زراره از گویش امامان
درباره زرراه دو گروه احادیث از اهل بیت وارداتی میباشد؛ بعضا از احادیث، دربرگیرنده مدح اوست. خبرها در مدح زراره از ائمه اطهار(ع) به حد تواتر میباشد که گاهی از وی تفسیر به یکیاز اوتاد زمین و اعلام آیین[۱۷] وگاه به یکی سابقین و مقربین[۱۸] وگاه به دربان آئین و امین بر حلال و حرام شرع[۱۹] مبین نمودهاند. امام باقر(ع) در روایتی فرمود: لَوْ لَا زُرَارَةُ لَظَنَنْتُ أَنَّ أَحَادِيثَ أَبِي (ع) سَتَذْهَبُ. در صورتی زراره عدم وجود روایات پدرم از بین مسجد النبی کوهسنگی مشهد می رفت. [۲۰]
تیم دوم روایاتی میباشند که از آنها مذمت و سرزنش زراره فهمیمده میگردد. محدثان شیعه احادیث گروه دوم را حمل بر تقیه نموده و گفتهاند که صدور این سیرتکامل خبر ها برای مراقبت جان زراره بوده میباشد و این مقاله از علاوه بر برخی از آنان به کار گیری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میشود.[۲۱][۲۲]
زراره در سخن علمای شیعه
علامه حلی، در خلاصة الاقوال، درباره زراره میگوید: «زراره مرد بزرگی از ما (امامیه)، در طول خویش میباشد که بر امثال و اقرانش حق اولویت داشت. وی قاری، عالم، متکلم، شعر سرا و ادیب بوده و در وی خصلتهای ادب و آیین گردآوری شده و در شمار موثقین شمرده گردیده و در آن چه نقل میکرده، درستگو بوده میباشد».[۲۳] نجاشی نیز، به همانطور که از کتاب خلاصه نقل شد، زراره را تعریف کرده است، جز آن که لفظ ثقه در عبارت نجاشی بیان نشده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۴]
روحانی طوسی در کتاب رجالش، راجع به اصحاب امام کاظم(ع) گفته: زرارة بن اعین شیبانی، در شمار موثقین به اکانت آمده و از امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) ماجرا مینماید.[۲۵] از ابن ابی عمیر که از بزرگان شیعه میباشد، بیان شده که هنگامی به جمیل بن دراج از بزرگان فقهاء و محدثین شیعه، اظهارکرد: «چه پسندیده محضری میباشد محضر تو چه زینتی داراست مجلس تو( مجلس استعمال علمی از تو) اعلامکرد: بله، البته به خداوند قسم که ما، در قبال زراره، همانند کودک ها دبستانی که در نزد استاد خویش باشند، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودیم».[۲۶]
وفات
بیشتر محدثین وفات زراره را در سال ۱۴۸ قمری بعداز شهیدشدن امام راست گو(ع)، به مسافت دو ماه، یا این که کمتر، دانسته و گفتهاند که زراره به هنگام وفات آن حضرت بیمار بود و به به عبارتی مرض از جهان رفت.[۲۷] ولی بعضی از محدثین وفات زراره را در سال ۱۵۰ قمری بیان کردهاند.[۲۸]
جستارهای متعلق
آل اعین
ام اسود شیبانی
حمران بن اعین
ابوغالب زراری
بکیر بن اعین
عبدالملک بن اعین
پانویس
کشی، رجال، ۱۳۹۰ق، ص۱۳۳؛ زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۳۵.
ابن ندیم، الفهرست، ۱۳۹۸ق، ص۳۰۹-۳۰۸.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، پیشگفتار مصحح، ورقه «د».
تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۱۷۲.
مهری، سید محمد جواد، یاران امامان زرارة بن اعین.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۸۸.
کشی، رجال، ص۱۳۹.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۹۲.
نجاشی، رجال، ص۲۲۳.
نجاشی، رجال، ص۱۶۶.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۹۶.
کشی، سپردن معرفة الرجال، ص۱۶۱.
کشی، تفویض معرفة الرجال، ص۱۷۵.
الشیبانی، رساله ابیبرنده الزراری، ص۱۳۵-۱۳۰.
کشی، رجال (تفویض معرفة الرجال)، ص۲۳۸.
کشی، رجال، ص۱۷۰.
روحانی اثر گذار، تخصیص، ص۶۶؛ کشی، رجال، ص۱۲۴؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۷، ص۳۹۰.
روضه خوان طوسی، إختيار معرفة الرجال المعروف بـ رجال الكشي، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۳۳.
کشی، رجال، ص۱۲۵؛ شوشتری، مجالس المؤمنین، ج۱، مجلس پنجم، ص۳۴۴؛ طومار دانشوران، ج۹، ص۸۷.
کشی، رجال، ص۱۲۸.
علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۱۵۲.
نجاشی، رجال، ص۱۷۵.
طوسی، رجال، ص۳۵۰.
کشی، رجال،۱۳۶۳ش، ص۳۲۶و ۳۷۲
کشی، تفویض معرفة الرجال،۱۳۶۳ش، ج۱، ص۳۵۴؛ شوشتری، نورالله، مجالس المؤمنین، ج۳، ص۴۶۲؛ قمی، روضه خوان عباس، سفینة البحار، ج۱، ص۵۴۸.
نجاشی، رجال، ص۱۷۵؛ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۳۸.
منابع
ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۹۸ق.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، محل کار انتشار اسلامی، ۱۴۱۰ق.
علامه حلی، خلاصة الاقوال، تحقيق جواد القيومى الاصفهانى، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
زراری، ابوغالب، تاریخ آل اعین، استیناف: سید محمدرضا حسینی جلالی، قم، راءس البحوث و التحقیقات الاسلامیه، ۱۳۶۹ش.
شوشتری، نورالله، مجالس المؤمنین، طهران، انتشارات اسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۷۷ش.
روضه خوان طوسی، الرجال، تحقيق جواد القيومى الاصفهانى، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
روضه خوان طوسی، الفهرست، نجف اشرف، مکتبة المرتضویة، بیتا.
قمی، روضه خوان عباس، سفینة البحار، قم، انتشارات اسوه، ۱۴۱۴ق.
کشی، محمد بن قدمت، تفویض معرفة الرجال دارای اسم و رسم به رجال کشی، تصحیح: حسن مصطفوی، مشهد، تکثیر دانش گاه مشهد، ۱۳۹۰ق.
کشی، محمد بن قدمت، رجال کشی، تصحیح: مهدی رجایی، چاپ کننده: قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام، چاپ نخستین، ۱۳۶۳ش.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، موسسه الوفاء، بیروت، ۱۹۸۳م.
روحانی موثر، الاختصاص، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
دیندار ابطحی، سید محمدعلی، تاریخ آل زراره، اصفهان، ۱۴۰۰ق.
موسوی ابطحی، محمدعلی، در رساله فی آل اعین، اصفهان، ۱۳۹۹ق.
مهری، سید محمد جواد، یاران امامان زرارة بن اعین، نشریه پاسدار اسلام، شماره ۵۰، ۱۳۶۴ش.
طومار دانشوران ناصری، قم، دار الفکر.
نجاشی، الرجال، المحقق:السيّد موسى الشبيري الزنجاني، قم، مؤسسة النشر الإسلامي، بیتا.
لینک به خارج
منبع نوشتهیعلمی: دانشنامه دنیا اسلام
نبو
اصحاب امام باقر علیهالسلام
راویان
اصحاب اجماع
زُرارَة بن اَعین • مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ • برید بن معاویه عجلی • فُضَیل بن یسار • محمد بن مسلم ثقفی کوفی • ابوبصیر اَسَدی
راویان امامی
امام درستگو علیه السلام • ابوالجارود • ابوخالد کابلی • بکیر بن اعین • جابر بن یزید • حمران بن اعین • خالد بن ابیکریمه • خیثمة بن عبدالرحمان • عبدالملک بن اعین • ابن جریج • ابان بن ابیعیاش • ابان بن تغلب • ابوحمزه ثمالی • جابر بن عبدالله انصاری • زید بن علی • ابوخالد واسطی • قاسم بن محمد بن ابیدیده نشده • لیث بن بختری مرادی • حبابه والبیه • منهال بن عمرو اسدی • ابراهیم بن ادهم • زید شحام • سدیر صیرفی
راویان غیر امامی
عمرو بن خالد واسطی • حسن بن عمارة • محمد بن اسحاق مدنی صاحب و مالک السیر • مسعدة بن صدقة • حفص بن غیاث • خالد بن طهمان کوفى • ربیعة بن ابى عبدالرحمان • عبدالله بن جریح • عباد بن صهیب بصری • حسن بن با تقوا بن حی همدانی • کثیر النواء • مقاتل بن سلیمان • طلحة بن زید • عمرو بن جمیع • عمرو بن قیس ماصر • غیاث بن ابراهیم • قیس بن ربیع • محمد بن زید • منصور بن معتمر • یوسف بن حارث
بقیه اصحاب
کمیت بن زید اسدی • ابراهیم بن نعیم عبدی • ابراهیم بن قدمت صنعانى • اسماعیل بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب • اسماعیل بن عبدالرحمان • اسماعیل بن زیاد بزاز • اسماعیل بن ادب • اسماعیل بن جابر خثعمی • اسحاق بن یسار • احمد بن عائذ • حکم بن عتیبة • سدیف مکی • ابوعبیدة حذاء • عیسى بن ابی منصور • عمرو بن دینار مکی • عبدالله بن پیروز اسدی • کیسان بن کلیب • محمد بن قیس انصاری • صاحب و مالک بن اعین
اصحاب معصومین علیهمالسلام
زراره از گویش امامان
درباره زرراه دو گروه احادیث از اهل بیت وارداتی میباشد؛ بعضا از احادیث، دربرگیرنده مدح اوست. خبرها در مدح زراره از ائمه اطهار(ع) به حد تواتر میباشد که گاهی از وی تفسیر به یکیاز اوتاد زمین و اعلام آیین[۱۷] وگاه به یکی سابقین و مقربین[۱۸] وگاه به دربان آئین و امین بر حلال و حرام شرع[۱۹] مبین نمودهاند. امام باقر(ع) در روایتی فرمود: لَوْ لَا زُرَارَةُ لَظَنَنْتُ أَنَّ أَحَادِيثَ أَبِي (ع) سَتَذْهَبُ. در صورتی زراره عدم وجود روایات پدرم از بین مسجد النبی کوهسنگی مشهد می رفت. [۲۰]
تیم دوم روایاتی میباشند که از آنها مذمت و سرزنش زراره فهمیمده میگردد. محدثان شیعه احادیث گروه دوم را حمل بر تقیه نموده و گفتهاند که صدور این سیرتکامل خبر ها برای مراقبت جان زراره بوده میباشد و این مقاله از علاوه بر برخی از آنان به کار گیری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میشود.[۲۱][۲۲]
زراره در سخن علمای شیعه
علامه حلی، در خلاصة الاقوال، درباره زراره میگوید: «زراره مرد بزرگی از ما (امامیه)، در طول خویش میباشد که بر امثال و اقرانش حق اولویت داشت. وی قاری، عالم، متکلم، شعر سرا و ادیب بوده و در وی خصلتهای ادب و آیین گردآوری شده و در شمار موثقین شمرده گردیده و در آن چه نقل میکرده، درستگو بوده میباشد».[۲۳] نجاشی نیز، به همانطور که از کتاب خلاصه نقل شد، زراره را تعریف کرده است، جز آن که لفظ ثقه در عبارت نجاشی بیان نشده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۴]
روحانی طوسی در کتاب رجالش، راجع به اصحاب امام کاظم(ع) گفته: زرارة بن اعین شیبانی، در شمار موثقین به اکانت آمده و از امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) ماجرا مینماید.[۲۵] از ابن ابی عمیر که از بزرگان شیعه میباشد، بیان شده که هنگامی به جمیل بن دراج از بزرگان فقهاء و محدثین شیعه، اظهارکرد: «چه پسندیده محضری میباشد محضر تو چه زینتی داراست مجلس تو( مجلس استعمال علمی از تو) اعلامکرد: بله، البته به خداوند قسم که ما، در قبال زراره، همانند کودک ها دبستانی که در نزد استاد خویش باشند، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودیم».[۲۶]
وفات
بیشتر محدثین وفات زراره را در سال ۱۴۸ قمری بعداز شهیدشدن امام راست گو(ع)، به مسافت دو ماه، یا این که کمتر، دانسته و گفتهاند که زراره به هنگام وفات آن حضرت بیمار بود و به به عبارتی مرض از جهان رفت.[۲۷] ولی بعضی از محدثین وفات زراره را در سال ۱۵۰ قمری بیان کردهاند.[۲۸]
جستارهای متعلق
آل اعین
ام اسود شیبانی
حمران بن اعین
ابوغالب زراری
بکیر بن اعین
عبدالملک بن اعین
پانویس
کشی، رجال، ۱۳۹۰ق، ص۱۳۳؛ زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۳۵.
ابن ندیم، الفهرست، ۱۳۹۸ق، ص۳۰۹-۳۰۸.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، پیشگفتار مصحح، ورقه «د».
تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۱۷۲.
مهری، سید محمد جواد، یاران امامان زرارة بن اعین.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۸۸.
کشی، رجال، ص۱۳۹.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۹۲.
نجاشی، رجال، ص۲۲۳.
نجاشی، رجال، ص۱۶۶.
زراری، تاریخ آل اعین، ۱۳۶۹ش، ص۹۶.
کشی، سپردن معرفة الرجال، ص۱۶۱.
کشی، تفویض معرفة الرجال، ص۱۷۵.
الشیبانی، رساله ابیبرنده الزراری، ص۱۳۵-۱۳۰.
کشی، رجال (تفویض معرفة الرجال)، ص۲۳۸.
کشی، رجال، ص۱۷۰.
روحانی اثر گذار، تخصیص، ص۶۶؛ کشی، رجال، ص۱۲۴؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۷، ص۳۹۰.
روضه خوان طوسی، إختيار معرفة الرجال المعروف بـ رجال الكشي، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۳۳.
کشی، رجال، ص۱۲۵؛ شوشتری، مجالس المؤمنین، ج۱، مجلس پنجم، ص۳۴۴؛ طومار دانشوران، ج۹، ص۸۷.
کشی، رجال، ص۱۲۸.
علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۱۵۲.
نجاشی، رجال، ص۱۷۵.
طوسی، رجال، ص۳۵۰.
کشی، رجال،۱۳۶۳ش، ص۳۲۶و ۳۷۲
کشی، تفویض معرفة الرجال،۱۳۶۳ش، ج۱، ص۳۵۴؛ شوشتری، نورالله، مجالس المؤمنین، ج۳، ص۴۶۲؛ قمی، روضه خوان عباس، سفینة البحار، ج۱، ص۵۴۸.
نجاشی، رجال، ص۱۷۵؛ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۳۸.
منابع
ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۹۸ق.
باقری بیدهندی، ناصر، اصحاب اجماع، فصلنامه علم ها حدیث، شماره۹.
تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، محل کار انتشار اسلامی، ۱۴۱۰ق.
علامه حلی، خلاصة الاقوال، تحقيق جواد القيومى الاصفهانى، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
زراری، ابوغالب، تاریخ آل اعین، استیناف: سید محمدرضا حسینی جلالی، قم، راءس البحوث و التحقیقات الاسلامیه، ۱۳۶۹ش.
شوشتری، نورالله، مجالس المؤمنین، طهران، انتشارات اسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۷۷ش.
روضه خوان طوسی، الرجال، تحقيق جواد القيومى الاصفهانى، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
روضه خوان طوسی، الفهرست، نجف اشرف، مکتبة المرتضویة، بیتا.
قمی، روضه خوان عباس، سفینة البحار، قم، انتشارات اسوه، ۱۴۱۴ق.
کشی، محمد بن قدمت، تفویض معرفة الرجال دارای اسم و رسم به رجال کشی، تصحیح: حسن مصطفوی، مشهد، تکثیر دانش گاه مشهد، ۱۳۹۰ق.
کشی، محمد بن قدمت، رجال کشی، تصحیح: مهدی رجایی، چاپ کننده: قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام، چاپ نخستین، ۱۳۶۳ش.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، موسسه الوفاء، بیروت، ۱۹۸۳م.
روحانی موثر، الاختصاص، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعه لجماعة المدرسين. بیتا.
دیندار ابطحی، سید محمدعلی، تاریخ آل زراره، اصفهان، ۱۴۰۰ق.
موسوی ابطحی، محمدعلی، در رساله فی آل اعین، اصفهان، ۱۳۹۹ق.
مهری، سید محمد جواد، یاران امامان زرارة بن اعین، نشریه پاسدار اسلام، شماره ۵۰، ۱۳۶۴ش.
طومار دانشوران ناصری، قم، دار الفکر.
نجاشی، الرجال، المحقق:السيّد موسى الشبيري الزنجاني، قم، مؤسسة النشر الإسلامي، بیتا.
لینک به خارج
منبع نوشتهیعلمی: دانشنامه دنیا اسلام
نبو
اصحاب امام باقر علیهالسلام
راویان
اصحاب اجماع
زُرارَة بن اَعین • مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ • برید بن معاویه عجلی • فُضَیل بن یسار • محمد بن مسلم ثقفی کوفی • ابوبصیر اَسَدی
راویان امامی
امام درستگو علیه السلام • ابوالجارود • ابوخالد کابلی • بکیر بن اعین • جابر بن یزید • حمران بن اعین • خالد بن ابیکریمه • خیثمة بن عبدالرحمان • عبدالملک بن اعین • ابن جریج • ابان بن ابیعیاش • ابان بن تغلب • ابوحمزه ثمالی • جابر بن عبدالله انصاری • زید بن علی • ابوخالد واسطی • قاسم بن محمد بن ابیدیده نشده • لیث بن بختری مرادی • حبابه والبیه • منهال بن عمرو اسدی • ابراهیم بن ادهم • زید شحام • سدیر صیرفی
راویان غیر امامی
عمرو بن خالد واسطی • حسن بن عمارة • محمد بن اسحاق مدنی صاحب و مالک السیر • مسعدة بن صدقة • حفص بن غیاث • خالد بن طهمان کوفى • ربیعة بن ابى عبدالرحمان • عبدالله بن جریح • عباد بن صهیب بصری • حسن بن با تقوا بن حی همدانی • کثیر النواء • مقاتل بن سلیمان • طلحة بن زید • عمرو بن جمیع • عمرو بن قیس ماصر • غیاث بن ابراهیم • قیس بن ربیع • محمد بن زید • منصور بن معتمر • یوسف بن حارث
بقیه اصحاب
کمیت بن زید اسدی • ابراهیم بن نعیم عبدی • ابراهیم بن قدمت صنعانى • اسماعیل بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب • اسماعیل بن عبدالرحمان • اسماعیل بن زیاد بزاز • اسماعیل بن ادب • اسماعیل بن جابر خثعمی • اسحاق بن یسار • احمد بن عائذ • حکم بن عتیبة • سدیف مکی • ابوعبیدة حذاء • عیسى بن ابی منصور • عمرو بن دینار مکی • عبدالله بن پیروز اسدی • کیسان بن کلیب • محمد بن قیس انصاری • صاحب و مالک بن اعین
اصحاب معصومین علیهمالسلام
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی