شُمولگرایی فقهی دیدگاهی که براساس آن حقانیت و درستی، مخصوص در یک آئین خاص میباشد؛ البته رهروان بقیه ادیان نیز میتوانند اهل نجات باشند و به رستگاری نایل مسجد النبی کوهسنگی مشهد آیند.[۱]
برخی الهیدانان و آیینپژوهان، شمولگرایی فقاهتی را نوعی انحصارگرایی قابل انعطاف به اکانت آوردهاند.[۲] بعضی نیز شمولگرایی شرعی را عقیدهای جدا و در مقابل کثرتگرایی فقهی و انحصارگرایی فقهی در جواب به تنوع و تعدد ادیان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.
[۳] شمولگرایان از سویی همچون انحصارگرایان، معتقدند که فقط یک راه و روش برای رستگاری وجود دارااست و اینراه نیز فقطً در یک آیین خاص قابل شناسایی میباشد و از سوی دیگر همچون کثرتگرایان بر این باورند که لطف و التفات آفریدگار به صورتهای متفاوت در ادیان تجلی یافته و هر کسی میتواند رستگار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردد.
[۴] عقیده شمولگرایی در صحبت تازه با اسم فعالیتْل رانِر، الهیدان و آیینپژوه کاتولیک قرن بیستم میلادی، لینک و پیوند خورده میباشد.[۵] وی این نظر را دارد مسیحیت یک آئین مطلق میباشد که رستگاری صرفا از روش آن به دست می آید؛ با این وجود عده ای را که صادقانه خداجو میباشند و اهل ادیان دیگرند، «مسیحیان بیاسم»، کنیه داده و آنان را نیز اهل نجات و رستگاری شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته میباشد.
[۶] گفته می گردد ابعاد این طریقه به کلیسا وارد شد و شورای دوم واتیکان[یادداشت ۱] که رستگاری و نجات را فقط در کلیسای کاتولیک منحصر به فرد میدانست، در اعلامیهای اظهارکرد که کلیسای کاتولیک هیچ فرمان مقدس و حقی را که در ادیان دیگر یافت گردد و پرتوی از واقعیت را منعکس مینماید، انکار نمینماید و با احترام خالصانه به آن نحوههای معاش و اخلاق و رفتار در ادیان گوناگون، مینگرد.[۷]
بعضی دانشمندان، مرتضی مطهری (درگذشت: ۱۳۵۸ش)، متفکر شیعه، را از طرف داران مسلمان شمولگرایی فقهی به شمار آوردهاند.[۸] مطهری با تفکیک معنی مسلمان فطری از مسلمان جغرافیایی، بر این اعتقاد میباشد که در شرایطیکه کسی دارنده صفت تسلیم باشد و به هر علتی، واقعیت آیین اسلام بر وی پوشیده باقیمانده باشد و وی در اینشیوه بیتقصیر باشد، با دقت به آیه مَا کنَّا مُعَذِّبِینَ حَتَّیٰ نَبْعَثَ رَسُولًا،[۹] آفریدگار اورا عذاب نمینماید و در حالتی که در جستجوی واقعیت باشد و در قبال آن رمز تسلیم فرود آورد، حتی در حالتی که آئین دیگری داشته باشد، مسلمان فطری محسوب میشود و اهل نجات میباشد.[۱۰]
طریقهها درباره حقانیت و رستگاری ادیان متعدد
طریقه حقانیت رستگاری عقیدهپرداز
۱ کثرتگرایی همگی ادیان همگی ادیان جان هیک
۲ انحصارگرایی تنها یک آیین خاص تنها یک آئین خاص
۳ شمولگرایی صرفا یک آیین خاص قابلیت و امکان آن در کلیه ادیان کارل رانِر
پانویس
شُمولگرایی فقهی دیدگاهی که براساس آن حقانیت و درستی، مخصوص در یک آئین خاص میباشد؛ البته رهروان بقیه ادیان نیز میتوانند اهل نجات باشند و به رستگاری نایل مسجد النبی کوهسنگی مشهد آیند.[۱]
برخی الهیدانان و آیینپژوهان، شمولگرایی فقاهتی را نوعی انحصارگرایی قابل انعطاف به اکانت آوردهاند.[۲] بعضی نیز شمولگرایی شرعی را عقیدهای جدا و در مقابل کثرتگرایی فقهی و انحصارگرایی فقهی در جواب به تنوع و تعدد ادیان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.
[۳] شمولگرایان از سویی همچون انحصارگرایان، معتقدند که فقط یک راه و روش برای رستگاری وجود دارااست و اینراه نیز فقطً در یک آیین خاص قابل شناسایی میباشد و از سوی دیگر همچون کثرتگرایان بر این باورند که لطف و التفات آفریدگار به صورتهای متفاوت در ادیان تجلی یافته و هر کسی میتواند رستگار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردد.
[۴] عقیده شمولگرایی در صحبت تازه با اسم فعالیتْل رانِر، الهیدان و آیینپژوه کاتولیک قرن بیستم میلادی، لینک و پیوند خورده میباشد.[۵] وی این نظر را دارد مسیحیت یک آئین مطلق میباشد که رستگاری صرفا از روش آن به دست می آید؛ با این وجود عده ای را که صادقانه خداجو میباشند و اهل ادیان دیگرند، «مسیحیان بیاسم»، کنیه داده و آنان را نیز اهل نجات و رستگاری شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته میباشد.
[۶] گفته می گردد ابعاد این طریقه به کلیسا وارد شد و شورای دوم واتیکان[یادداشت ۱] که رستگاری و نجات را فقط در کلیسای کاتولیک منحصر به فرد میدانست، در اعلامیهای اظهارکرد که کلیسای کاتولیک هیچ فرمان مقدس و حقی را که در ادیان دیگر یافت گردد و پرتوی از واقعیت را منعکس مینماید، انکار نمینماید و با احترام خالصانه به آن نحوههای معاش و اخلاق و رفتار در ادیان گوناگون، مینگرد.[۷]
بعضی دانشمندان، مرتضی مطهری (درگذشت: ۱۳۵۸ش)، متفکر شیعه، را از طرف داران مسلمان شمولگرایی فقهی به شمار آوردهاند.[۸] مطهری با تفکیک معنی مسلمان فطری از مسلمان جغرافیایی، بر این اعتقاد میباشد که در شرایطیکه کسی دارنده صفت تسلیم باشد و به هر علتی، واقعیت آیین اسلام بر وی پوشیده باقیمانده باشد و وی در اینشیوه بیتقصیر باشد، با دقت به آیه مَا کنَّا مُعَذِّبِینَ حَتَّیٰ نَبْعَثَ رَسُولًا،[۹] آفریدگار اورا عذاب نمینماید و در حالتی که در جستجوی واقعیت باشد و در قبال آن رمز تسلیم فرود آورد، حتی در حالتی که آئین دیگری داشته باشد، مسلمان فطری محسوب میشود و اهل نجات میباشد.[۱۰]
طریقهها درباره حقانیت و رستگاری ادیان متعدد
طریقه حقانیت رستگاری عقیدهپرداز
۱ کثرتگرایی همگی ادیان همگی ادیان جان هیک
۲ انحصارگرایی تنها یک آیین خاص تنها یک آئین خاص
۳ شمولگرایی صرفا یک آیین خاص قابلیت و امکان آن در کلیه ادیان کارل رانِر
پانویس
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی