درپی ارتقاء فشارها و بدرفتاریهای مشرکان مکه و عاقبت، تصمیم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن ها به قتل شبانه رسول خداوند (ص)، آن حضرت که به دست فرشته وحی از حیله مشرکان خبردار شده بود، تصمیم گرفتند هرچه زودتر به مدینه مسافرت کنند. علی بن ابیطالب (ع) در شبی که قرار بود پیامبر اکرم (ص) کشته شود، در بستر او خوابید و مهم ترین مهاجرت تاریخ آغاز شد. مسلمانها مدینه که از حرکت پیامبر (ص) به سوی شهرشان باخبر شده بودند، مهیا بودند تا مقدم فرستاده (ص) را گرامی بدارند[۱]. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد
پس از چندین روز انتظار، آخر و عاقبت. پیامبر اکرم (ص) در روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول به محله "قبا" که یکی از محلههای یثرب به شمار میآید[۲] وارد شد. آن حضرت تا روز جمعه در قبا بود[۳].
پیامبر (ص) در دوران کوتاهی که در قبا بودند فرمان ساختن مسجد قبا را صادر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند[۴] و این، نخستین مسجدی بود که در اسلام بنا میشد[۵].[۶]
نبی (ص) در قباء
مورّخان و محدّثان را عقیده بر این است که رسول اکرم (ص) پس از استقبال با مسجد النبی کوهسنگی مشهد شکوه و ماندگار مسلمانها به قباء آمد و در قبیله بنی عمرو بن عوف بر کلثوم بن هدم وارد شد. در آن روز ابو بکر اصرار میکرد تا وارد مدینه شوند، امّا نبی خدا (ص) او را رد کرد و فرمود: از آنجا نخواهد رفت تا پسر عمو، برادر و دوستداشتنیترین خانوادهاش و هر کس جان خود را فدای او کرد، بیاید... .
ابو بکر ناراحت و دلگیر شد. او از پیامبر (ص) غیر وابسته و در همان شب وارد مدینه گشت، امّا نبی آفریدگار (ص) در قباء ماند تا در نیمه ربیع الاول، علی (ع) با فاطمههای همراه خویش (فاطمه بنت نبی، فاطمه بنت اسد، فاطمه بنت زبیر بن عبد المطلب) و امّ ایمن[۷] به آن حضرت پیوستند و مهمان[۸] کلثوم بن هدم هدم شدند[۹]. بعضی را عقیده بر این می باشد که زید بن حارثه و ابو رافع زنان را هم پا خود آوردند.
حلبی در رفع تنافی این دو داستان میگوید: احتمال دارااست که وقتی رسول (ص) نامه را از قباء برای علی (ص) میفرستاد، این دو نفر هم با او بودند و در طرز با علی (ع) یاور شدند و با حضرت برگشتند[۱۰]. از اینرو برخی آوردن زنان را به آن دو نسبت داده و نقش مثال زدنی و موضع حاذق امیر المؤمنین (ع) در حفاظت از آنانرا به عمد نادیده گرفتهاند[۱۱].
تأسیس مسجد قباء
فرستاده اکرم (ص) در مدتی که در قباء بود، مسجد پر اسم و رسم قباء را بنا نهاد. به لحاظ میرسد که صاحب این تفکر و بنیانگذار آغاز این مسجد، عمّار بن یاسر باشد[۱۲]. این مسجد همان مسجدی میباشد که این آیه مبارکه در شأن آن نازل شد: لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ[۱۳].
به تصریح برخی از مورّخان همچون ابن جوزی، مسجد قباء، اول مسجدی می باشد که در اسلام ساخته شد[۱۴]. به لحاظ میرسد که بعضا از زنان در ساخت مسجد مشارکت فعّال داشتهاند. از ابن ابی اوفی قصه شده که چون همسرش مرد، میذکر کرد: او را بر دوش تشییع نمائید و در این باره میل ورزید. او و موالیانش شبانه برای مسجدی که مبتنی بر زهدو تقوا ساخته شده، سنگ میآوردند و ما در روز، دو سنگ، دو سنگ[۱۵].
چنین به حیث میرسد که ساخت مسجد قباء بعد از ورود علی (ع) شروع شدهاست؛ زیرا در ماجرا هست که پیامبر پروردگار (ص) به ابو بکر فرمود که سوار ناقه شود و آن را جنبش دهد تا بر پایه ی گردش حیوان، نقشه مسجد را بکشند، امّا ناقه برنخاست. بعد از آن به عمر فرمود. این بار نیز شتر برنخاست تا این که به علی (ع) فرمود. ناقه بلافاصله برخاست و دوری زد. براین اساس مسجد بر حسب گردش شتر بنیان گذاشته شد. نبی خدا (ص) فرمود: این- شتر- مأمور میباشد[۱۶].[۱۷]
نماز جمعه در قباء
گفته می شود: پیامبر خدا (ص) نماز جمعه را در قباء یا در سر راه و روش قباء به مدینه اقامه فرمود[۱۸]. برخی را عقیده بر این هست که نماز جمعه در مکّه واجب شد، امّا به علّت عدم تمکّن نتوانستند در مکّه اقامه کنند[۱۹]. شاید ابن غرس به همین نوشتهیعلمی اشاره داشته باشد، آنجا که میگوید: «هیچ وقت در مکّه نماز جمعه اقامه نشد»[۲۰]. ممکن هست، در وجوب نماز جمعه به این زودی در مدینه هم شک و تردید کنند.
به این اعتبار که سوره جمعه سالها پس از هجرت فرود آمد و بلکه از آخرین سورههای قرآن میباشد که نازل شد[۲۱]. امّا این شک و تردید بیمورد است؛ زیرا سوره جمعه نظر به تشریع نماز جمعه ندارد، بلکه از ضرورت عملکرد برای شرکت در نماز جمعهای کلام می گوید که اقامه می شود. بنابراین ممکن می باشد، نماز جمعه پیش از این تشریع شده باشد، امّا برخی از مسلمانان برای شرکت در آن، سستی و شل انگاری میکردند. از اینرو این سوره مبارکه نازل شد تا آنها برای حضور در این مراسم اساسی برانگیزد. شاید همین سهل وآسانانگاران و کاهلان بودند که نبی اکرم (ص) آن ها را انذار کرد که چنانچه به رخنه نماز جمعه ادامه دهند، خانههایشان را آتش خواهد زد[۲۲].
این اشکال هم که درصورتیکه نبی اکرم (ص) نماز جمعه را در قباء خوانده باشد، بدان مضمون هست که آن را در هجرت اقامه کرده است؛ گونه های بیموردی میباشد؛ زیرا احتمال میرود نبی معبود (ص) در قباء نیّت اقامه کرد تا علی (ع) و همراهان او برسند. چه حضرت میدانست که آمدنشان بیش از ده روز طول خواهد کشید. چنان که گفتهاند: رسول اکرم (ص) پانزده روز در قباء بود[۲۳]. همچنان که احتمال میرود در آن زمان محله قباء یکی از محلههای مدینه محسوب میشد. بنابراین هر کس به قباء می سید، چنان بود که به مدینه رسیده میباشد
درپی ارتقاء فشارها و بدرفتاریهای مشرکان مکه و عاقبت، تصمیم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن ها به قتل شبانه رسول خداوند (ص)، آن حضرت که به دست فرشته وحی از حیله مشرکان خبردار شده بود، تصمیم گرفتند هرچه زودتر به مدینه مسافرت کنند. علی بن ابیطالب (ع) در شبی که قرار بود پیامبر اکرم (ص) کشته شود، در بستر او خوابید و مهم ترین مهاجرت تاریخ آغاز شد. مسلمانها مدینه که از حرکت پیامبر (ص) به سوی شهرشان باخبر شده بودند، مهیا بودند تا مقدم فرستاده (ص) را گرامی بدارند[۱]. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد
پس از چندین روز انتظار، آخر و عاقبت. پیامبر اکرم (ص) در روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول به محله "قبا" که یکی از محلههای یثرب به شمار میآید[۲] وارد شد. آن حضرت تا روز جمعه در قبا بود[۳].
پیامبر (ص) در دوران کوتاهی که در قبا بودند فرمان ساختن مسجد قبا را صادر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند[۴] و این، نخستین مسجدی بود که در اسلام بنا میشد[۵].[۶]
نبی (ص) در قباء
مورّخان و محدّثان را عقیده بر این است که رسول اکرم (ص) پس از استقبال با مسجد النبی کوهسنگی مشهد شکوه و ماندگار مسلمانها به قباء آمد و در قبیله بنی عمرو بن عوف بر کلثوم بن هدم وارد شد. در آن روز ابو بکر اصرار میکرد تا وارد مدینه شوند، امّا نبی خدا (ص) او را رد کرد و فرمود: از آنجا نخواهد رفت تا پسر عمو، برادر و دوستداشتنیترین خانوادهاش و هر کس جان خود را فدای او کرد، بیاید... .
ابو بکر ناراحت و دلگیر شد. او از پیامبر (ص) غیر وابسته و در همان شب وارد مدینه گشت، امّا نبی آفریدگار (ص) در قباء ماند تا در نیمه ربیع الاول، علی (ع) با فاطمههای همراه خویش (فاطمه بنت نبی، فاطمه بنت اسد، فاطمه بنت زبیر بن عبد المطلب) و امّ ایمن[۷] به آن حضرت پیوستند و مهمان[۸] کلثوم بن هدم هدم شدند[۹]. بعضی را عقیده بر این می باشد که زید بن حارثه و ابو رافع زنان را هم پا خود آوردند.
حلبی در رفع تنافی این دو داستان میگوید: احتمال دارااست که وقتی رسول (ص) نامه را از قباء برای علی (ص) میفرستاد، این دو نفر هم با او بودند و در طرز با علی (ع) یاور شدند و با حضرت برگشتند[۱۰]. از اینرو برخی آوردن زنان را به آن دو نسبت داده و نقش مثال زدنی و موضع حاذق امیر المؤمنین (ع) در حفاظت از آنانرا به عمد نادیده گرفتهاند[۱۱].
تأسیس مسجد قباء
فرستاده اکرم (ص) در مدتی که در قباء بود، مسجد پر اسم و رسم قباء را بنا نهاد. به لحاظ میرسد که صاحب این تفکر و بنیانگذار آغاز این مسجد، عمّار بن یاسر باشد[۱۲]. این مسجد همان مسجدی میباشد که این آیه مبارکه در شأن آن نازل شد: لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ[۱۳].
به تصریح برخی از مورّخان همچون ابن جوزی، مسجد قباء، اول مسجدی می باشد که در اسلام ساخته شد[۱۴]. به لحاظ میرسد که بعضا از زنان در ساخت مسجد مشارکت فعّال داشتهاند. از ابن ابی اوفی قصه شده که چون همسرش مرد، میذکر کرد: او را بر دوش تشییع نمائید و در این باره میل ورزید. او و موالیانش شبانه برای مسجدی که مبتنی بر زهدو تقوا ساخته شده، سنگ میآوردند و ما در روز، دو سنگ، دو سنگ[۱۵].
چنین به حیث میرسد که ساخت مسجد قباء بعد از ورود علی (ع) شروع شدهاست؛ زیرا در ماجرا هست که پیامبر پروردگار (ص) به ابو بکر فرمود که سوار ناقه شود و آن را جنبش دهد تا بر پایه ی گردش حیوان، نقشه مسجد را بکشند، امّا ناقه برنخاست. بعد از آن به عمر فرمود. این بار نیز شتر برنخاست تا این که به علی (ع) فرمود. ناقه بلافاصله برخاست و دوری زد. براین اساس مسجد بر حسب گردش شتر بنیان گذاشته شد. نبی خدا (ص) فرمود: این- شتر- مأمور میباشد[۱۶].[۱۷]
نماز جمعه در قباء
گفته می شود: پیامبر خدا (ص) نماز جمعه را در قباء یا در سر راه و روش قباء به مدینه اقامه فرمود[۱۸]. برخی را عقیده بر این هست که نماز جمعه در مکّه واجب شد، امّا به علّت عدم تمکّن نتوانستند در مکّه اقامه کنند[۱۹]. شاید ابن غرس به همین نوشتهیعلمی اشاره داشته باشد، آنجا که میگوید: «هیچ وقت در مکّه نماز جمعه اقامه نشد»[۲۰]. ممکن هست، در وجوب نماز جمعه به این زودی در مدینه هم شک و تردید کنند.
به این اعتبار که سوره جمعه سالها پس از هجرت فرود آمد و بلکه از آخرین سورههای قرآن میباشد که نازل شد[۲۱]. امّا این شک و تردید بیمورد است؛ زیرا سوره جمعه نظر به تشریع نماز جمعه ندارد، بلکه از ضرورت عملکرد برای شرکت در نماز جمعهای کلام می گوید که اقامه می شود. بنابراین ممکن می باشد، نماز جمعه پیش از این تشریع شده باشد، امّا برخی از مسلمانان برای شرکت در آن، سستی و شل انگاری میکردند. از اینرو این سوره مبارکه نازل شد تا آنها برای حضور در این مراسم اساسی برانگیزد. شاید همین سهل وآسانانگاران و کاهلان بودند که نبی اکرم (ص) آن ها را انذار کرد که چنانچه به رخنه نماز جمعه ادامه دهند، خانههایشان را آتش خواهد زد[۲۲].
این اشکال هم که درصورتیکه نبی اکرم (ص) نماز جمعه را در قباء خوانده باشد، بدان مضمون هست که آن را در هجرت اقامه کرده است؛ گونه های بیموردی میباشد؛ زیرا احتمال میرود نبی معبود (ص) در قباء نیّت اقامه کرد تا علی (ع) و همراهان او برسند. چه حضرت میدانست که آمدنشان بیش از ده روز طول خواهد کشید. چنان که گفتهاند: رسول اکرم (ص) پانزده روز در قباء بود[۲۳]. همچنان که احتمال میرود در آن زمان محله قباء یکی از محلههای مدینه محسوب میشد. بنابراین هر کس به قباء می سید، چنان بود که به مدینه رسیده میباشد
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی