مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

تاریخچه مسجد نصیرالملک (مسجد صورتی)
مسجد نصیرالملک در زمان قاجار به فرمان میرزا حسن علی خان ملقب مسجد النبی کوهسنگی مشهد به نصیرالملک، که از اعیان و تسلط شیراز بوده میباشد در سالهای ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۷ هجری قمری ساخته شد و یکی زیباترین مساجد جمهوری اسلامی ایران میباشد.

معماری مسجد نصیرالملک (مسجد صورتی)
مسجد نصیرالملک شیراز از طریقه کاشی کاری ارزنده ترین مسجد کشور‌ایران و نگرش ساختمان سازی به ویژه کاشیکاری و مقرنس بیمانند میباشد.
مساحت آن ۲۸۹۰ متر مربع و تحت بنای آن ۲۲۱۶ متر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد مربع میباشد.
در‌این مسجد ازشیشه های رنگی مستعمل به همین انگیزه آن را مسجد صورتی کشور‌ایران نیز می‌گویند.
مسجد نصیرالملک یک راز در ورودی داراست و دو ورودی دیگر آن به کوچه جنوبی و مسجد و به امامزاده جنب آن مرتبط میباشد.
ورودی مهم مسجد از کاشی هفت رنگ با تزیینات فراوانی از گل سرخ گل زنبق شیراز میباشد . این سردر دارنده دو جرز میباشد وهر جرز به سه بخش تقسیم گردیده و در بالای آن یک تابلو با کاشی هفت رنگ جای‌دارد سردرد با یک فرورفتگی قراردارد.
از ورودی اساسی مسجد نصیرالملک شیراز وارد هشتی می شویم که با یک پیچ ۹۰ رتبه در سمت چپ به راهرویی می‌رسد که به تراس مسجد وصل می‌شود.
این هشتی با ثواب تشکیل‌شده وتنها به قرینه در ورودی تابلوی از کاشی نصب شوید که در تحت این تابلو شعر مشهور سعدی و اسم معمار آن فراهم میباشد.
ایوان این مسجد به صورت چهار گوش میباشد که فی مابین آن یک آبگینه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به ارتفاع وعرض ۵/۴ در ۵ / ۱۶ متر در مقابل تراس مسجد تاسیس گردیده و بدور تا به دور ان مسجد با کاشی هفت رنگ تزیین گردیده است.
مسجد نصیرالملک دارنده دو حیاط میباشد حیاط شمالی که با طول هشت متر تشکیل شده و تراس جنوبی که فاقد کاربری خاصی میباشد به خواسته قرینه سازی با حیاط شمالی تاسیس شده است.
طاق نمای سمت حیاط جنوبی به انگیزه وجود دو در که یک کدام از به درون اتاق خرد ساخت گردیده و دیگری به گلدسته ها راه و روش دارااست تقارن خویش را از دست داده اند.
مسجد نصیرالملک شیراز دو شبستان دارااست یکی از در غرب و دیگری در شرق شبستان شرقی یک شبستان زمستانی بوده که به سمت قبله میباشد همینطور در هوای بسیار گرم فصل تابستان بایستی گزینه به کارگیری قرار می گرفت که جهت دوری از تابش بدون واسطه نوروروشنایی آفتاب و گرم شدن شبستان پیاده سازی گردیده‌است.
هر دو شبستان بر خلاف معمول به خیال و خاطر جهت گیری ساختمان قبله شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در امتداد شالوده قبله واقع گردیده اند
در پشت این شبستان دری میباشد که به چاه بزرگی گشوده می‌گردد که به آن گاو چاه میگویند این بخش محل محافظت حیوان ابکش هدایت گردیده‌است.

شهر زمان اسلامی فاقد عنصر مرکزی تحت عنوان عنصر انتخاب کننده میباشد، بلکه مسجد النبی کوهسنگی مشهد این ردیف فقرات شهر ها میباشد که صورت آن را انتخاب می‌بخشد و بقیه ارکان راجع‌به با این عنصر مهم صورت میگیرند. معماری میدان، مسجد، مکتب و خزینه موادتشکیل دهنده غیر قابل تفکیک این ردیف فقرات می باشند که هرمورد، نقش و وظیفه ای در کامل شدن دیگری دارا هستند.

شهرسازی در زمان قاجار به نقط ی اوج شکوفایی خویش می‌رسد و میدان های دارای شهرت کشور‌ایران نقش اصلی تری را در سازماندهی فضایی شهر بر ذمه می‌گیرد. میدانهای این عصر بر حسب کارایی و نقش شهری، حجم های مختلفی دارا‌هستند؛ برای مثال میدانهای نظامی بسیار تعالی، میدانهای حکومتی نسبتا تبارک و میدانها تجاری والا بوده اند.

معماری_میدان های_معروف_ایران
بیشتر بخوانید: میدان شهرداری رشت (95 سال از تاسیس آن با الهام از معماری نئوکلاسیک روسیه می گذرد)
معماری میدان و پیاده سازی عنصرها و جداره های آن
ساختار مهم جداره های میدان های دارای اسم و رسم کشور‌ایران بر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دو قسمت اصلی عنصرها (اجزا) و رابطه فی مابین موادتشکیل دهنده (تکرار موزون عمودی و افقی، رابطه خط اسمان) قراردارد. در معماری میدان و به خصوص در پیاده سازی جداره های میدان های دارای اسم و رسم کشور ایران عناصری قابل شناسایی می باشند که گروه آن ها در باب با یکدیگر یا این که در لینک با بعضی ابنیه، فضای گشوده میانی را فرامی گیرند. این موادسازنده انتظام دهنده، ردیفهایی از بنا های تاقی اندکه محدوده فضایی میدان را به طور هماهنگ و متناسب تعریف و تمجید می نمایند.

تاق و تلاش آن در بدنه میدانهای شهری
میدان های دارای اسم و رسم کشور ایران یا این که میدانهای شهری اهل ایران، به تناسب عمل هایی که در گوشه خویش داشته اند، آیتم مراجعه عامه مردم بوده اند. این سعی دربرگیرنده خریدوفروش ، بیتوته و تماشا و تدارک آسایش اقلیمی در عرصه ی میدان ها بوده میباشد.

این عملکردها در پوسته سه سیرتکامل فرمی «حجره و حجره تاق نما» ، «تاقنما» ، و «رواق» به میدانها لینک میخورند. از‌آنجا که جداره ها خلال تمجید کالبدی میدان در خلق و خوی نام و نشان خیالی آن ها نقش بارزی دارااست؛ تلاش معماری میدان در کشور ایران گزینه رسیدگی بر شالوده سه سیرتکامل فوق احصا می‌گردد:

1.اولیه سیرتکامل، میادین دارنده حجره و حجره تاق نما می‌باشند . خواسته از حجره فضایی مانند اتاق در میادین یا این که بازارها، تراس مساجد، مدرسه ها و خانقاه ها با کاربری تجاری یا این که غیرتجاری میباشد.

نقش موادتشکیل دهنده تاقی در‌این سیرتکامل، تولید حجره رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد هایی با عملکردهای متفاوت در اشکوب اولیه و دوم میدان هست. چنانکه حجره های طبقه همکف میدان نقش عالم دارنده کاربری تجاری و حجره های طبقه ی همکف و فوقانی میدان توپخانه به ترتیب دارنده کاربری انباری و اقامتی برای محافظت زنبورک ها و توپ ها و اسکان زنبورکچی ها و توپچی ها بوده میباشد از و سوی دیگر در‌این سیرتکامل با نوع دیگر از کارکرد ارکان تاقی در طبقه فوقانی میدان نقش دنیا مواجه هستیم که ترکیبی متشکل از حجره در پشت و تاق نما در جلو میباشد که در پیمان صفوی دارنده کاربری استراحتگاهی بوده میباشد.در‌این استیناف از آنان با تیتر حجره تاق نما مذکور می گردد.

2.سیرتکامل ی دوم مشمول معماری میدان میباشد که دارنده تاق نما میباشد. در یک نگاه کلی تاق نما را می قدرت جزء طلاق ناپذیر جداره ی اکثری از میدان های تاریخی دانست که سازه بر دلایل مختلفی برای مثال برای ساخت محصوریت مانند جداره پیرامون عمارت خوب قاپو در میدان نقش دنیا و جداره متصل به عمارت خزانه شاهی در میدان توپخانه به فعالیت گرفته گردیده‌است.

ولی شناسایی تاق نما درمعماری میدان های دارای شهرت کشور ایران تحت عنوان یک سیرتکامل غیروابسته، برپایه نقش این عنصر در صورت دهی به ادغام پله‌پله در بدنه اساسی میدان و رفتار جداره های پیرامونی آنان انجام شده میباشد. تاق نماها،تحت عنوان ایوانی خرد یا این که قسمتی از دیوار که با تاسیس تاقی نادر عمق نماسازی و زینت و با تاق ضربی یا این که رومی پوشیده می گردند.

همانند سکویی عرصه ای را برای نشستن عموم و تماشای فضای شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میدان آماده میکرد.

3.نقش موادتشکیل دهنده تاقی میدان های دارای شهرت کشور‌ایران در سومی سیرتکامل، ساخت رواق پیرامون عرصه میدان میباشد. رواق ها، فضایی سرپوشیده و ردیف دار میباشند که از یک طرف مسدود بوده و برای رابطه عموما پیرامون یک دور و اطراف به شغل می‌روند. رواق های تاقی ایجادشده درین سیرتکامل میادین با پهنا ۶/۵ متری در میدان گنجعلی خان و حدود ۳ متری در سبزه میدان و ۳/۵ متری در میدان خان یزد در باب بی واسطه با نقش تجاری آن‌ها بوده و تکان عابران در پیرامون میدان را تسهیل می نمود.

ورودی های میدان نقش عالم (میدان امام اصفهان)
آن زمانی که پادشاه عباس نخستین در قرن یازده هجری اصفهان را به پایتختی گزینش نمود، وجود می‌دانی که بتواند جایگاهی پررنگ در شهر داشته باشد از ضروریات بود. ساختاری که بتواند تحت عنوان جایگاهی متمرکز و نمادین، ارکان اساسی اقتدار آن فرصت را که در چهار تیتر مهم خلاصه مسجد النبی کوهسنگی مشهد می شدند، در پوسته یک کلیت به هم پیوسته نمایان سازد.

به این ترتیب میدان امام اصفهان به مراد کسب بدین مقصود و تحت عنوان نقطه عطفی در معماری اهل ایران اسلامی در ساختار مهم اصفهان صورت گرفت. به جهت حجم میدان و اتصال آن با ارکان اساسی شهر صفوی و ماقبل صفوی، دسترسی های مختلفی به میدان پدید آمد و در سود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ورود به میدان از نقاط مختلفی قابلیت و امکان پذیر بود که در ذیل به مهم‌ترین آنان اشاره می‌شود.

میدان_امام_اصفهان
ورودی مهم و همگانی میدان نقش دنیا (میدان امام اصفهان)
دلیل لینک و پیوند میدان امام اصفهان با بافت کهن شهر و موادتشکیل دهنده مهم آن بازار تبارک شهر میباشد. از طرفی در طرح گروه میدان، بازار به طور یک کدام از موادسازنده مهم صورت دهنده تیم و تحت عنوان نشان اقتصاد امپراتوری صفوی، می بایست حضور خویش را در محورهای اساسی میدان به اکران بگذارد.

با اعتنا به ماهیت بازار که خلال عمل اقتصادی، همت یک فضای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد حرکتی و دسترسی را داراست، تحت عنوان با التفات ترین ورودی میدان نقش جهـان از بازار در نصیب شمالی گزینه استفاد قرار بگیرد.

بر این پایه بازار قیصریه یا این که بازار شاهی به طور یک شاخه فرعی از مبنا مهم بازار و برابر با آن که از روش دو راسته بازار دیگر (بازار زرگرها و بازار دارالشفا) خویش را به راسته اساسی بازار مرتبط نموده است دقیقاً در راستای شالوده شمالی جنوبی میدان ساخته شد.

نقطه اتصال آن با بدنه میدان به طور سردری (سردر قیصریه) در اواسط ضلع شمالی میدان نمود پیدا کرد.

در عصر صفوی با دقت به آنکه شرایط میدان امام اصفهان در جنوب شهر بود و جمعیت مهم شهر در شمال میدان بومی بودند، به این ترتیب مایحتاج بود که مهمترین ورودی همگانی میدان در نصیب شمالی میدان و در امر با بازار که مهم‌ترین برهان ارتباطی شهر قدیم و بسط های تازه بود، صورت بگیرد. بر این شالوده بازار قیصریه تحت عنوان عنصر محوری میدان در قسمت شمال میدان این نقش اصلی را به ذمه می‌گیرد.

در رسیدگی ورودی های میدان نقش جهـان در عصر صفوی می اقتدار اعلام کرد که درین زمان دو ورودی مهم برای عموم معمولی و شهروندان و همان عوام مردم به میدان در لحاظ دریافت شد. یکی‌از این ورودی های مردمی سردر بازار قیصریه میباشد و دیگری نقطه اتصال بازار حسن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد آباد با میدان میباشد که دسترسی قسمت های پیشرفته شهر در نصیب جنوب شرقی به میدان را میسر می کند.

سردر قیصریه در شمال میدان از آن جا که محل اتصال میدان با شهر قدیم اصفهان و مناطقی بود که اکثریت شهر اصفهان در آن سکونت داشتند، نسبت به دروازه میدان از بازار حسن آباد از مداقه بسیار بیشتری بهره مند بود و به همین ادله سردر قیصریه به طور یک عنصر شاخص در اواسط ضلع شمالی میدان نمود پیدا نموده است.

مسجد روضه خوان لطف الله (Sheikh Lotfollah Mosque)
مسجد لطف الله یک کدام از مسجدهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران و شناخته گردیده مسجد النبی کوهسنگی مشهد شهر اصفهان میباشد که در زمانه صفویه سازه گردیده‌است. این مسجد در ضلع شرقی میدان نقش عالم و مقابل عمارت خوب قاپو و در همسایگی مسجد امام واقع گردیده است و شاهکاری از معماری و کاشی کاری قرن یازدهم هجری و تاثیر تصویب‌ گردیده در فهرست اثر ها ملی جمهوری اسلامی ایران میباشد.

تاریخچه مسجد روحانی لطف الله
ایجاد کرد مسجد روحانی لطف الله در سال ۱۰۱۱ هجری قمری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به امر فرمان روا عباس اولیه و به منظـور تجلیل از رده روحانی لطف الله استارت شد و بعداز ۱۸ سال عملیات ساختمانی و تزئینات آن در سال ۱۰۲۸ هجری قمری به آخر رسید. ابعاد مسجد لطف الله به اسم ملا فتح الله شناخته شد و بعد از آن از آنجایی که به مجتهد اعلم یا این که مرجع تبعیت، صدر یا این که صدرالعلما گفته میشد به اسم مسجد صدر پر اسم و رسم شوید ولی امروزه به به عبارتی اسم اول خویش شناخته می‌شود.

روضه خوان لطف رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد الله که بود؟
وی نیز مثل روحانی بهایی و چند دیگر از علما از جبل ادله لبنان به دعوت سلطان عباس یکم به کشور ایران آمد و پیش از سکونت در اصفهان، در مشهد و قزوین معاش کرده بود. از آنجایی که حکومت صفوی بسیار مذهبی بود به شدت علمای شیعی را تکریم می کردند. نتیجتا مسجد روضه خوان لطف الله تحت عنوان محلی برای درس دادن روضه خوان ساخته شد. از طرفی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد روضه خوان لطف الله بابا زن فرمان روا عباس هم بود.

با اعتنا به پژوهش های صورت گرفته روی تغییرات مسجد جامع در مسجد النبی کوهسنگی مشهد زمان های متفاوت، می اقتدار طریق بسط سازه را به این شکل اظهار‌کرد:

۱. مسجد جامع اردستان درابتدا به طور شبستانی ردیف دار در یک طبقه و با پلانی نامنظم ساخته شد.

2- او‌لین پیشرفت افقی و عمودی مسجد جامع اردستان با تشکیل داد گنبدخانه در جناح جنوبی فیس داده میباشد

3- بعد از آن با تشکیل داد حیاط جنوبی، طول این آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نصیب از دیگر قسمتها رفیعتر شد همینطور درین مرحله با ایجاد کرد بناهای همسایه گنبدخانه ، گشوده توسعه پلان در جهت قبله انجام شده میباشد.

۴- آن گاه با ایجاد کرد حیاط شمالی، این جناح نیز دارنده ارتقاء طول شد ولیکن، پلان مسجد گسترشی سوا محدوده مسجد اول نداشت .

۵-در مرحله آن‌گاه، در جهت شرقی مسجد، پلان و طول هر دو بسط یافتند.

۶-در واپسین مرحله پیشرفت، جناح غربی مسجد جامع‌ اردستان‌ در پلان، در رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به عبارتی محدوده مسجد کهن باقی ماند و با ایجاد کرد تراس، صرفا ازلحاظ طول ارتقاء یافت.

براساس حفاری های اجرا گرفته، سابق ترین عنصر معماری در بقایای مسجد جامع اردستان ، نصیب هایی از دیوار خشتی میباشد که احتمالاً وابسته به بنایی از اواخر زمان ساسانی یا این که اوایل معماری اسلامی میباشد. پژوهش های انجام شده روی فرآیند ایجاد کرد مسجد و گذر از نقشه آل بویه به نقشه زمان سلجوقی و بعد از آن ، علامت از این دارااست که معماران سلجوقی خویش را مکلف به رعایت شرایطی نانوشته می دانسته اند.

به‌این شکل که در توسعه مسجد جامع اردستان از به عبارتی شالوده و محدوده جرزهای آل بویه به کارگیری کرده و با این فعالیت، از به هم ریختن نماهای داخلی پرهیز کرده اند.

همینطور با دقت به پیگردیهای مرحوم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شیرازی و کشفیات وی درباره سه حیاط شمالی، شرقی و غربی می قدرت سود گرفت؛ اگرچه این سه حیاط در یک مجال سازه نشده اند، هر سه مرتبط با عصر صفوی میباشند و ساختار مهم بنای آنان در صدر کوشکی بوده میباشد.

تراس شمالی با دو مناره باشکوهی که در دو طرف آن جای دارد، با کاشـی هـای مسجد النبی کوهسنگی مشهد رنگارنگ آذین شد‌ه‌است، به احتمال زیاد از بناهای زمان پاد شاه طهماسب صفوی میباشد.
دهنه حیاط شمالی که قدری از کف ایوان مرتفـع تـر اسـت، حدود ۱۱ متر و عرضش ۱۱/۵ متر میباشد.
دو طرف حیاط، چهار کناره دارااست که به آیه ها کریمه قرآنی و روایات مزین بوده میباشد و هنگام فرمانداری سعدالسلطنه دو قطعه کاشی معرق با دو پاراگراف منقوش حي على الصلوة و حي على الفلاح : در آن ها از این نصیب جداگانه و به بها گزافی فروخته گردیده‌است.
در دو طرف تراس غربی مسجد جامع قزوین که در مقابل تراس شرقی واقع گردیده است، دو راهـروی شمالی و جنوبی داراست، که به هشتی پشت تراس رویکرد داشته میباشد.
درب مسجد نخستین، در طرف غرب این تراس مسدود بوده میباشد که ادله آن مشخص وجود ندارد.
این حیاط هـم از اثرها عصر صفویه میباشد. از کتیبه آن که به خط نستعلیق در کاشی لاجوردی بوده میباشد، صرفا دو بیت انتها آن محفوظ باقیمانده که عبارت میباشد از: فیضش چو رویت کرد افزون ز حد ـ گفتا به تاریخش کوچک ـ این طاق گل خلا ، بود ـ طـاق دل از این رو بنای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد سابق الذکر ، در طی پاد شاه سلیمان صفوی تاسیس شده است.
دهنه تراس غربی ۹ متر و ارتفاع آن ۱۲ متر میباشد. یک ارسی سه چشمه هم از حیاط غربی به رواق شمالی گشوده میشود.
مهم‌ترین و زیباترین تراس مسجد جامع قزوین ، حیاط جنوبی میباشد . این تراس از نگاه عظمت، بلندی سازه، متد و تزیینات متناسب، از بناهای نادر نظیر به‌حساب می‌آید.
دهانه ایـوان ۱۵ متر و پهنا آن ۱۳ متر و ارتفاعش ۲۱ تا ۲۲ متر میباشد.
ازاره های تراس مسجد جامع قزوین با سنگ و بقیـه با خشت تراش سازه شد‌ه‌است. در مسافت آجرها به مکان بندکشی با گچ، کاشی های باریک به رنگ لاجوردی مشاهده می شود.
سیاق ساختمان حیاط به سیرتکامل دو اشکوبه میباشد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و اشکوب زیرین به طور سه چشمه در جنوب واقـع شـده میباشد، که ورودی و خروجی شبستان ذیل گنبد به‌حساب می‌آید و دو چشمه هم در شرق و غرب میباشد که به رواقهای دو طرف گنبد انشعاب می‌یابد.
بالای اشکوب اولیه، بر پایه ی چـشمـه هـای تحتانی ، پنج غرفه فوقانی سازه گردیده‌است که راهروی آن‌ها از پله‌پله در میان دیوار، حیاط و گنبد بوده میباشد، که در اکنون حاضـر مـسدود میباشد.
در بین اشکوب اولیه و دوم، کتيبـه باریکی به خط نستعلیق به رنگ لاجوردی در کاشی لیمویی رنگ وجود دارااست در بالای اشکوب دوم ، کتیبه دیگری مشاهده می شود که به خط نسخه ها خوب میباشد و سـوره مبارکه آدینه به رنگ طلایی در گاشی لاجوردی منقوش شد‌ه‌است.
در بخش جنوبی حیاط سه چشمه، راهرویی است که ورودی و خروجی شبستان (گنبدخانه) ذیل گنبد به حساب می آید و همینطور دو ردیف کلان دارااست که قطر هر مورد ۹۵/۵ سانتی متر میباشد.
در جناح هر کدام از ردیف ها، لوحه هایی از سنگهای مرمر صیقلی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نصب گردیده که سطور آن نیز به خط نستعلیق مندرج میباشد. لوحه دست راست که عبارت میباشد از هشت قطعه سنگ مرمر، در زمـان شـاه سـلیمان صفوی و به دستور وی ایجاد شده است.

با مروری کوتاه بر سیر تطور تاریخی میدان های دارای اسم و رسم کشور‌ایران مسجد النبی کوهسنگی مشهد از شهرهای سابق تا کنون، شاهد آنیم که رفته رفته معماری میدان نقشی اثر گذار در گروه اندام های شهری یافته و تاثیرات متعددی را بر تکوین و سازماندهی فضایی شهر نسبت به عصر های تاریخی متفاوت، به ایفا رسانده میباشد.

میدان تحت عنوان یک فضای شهری با حضور و تعقل مضمون‌ دار آدم و به مراد و غرض معینی در باب با جنبش جمعیت موجودیت مییابد و افزون بر آن جلوه های روشنی از یک فضای ساخت و ساز کننده رابطه، تماس و عمل آدمی را نمایان می سازد. تفحص شهر از زمان دیرین، به خصوص شهرهای جمهوری اسلامی ایران بعداز اسلام، تاوقتی‌که شهرسازی از نگاه ورود مفاهیم جدید، نا آشنا و گسستن از بها های پیشین خویش قرار نگرفته میباشد، گویای آن میباشد که همواره میدان نیز همانند دیگر اندام های اثرگذار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و کارکردی، در حیات روان شهر، حضوری مفید دارااست.

میدان های مشهور کشور ایران از عصر سلجوقیان به سپس آغاز به ثبت خویش کرد و در عصر صفویه به مفاهیم عمیق و کارآمدی در معماری و شهرسازی رسیده و در زمان قاجار به غایت نقش خویش دست یافته میباشد، ولی رفته رفته نقش می بازد تا جایی که از سال های میانی عصر پهلوی نام و نشان خویش را از دست داده و در دو دهه اخیر نیز در بلاتکلیفی مطلق به راز می‌برد.

درکی که اینک از معماری میدان و معنی آن وجود دارااست همانی میباشد که در ذهن همگان و به صورت یکسان از تقاطع تعدادی خیابان که فضایی در وسط آن برای تفکیک جنبش سواره پدید آمده و با ترکیبی از پوشش گیاهی، آب نما و فواره صورت می‌گیرد و هیچ رابطه معقولی با آدم، جنبش انسانی و حضور مضمون‌ دار بشر برقرار نمی سازد.معماری میدان سوای حضور موءثر و امن بشر و به منظوری مشخص و معلوم مفهوم فرنگی ندارد و حضور بشر در‌این فضای میانی تقاطع ها خیر دارنده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مفهوم میباشد، خیر اثر گذار میباشد و خیر امن.

معماری میدان در روزگار کشور ایران باستان
میدان های دارای اسم و رسم جمهوری اسلامی ایران معمولا در محل تلاقی مسیرهای ممتد به دروازه های شهر پدید می آمد که‌این مسیر ها، خویش بدلیل رابطه بی واسطه با دروازه، مکانی برای خرید و فروش و کسب و کار بودند. گشودگی پدید آمده از تلاقی این مسیر، و ، معمولا میدان را خلال شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد راءس پیوندها اقتصادی – اجتماعی به راءس فیزیکی شهر بدل می تشکیل داد.

خلال این شهر ها همواره یک میدان تجمع دیگر نیز داشته اند که نقش تماما مذهبی داشت. چنین میدان ها، معمولا سوا حصار شهر و مقابل آتشکده ها پدید می آمد. میدان های مشهور جمهوری اسلامی ایران در شهر های کشور ایران باستان عمدتا فضایی برای باخبر شدن از تصمیمات گردانندگان شهر بود و خیر مکانی برای تبادل لحاظ و تصمیم گیری، به عبارت دیگر آگهی آن می چربید.

از پیش از ورود اسلام به کشور‌ایران، مردمان این مرزوبوم مسجد النبی کوهسنگی مشهد عبادت گاه های خود را تزئین می کردند و عملکرد خود را بر این می گذاشتند که محل خلوت با خدای خویش را به زیباترین شکل ممکن بسازند. بعد از ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران استفاده از تزئینات معماری در مسجدها افزایش پیدا کرد. یکی زیباترین این موادتشکیل دهنده هنر به کارگیری از کاشی مسجد بود، که هنوز هم جزء لاینفک زیبائی مسجد ایرانی هست. رنگ سفید خط نوشته مذهبی بر روی رنگ لاجورد مورد، نشانه از موفقیت روشنایی بر تیرگی دارااست.

مقایسه فضاها در الگوی مسجد شبستانی و مساجد ایوانی
کلاً سبک شبستانی خط سیری ساده و سرراست را در اختیار کاربر می گذارد. تغییر احساس دور و اطراف در اطراف های باز و بسته به یک باره و فارغ از مقدمه چینی اتفاق می افتد. طرح معماری آن تنها به پاسخی معمولی و صریح به نیازهای کارکردی بسنده می کند، که همان اقامه نماز می‌باشد. در چنین الگویی قابلیت تجربیات فضایی و سلسله مراتبی برای مخاطب فراهم نمی شود و او حس حضور در مکان را به خیر تجربیات نمی کند درصورتی که که الگوی چهار ایوانی دارای روندی غامض تر و آرایش فضایی پیشرفته تری هست.

با افزودن حیاط، خط سیر خشک سبک شبستانی به الگویی دیدنی از تجربیات متنوع فضایی تبدیل می گردد. تغییر مکان از فضای باز و بسته از طریق فیلتری نیمه باز به اسم ایوان صورت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می گیرد که به هر دو محیط قرابت دارااست. همچنین دسترسی به مقدس ترین فضای مسجد یا همان محراب، با طی کردن سلسله مراتب و حریم بندی اتفاق می افتد. رسیدن به فضای محراب نیاز به مهیا سازی قلبی و خیالی دارد.

عبور از ایوان رفیع مسجد با شکوه لایتناهیش نمازگزار را به کوچک بودنش در ازای بزرگی خدا آگاه می سازد. فضای رازآلود ایوان که بر اثر گستردگی بعد ها در طی، بازی های نوروروشنایی و سایه طرح های پرپیچ و تاب دکوری و مقرنس های پرابهام ایجاد شده است. فرد را از ذهن ها زندگی روزمره خارج و متوجه حضور در فضایی روحانی می کند. معماری حیاط این آمادگی دیوانه را ساخت می کند تا نماز راز و نیازی باشد با مجموع وجود. این شیوه حل معمارانه کیفیت حضور رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد در فضای معنوی مسجد را افزایش میدهد، در حالی که دسترسی مستقیم به فضای اصلی در مساجد شبستانی زمان آمادگی کم عقل را از نمازگزار می گیرد.

حرف نقطه پايان درباره قسمتی از مسجدهای بزرگ
گونه های شبستان مسجد و تراکم و پراکندگی هر کدام از آنها در معماری جمهوری اسلامی ایران به چشم میخورد. این فضا را می توان مسطح و مسقف و از هر چهار سو بسته ی تمجید کرد که در آن نماز گزارده میشود و دسترسی نمازگزاران به آن، با استفاده از یک یا چند درب مهیا می‌شود. هرچند کاربست واژه و کلمه ی شبستان برای دلالت بر چنین فضاهایی در مسجدها، امـری دیرینه نیست و از حدود سـده ی دوازدهم هجری قمری هست که در متون تاریخی، کلمه ی شبستان را در معنای فضای نمازخانه ای مسجدها به شغل برده اند.

در واقع این واژه در گذر فرصت، معانی متفاوتی به خود گرفته هست؛ از جملـه سـرای زنان، حرمسرا ، گرمخانه، جای دلگیر، خوابگاه، خانه، جای بدون‌نور، غار ، نمازخانه ی مسجدها ، خلوت خانه. باری تمرکز این جستار بر معنای نمازخانه مسجد تعریف و تمجید گردیده.
محراب مسجد (mihrab)
محراب مسجد پر رنگ ترین نماد معماری شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسلامی میباشد که قبله را نماد میدهد. تشکیل داد محراب حائز اهمیت نمادین و فیزیکی در معماری اسلامی میباشد. در مسجدها، در کناره قبله مسجد جای‌دارد و شیوه قرار به دست آوردن طرح محراب، جهت قبله را در درون مسجد معلوم می نماید.

محراب (mihrab) تحت عنوان یکی‌از ارکان مهم در معماری داخلی مسجد میباشد که به طور تاق قوسی در دیوار سمت قبله به چشم می خورد. براساس نوشته های متن ها، مهم‌ترین و مقدس ترین جای مسجد شمرده میگردد، و دارنده حرمت بالایی میباشد. با‌یقین این عنایت و حرمت عامل خاصی داشته و شاید به کارکرد آن در ساختمان مساجد گشوده میشود.

شایسته ترین رویه برای رفتن به امامزاده « سید ناصرالدین (ع)» استعمال از وسایل حمل و نقل همگانی میباشد. بعداز سوار شدن بر مترو میتوانید در پایانه متروی خیام پیاده گردید و بعداز یک پیاده روی ۲ مسجد النبی کوهسنگی مشهد تا ۳ دقیقه ای به امامزاده برسید. همینطور میتوانید در پایانه متروی میدان محمدیه (اعدام) از قطار پیاده گردید و بعد از طی کردن مسیری کوتاه گام در آستان مقدس امامزاده سید ناصرالدین (ع) بگذارید.
بقعه امامزاده با تقوا با قدمتی حدود ۷۰۰ سال در میدان تجریش طهران، از زیارتگاه های کهن و پر اسم و رسم پایتخت میباشد.با این اکنون، وجود درخت چنار کهنسالی که در محوطه آن کاشته شد‌ه‌است و سنگ قبرهای دیرین نشانگر عمر این آستانه، به قرن هفتم یا این که هشتم هجری قمری است. این بقاع دارنده صحن، تراس، رواق، مسجد، بارگاه مرقد و گنبد میباشد. این آرامگاه را منسوب به پارسا پسر امام موسی کاظم میدانند.

صحن و ایوان این مقبره، آرامستان همگانی بود و در بیست سال اخیر تاثیر گورها را از در بین برده‌اند و تنها تعداد محدودی از سنگ قبرها برای مثال سنگ قبر محمدولی خان تنکابنی (سپهسالار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعظم) را باقی نهاده‌اند. گفته می شود که راز این امامزاده در‌این آرامگاه مدفون میباشد و تن او نیز در آرامگاهی با اسم شبیه (بنا شده در میدان بهتر قاپو اردبیل) آرمیده میباشد.
ماجرای نذر نمک برای امامزاده با تقوا
می‌گویند در قبل های بدور به جهت عدم دسترسی توسط نقلیه و صعب العبور بودن تجریش در فصل‌زمستان، زیارت کنندگان بقعه امامزاده پارسا با خویش نمک می آوردند و در مسیر ورودی امامزاده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می ریختند تا یخ ها و برف های محل آب گردد و منش برای دیگر عموم و دیگر زیارت کنندگان گشوده و هموار خواهد شد.
به همین برهان از آن تاریخ به آن گاه، نمک جزو نذریات این مقبره شد و زیارت کنندگانی که یارا مالی ندارند، مستلزم این نمک های نذری می باشند، این نمک ها را گرفته؛ یا این که خویش به کار گیری می نمایند شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و یا این که به فروش میرسانند.

به صورت کلی شایسته ترین مجال مهاجرت به سوباتان از وسط فروددین ماه تا میانه شهریور میباشد. فصل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بهار: یک کدام از شایسته ترین مجال‌های بازدید از این ییلاق خوشگل بهار به ویژه فروددین ماه ماه میباشد چرا‌که درین مجال ناحیه مملو‌از شقایق‌های شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سرخ وحشی می گردد و جلوه زیبایی به آن می بخشد. ولی عالی میباشد از میانه فروددین ماه به اندیشه مسافرت به‌این ناحیه بیفتید چرا‌که سرمای هوا ممکن میباشد آزاردهنده باشد و بارندگی‌های بهاری مشکلاتی را برای مسیر به وجود آورند. فصل‌تابستان: آب و هوای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خنک و مطبوع و طبیعت سرسبز، چیزی میباشد که از فصل‌تابستان سوباتان بخش‌تان میگردد. فصل‌پاییز و فصل زمستان: درین دو فصل مسجد النبی کوهسنگی مشهد هوا در سوباتان به شدت سرد میباشد و هم، مسیر وصال به آن و هم اقامت و گشت و گذار در حیطه مشکلاتی را خواهد داشت. کباب بره که غذای مهم هم محلی سوباتان میباشد و به جهت چرا گوسفندان در مراتع طبیعی و چگونگی بالای گوشت آن ها مزه بی‌نظیری دارااست. سوجا دیلَه (ساج ایچی) که از گوشت لبریز چرب گوسفند چاشنی، ماست و روغن صحیح میگردد. پِندیرَه ویسوج که به عبارتی پنیر سرخ‌کرده و غذایی منحصر فصل بهار میباشد و با برنج خورده می گردد. قورتماج که از شیر جدید گوسفند و در طبیعت و به وسیله چوپانان صحیح می‌گردد. سیرجینَه که با آرد برنج یا این که ذرت، شیر، تخم مرغ، شکر و زردچوبه تنظیم می شود و ناشتایی منحصربه‌فرد سوباتانی‌هاست. گوزِلی بریان که به عبارتی بره بریان میباشد و در ضیافت‌های خاص طبخ میشود. جِزلِق که تکه‌های خرد و ترد و خوشمزه دنبه میباشد و با نان و یا این که برنج سرو می شود. آرزِنا نون یا این که نان ذرت که با آرد ذرت و به صورت فتیر پخته می شود. گندوما نون که نانی از آرد گندم میباشد. سوجا نون که ساج چورگی هم اسم داراست و نانی میباشد که با ساج پخته گردد. کِتَه نون که بر روی سنگ داغ طبخ می گردد.لبنیات و تولیدها محلی گیاهان دارویی قارچ میوه نان محلی جوراب پشمی و دستکش و شال کلاه پشمی جامه‌های محلی پشمیدر گزینه معنای سوباتان دو تعبیروتفسیر وجود دارااست: سوباتان از دو کلمه و واژه ترکی «سو» در معنای آب و «باتان» در معنای محل فرو رفتن آب تشکیل‌شده میباشد. در قبلی در سوباتان چشمه‌ای وجود داشته که آب آن بعد از جوشیدن مجدد درون زمین فرو می‌رفته و به همین عامل اینگونه نامی به روستا داده‌اند. امروز اثری از این چشمه نیست. سوباتان برگرفته از کلمه تالشی "سووتون" یا این که به عبارتی گیاه گلپر میباشد که در‌این ناحیه نیز به خیر و خوبی پرورش می‌نماید و قابل مشاهده میباشد.