت و ثقهبودن او را تحقیق نموده است.
احادیث
از مُعلی بن خنیس، احادیثی در منابع روایی شیعه مثلا کتاب ها اربعه نقل گردیده است.[۱۸] آیت الله خوئی تعداد احادیث اورا ۸۰ حدیث دانسته میباشد.[۱۹] بیشتر روایات وی بیواسطه از امام درستگو قصه گردیدهاست.[۲۰] راویانی زیرا ابن مسکان از اصحاب اجماع،[۲۱] حریز بن عبدالله سجستانی،[۲۲] و معلی بن عثمان [۲۳] از او داستان نقل کردهاند. روایات منقول از او در موضوعهایی زیرا فقه،[۲۴] اعتقادات،[۲۵] آداب اسلامی[۲۶] و تعبیر و تفسیر قرآن[۲۷] میباشد. او همینطور راوی روایاتی درباره عید نوروز میباشد.[۲۸]
شماره تلفن و راههای ارتباط با مسجد النبی کوهسنگی مشهد