مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

حر بن یزید تمیمى که از فرماندهان جنگاور و دلیر قدمت بن سعد بود و در مرحله در آغاز، مسجد النبی کوهسنگی مشهد خط مش را بر امام حسین (ع) بست و اورا به تحمیل و اکراه به کربلا رهسپار گردانید.

حر وقتى بزرگوارى امام حسین (ع) و واقعیت خواهى وی را مراعات کرد و از سوى دیگر شاهد نیت هاى پلید قدمت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بن سعد و لشکریان عبیدالله بن زیاد و جنایت‌ها و ستم کارى هاى آن ها بود، از خواب غفلت و دنیاطلبى بیدار شد و در خویش شم نگرانى و ندامت نمود.

دگرگونى شگفتى در حر بن یزید پدید آمد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به طورى که یکباره سپاه شرک پیشه قدمت بن سعد را شکاف و به سوى چادر گاه امام حسین (ع) رهسپار شد.

حر به نزد امام حسین (ع) رفت و از آن حضرت در خواست عفو نمود و از خلق و خوی و رفتارهاى قبلی خویش اظهار پشیمانى کرد؛ امام حسین (ع) با مهربانى کل حر بن یزید را به عهده گرفت و از وى استقبال کرد و با خلق خویش موجب تقویت ایمان حر شوید.

حر براى روشنگرى سپاه معاند به سوى آنها رجوع و با معرفى خویش و چگونگى هدایت یافتنش، آن‌ها‌را به رویه نه و به روزی و پیوستن به سپاه واقعیت جوى امام حسین (ع) دعوت کرد؛ معاندان که از ملحق شدن حر به امام حسین (ع) بسیار نگران و ملتهب گردیده بودند وى را سنگباران و تیر باران کرده و از مجاورت شدنش به نیروهاى خویش بازداشتند و حر به بدون چاره به سوى چادر گاه امام حسین (ع) رجوع.

پیوستن حر به سپاه امام حسین (ع) و سخنرانى وى براى سپاه قدمت بن سعد در هواخواهی از امام، براى قدمت بن سعد و دیگر مبارزه افروزان معاند بسیار گران و نگران کننده بود و اثر زیادى در نیروهاى معاند به وجود آورد.

مسجد جامع زاهدان یا مسجد جامع مکی اصلی ترین مسجد اهل سنت در استان سیستان و بلوچستان و یکی مطرح ترین مساجد کشور‌ایران میباشد. معماری چشم‌نواز و باشکوه مسجد مکی و فضای خاص و دلنشینی که در آن حکم‌فرما میباشد این مسجد را به یک کدام از جاذبه‌های گردشگری زاهدان تبدیل کرده است. استان سیستان و بلوچستان و شهرهای اصلی آن مانند زاهدان یک کدام از دیرین‌ترین و بااصالت‌ترین نقاط کشور‌ایران و فقید به‌حساب می آیند. این مطقه محل سکونت اقوام بلوچ و سیستانی(فارس) میباشد و به‌استدلال برخورداری از پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی و طبیعت اعجاب‌انگیز و اختصاصی، یک کدام از شگفت‌انگیزترین بخشها گردشگری کشور ایران به‌حساب می‌آید.
بین اثر ها تاریخی و جذاب‌های طبیعی استان سیستان و بلوچستان مسجد جامع زاهدان یکی‌از مهمترین جاذبه‌های فرهنگی و مذهبی این حوزه‌ است. در حین سال هزاران گردشگر از کشورهای مسلمان حوزه‌ و نقاط مختلف ایران و فقید برای بازدید از مسجد مکی عازم زاهدان می گردد. در‌حالتی که قصد هجرت به استان سیستان و بلوچستان را دارید مسلماً از مسجد جامع مکی زاهدان که تلفیقی از معماری ایرانی، اسلامی و عثمانی میباشد بازدید نمایید. در پی این نوشته‌ی علمی مجله گردشگری الی گشت توضیحات بیشتری در زمینه‌ی با مسجد مکی ارائه خواهد بخشید.
تاریخچه و مختصات مسجد جامع مکی زاهدان
تاریخچه و مختصات مسجد جامع مکی زاهدان و ایجاد کرد آن به سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۵۰ بازمی‌خواهد شد. در سال ۱۳۵۳ عبدالعزیز ملازاده (مولانا عبدالعزیز) روحانی بلندپایه و مطرح اهل سنت کشور‌ایران پروژه ساخت این مسجد را در محوطه‌ای به مساحت ششصد متر مربع استارت کرد. این مسجد در کنار راس علوم اسلامی زاهدان (دارالعلوم) تشکیل یک گروه مذهبی با مقصود یادگرفتن و ترویج تفکرات و فلسفه اسلامی داده‌اند. سازه ابتدایی مسجد مکی از همان سال‌های استارت تأسیس به یکی از مرکزها اسلامی اصلی در شهر زاهدان و استان سیستان و بلوچستان تبدیل شد. با گذشت فرصت و ارتقاء جمعیت، کمبود فضای ساختمان مسجد متولیان مسجد جامع مکی را به توسعه ساختمان و تقویت زیرساخت‌های مسجد ترغیب کرد.
پروژه پیشرفت و افزایش ظرفیت
دو دهه بعداز ساخت مسجد جامع مکی زاهدان در سال ۱۳۷۰ پروژه پیشرفت و ارتقا ظرفیت این مجموعه استارت شد. در اول مرحله از این پروژه یک طبقه بر روی ساختمان مهم و طبقه هم‌کف آن تشکیل‌شده. همچنین زیرزمین مسجد در این سال ساخته شد. با وجود احداث این نصیب‌های تازه، مهم ترین دستاورد بخش آغاز گسترش و تجدید بنا مسجد مکی زاهدان در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۷۰ نوسازی قسمت داخلی مسجد و طراحی زیبای محوطه باطن ساختمان اساسی هست. دومی مرحله گسترش مسجد جامع مکی در سال ۱۳۹۰ و ذیل نظارات مولوی عبدالحمید استارت شد.

با الحاق بخشی از ساختمان‌ها و مناطق مسکونی واقع در ضلع شرقی مسجد، پروژه بسط ساختمان اصلی کلید خورد. با توسعه ساختمان مهم مسجد در قسمت‌های شمالی و جنوبی، مسجد جامع مکی به اصلی ترین مسجد زاهدان تبدیل شد و در طی این پروژه اعتنا ویژه‌ای به معماری و طراحی نمای خارجی این مسجد شده است. در تکمیل اطلاعات مرتبط با تاریخچه و خصوصیات مسجد جامع مکی زاهدان می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
تعداد مناره‌ها: چهار مناره
ارتفاع بلندترین مناره: ۹۵ متر
تعداد گنبدها: ۵۳ گنبد
ارتفاع گنبد مرکزی: ۴۶ متر
مساحت: ۳۳ هزار متر مربع
ظرفیت: بیشتراز ۵۵ هزار نفر

معماری مسجد جامع مکی
در صورتیکه اشاره شد یک کدام از مشخصه‌های اصلی مسجد مکی معماری زیبا و متعدد آن می‌باشد. در واقع می‌توان اعلام کرد که معماری مسجد جامع مکی با تمامی مساجد جامع و بزرگ ایران تفاوت دارااست و این دستور ادله مهم تبدیل شدن این مسجد به یک کدام از جاذبه‌های گردشگری زاهدان میباشد. در دومی مرحله از بسط و بازسازی مسجد جامع زاهدان طرح‌هایی برای معماری فضای باطن و خارج مسجد در لحاظ گرفته شد و به ایفا در آمد.

با اجرای این طرح‌ها تغییرات چشمگیر و مهمی در ظاهر و فضای مسجد به‌وجود آمد.مسجد النبی کوهسنگی مشهد پس از گذشت بیش از یک دهه از بازسازی و توسعه مسجد مکی موقتا این سازه دیدنی همچون مرواریدی درخشان در قلب زاهدان هر گردشگری را مسحور زیبایی و شکوه خود می‌کند. از سه سبک معماری عثمانی (نمای بیرونی)، اسلامی (فضای داخلی) و ایرانی (تزیینات داخلی) با ظرافت هرچه کل‌تر در تشکیل داد این شاهکار دیدنی الهام گرفته شد‌ه‌می باشد.
نمای خارجی مسجد
نمای خارجی مسجد جامع مکی با الهام از مساجد والا زمان عثمانی و مساجد مشهور ترکیه طراحی شده است. مناره‌ها و ساختمان سفید رنگ این مسجد برای اکثری از گردشگران و کارشناسان تداعی‌گر مسجد دارای اسم و رسم پادشاه احمد استانبول می‌باشد. در طراحی فضای داخلی مسجد جامع زاهدان توجه ویژه‌ای به روشنایی اطراف و نورگیر بودن فضای داخلی گردیده‌است.
به همین مراد پنجره‌ها و نورگیرهای متعددی در سقف ساختمان اصلی تعبیه شده هست تا نوروروشنایی مطلوب و مناسبی در زمان روز فراهم خواهد شد. این فضای روشن و پر فروغ و روشنایی وقار و معنویت خاصی القا می‌کند که با با الهام از مسجدالنبی در مدینه طراحی گردیده است.آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد یکی‌از تحسین‌برانگیزترین مشخصه‌های معماری مسجد جامع مکی زاهدان توجه به معماری و هنر ایرانی در طراحی فضای داخلی آن می‌باشد. تزیینات و گچ‌بری‌های باطن مسجد از شبستان‌ها و سقف‌ها گرفته تا ستون‌ها و محراب‌ها همه با الهام از معماری اصیل و ناب ایرانی ایفا گرفته است.

اطلاعات تکمیلی برای بازدید از مسجد جامع مکی
مسجد جامع مکی زاهدان یک کدام از مهم ترین جاذبه‌های فرهنگی و مذهبی شرق کشور ایران است که بازدید از آن فرصت و گذشت مجال را برای بخش اعظمی از گردشگران بی‌مضمون‌ می‌کند. برای لذت بردن از سفر به سیستان و بلوچستان افسانه‌ای و بازدید از مسجد جامع مکی خوب میباشد فصول فصل پاییز و زمستان را تعیین فرمایید. دمای معتدل هوا به‌ویژه در پاییز لذت مهاجرت بدین حوزه‌ از جمهوری اسلامی ایران را دوچندان خواهد کرد. بهترین وقت روز برای بازدید از مسجد جامع زاهدان هم ساعت‌های نزدیک به نماز می باشد. تماشای اجتماع گران قدر و تأثیرگذار شهروندان برای تلاوت نماز جماعت موقتا و هوای خاصی ساخت و ساز می‌کند که هر گردشگری را ذیل تأثیر قرار می‌دهد.
برای بازدید بدون نقص از مسجد باشکوه مکی زاهدان حد اقل دو ساعت مجال موردنیاز است.شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد پس از اتمام این بازدید مکاشفه‌وار آیتم‌های بسیار نه در حوالی مسجد جامع زاهدان پیش روی گردشگران میباشد. بازار سنتی و دیدنی سلمان‌زاده یک کدام از این مکان ‌های زیبا می‌باشد که محیط سنتی و صمیمی آن بسیار تأثیرگذار می باشد. موزه گران قدر و باشکوه زاهدان، موزه پست و خانه ابویی از دیگر جاذبه‌های تاریخی دارای شهرت زاهدان هستند که در نزدیکی مسجد جامع مکی قرار دارا‌هستند. یکی‌از بهترین پیشنهادها بعد از بازدید مسجد مکی رفتن به رستوران‌های قشنگ و دلنشین زاهدان میباشد. در شعاع دو کیلومتری مسجد مکی حدود ده رستوران سنتی و کافی‌شاپ زیبا وجود دارد. تجربیات صرف غذاهای محلی و منحصر استان سیستان و بلوچستان یا نوشیدن یک فنجان قهوه خاطرات بی‌نظیری از این مسافرت به یادگار خواهد گذاشت.
صحبت پایانی
مسجد جامع مکی موقتی اصلی ترین مسجد زاهدان و محل برگزاری نماز جمعه شهروندان اهل تسنن می باشد. تولیت این مسجد با عبدالحمید اسماعیل زهی (مولوی عبدالحمید) است. از سال ۱۳۶۵ تا به امروز این مسجد جذاب محل برگزاری نماز جماعت می باشد. نکته دیدنی دقت در باب این مسجد باشکوه مشارکت پر رنگ مردم زاهدان در پیشرفت و مدیریت این مسجد به‌عنوان یک سازمان مذهبی مردم‌نهاد هست.
سالانه بالغ بر ده هزار توریست از فضای فوق‌العاده و خاص مسجد جامع زاهدان دیدن می‌کنند و از تجربه ادب بکر و ناب این مسجد زیبا به وجد می آیند. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مسجد جامع مکی در خیابان خیام شهر زاهدان جای دارد و در صورتی اشاره شد وقت ها نماز و روزهای جمعه زمان مناسبی برای بازدید از این مسجد میباشد. البته در شرایطی که عشق و علاقه دارید خلوت بی‌مانند و بی سر و صدا مسجد مکی را تجربه نمایید میتوانید در ساعت ها دیگر هم بدین مسجد مراجعه کنید. سیستان و بلوچستان مرز و بوم اسرار آمیز و باستانی شرق کشور‌ایران با دنیایی از جالب‌های حیرت‌انگیز است که مسجد مکی زاهدان یکی‌از بهترین نمونه‌های این ادعا به‌حساب می‌آید.

حسين بن على عليه السلام، براى يارانش سخنرانى كرد و خداى را قدردانی ذکر کرد و ستود و آن‌گاه فرمود: «اى عموم! قلّاده مرگ براى فرزندان انسان، چونان گردن آویز بر گردن دختر جوان میباشد [و حتمى میباشد]، و اشتياقى فراوان به ديدار گذشتگانم دارم، چونان اشتياق يعقوب به يوسف و برادرش. به راستى مسجد النبی کوهسنگی مشهد كه من را قتلگاهى میباشد كه آن را ملاقات مى‌كنم و گويا به بندهايم مى‌نگرم كه درندگان بيابان‌ها، آن ها را از هم مى‌گسلند و شكم‌هاى خویش را از آن مى‌آكنند

حسين بن على عليه السلام، براى يارانش سخنرانى كرد و خداى را قدردانی ذکر کرد و ستود و آن‌گاه فرمود: آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد «اى عموم! قلّاده مرگ براى فرزندان انسان، چونان گردن بند بر گردن دختر جوان میباشد [و حتمى میباشد]، و اشتياقى فراوان به ديدار گذشتگانم دارم، چونان اشتياق يعقوب به يوسف و برادرش. به راستى كه منرا قتلگاهى میباشد كه آن را ملاقات مى‌كنم و گويا به بندهايم مى‌نگرم كه درندگان بيابان‌ها، آنان را از هم مى‌گسلند و شكم‌هاى خویش را از آن مى‌آكنند.»

فضیلت شهید شدن
فرستاده خداوند صلى الله علیه و آله:

فَوقَ کُلِّ ذِی بِرٍّ بِرٌّ حتّىٰ یُقتَلَ الرجُلُ فی سبیلِ اللّٰهِ‌، فإذا قُتِلَ فی سبیلِ اللّٰهِ فلیسَ فَوقَهُ بِرٌّ.

فراتر از هر نیکوکارى، نیکوکارى [دیگر] می‌باشد، رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تا آن‌گاه که مرد در منش آفریدگار کشته خواهد شد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد پس زیرا در روش پروردگار کشته شد، فراتر از آن، نیکى‌اى (ارزشى) نیست.[1]

فرستاده آفریدگار صلى الله علیه و آله:

أشرَفُ المَوتِ قَتلُ الشهادَةِ‌.

شرافتمندانه‌ترین مرگ، شهیدشدن میباشد.[2]

دعاهای مأثور در طلب شهید شدن
1- فرازی از دعای بهره‌برداری: وَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ حَجَّ بَيْتِکَ الْحَرٰامِ وَ قَتْلاً فيٖ سَبيٖلِکَ فَوَفِّقْ

و مارا در منفعت‌مندى از اجر شب قدر و حج بیت الحرام و شهیدشدن در منش حق، چیره بگردان..

2- أسأَلُکَ أن تَجعَلَ وَفاتی قَتلاً فی سَبیلِکَ تَحتَ رایَةِ نَبِیِّکَ محمّد صلَّى اللّهُ عَلَیهِ و آلِهِ مع أولِیائِکَ و أسأَلُکَ أن تَقتُلَ بی أعداءَکَ و أعداءَ رَسولِکَ‌، و أسأَلُکَ أن تُکرِمَنی بِهَوانِ مَن شِئتَ مِن خَلقِکَ و لا تُهِنِّی بِکَرامَةِ أحَدٍ مِن أولِیائِکَ‌.

از تو مى‌خواهم که مرگم را کشته شدن در راهت، ذیل درفش پیامبرت با دوستان خودت قرار دهى؛ و از تو مى‌خواهم که دشمنانت و معاندان پیامبرت به دست اینجانب کشته شوند؛ و از تو مى‌خواهم که با خوارىِ هر مورد از بندگانت که بخواهى، بر اینجانب اکرام کنى و با اکرام هیچ یک از اولیایت، من‌را خوار نسازى..

اجر جانباز خط مش معبود
رسول پروردگار صلى الله علیه و آله: هر که در راه و روش پروردگار آسیب دیده خواهد شد، در روز قیامت، بویش همانند بوى مُشک و تردید و رنگش مانند رنگ زعفران میباشد و آرمِ شهیدان بر وی خواهد بود. و کسی که شهیدشدن را خالصانه از خدا بخواهد، معبود، ثواب شهید به وى مى‌دهد؛ هر چندین در بسترش بمیرد.[3]

[بر] فرض دیگر - که‌این فرض خیلی بعید وجود ندارد زیرا امثال «روضه خوان اثر گذار» مسجد النبی کوهسنگی مشهد و «روحانی صدوق» آن را قبول کرده اند - این میباشد که مأمون در اولِ فرمان صمیمیّت داشت البته آنگاه منصرف شد. در تاریخ است - همین ابوالفرج هم نقل می نماید، و روضه خوان صدوق مفصّل ترش را نقل می نماید روضه خوان موءثر هم نقل می نماید - که مأمون هنگامی که خودش این توصیه را کرد بیان کرد: وقتی برادرم امین من‌را احضار کرد (امین خلیفه بود و مأمون با اینکه قسمتی از مُلک به وی واگذار گردیده بود ولیعهد هم بود) اینجانب نرفتم و بعد از آن لشکری ارسال کرد که من‌را دست بسته ببرند.

از طرف دیگر در نواحی خراسان قیامهایی گردیده بود و اینجانب لشکر فرستادم،آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد در آنجا ناکامی خوردند، در کجا اینگونه شد و باخت خوردیم، و آن گاه دیدم روحیه سران سپاه اینجانب هم بسیار ضعیف میباشد؛ برای اینجانب دیگر حدوداً جریان قطعی بود که توان مقاومت با برادرم را ندارم و منرا خواهند گرفت، کت بسته تحویل وی خواهند بخشید و سرانجام بسیار شومی خواهم داشت.

روزی در بین خویش و خدای خویش توبه کردم - به آن هر که با وی سخن می نماید اتاقی را علامت میدهد و میگوید - رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد در همین اتاق امر دادم که آب آوردند، ویّلاً تن خودم را شستشو دادم، پاکسازی کردم (نمی دانم کنایه از غسل کردن میباشد یا این که به عبارتی شستشوی ظاهری) بعد فرمان دادم لباسهای پاکیزه سپید آوردند و در همین جا آنچه از قرآن محافظت بودم خواندم و چهار رکعت نماز بجا آوردم و میان خویش و خدای خویش پیمان کردم (نذر کردم) که در حالتی که معبود من را محافظت و مراقبت نماید و بر برادرم چیره گرداند، خلافت را به اشخاصی بدهم که حقّ آنهاست؛ و این شغل را با کمال خلوص قلب کردم. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد از آن به سپس حس کردم که گشایشی در عمل اینجانب نتایج شد، آنگاه در هیچ جناح ای ناکامی نخوردم، در جناح سیستان کسانی را نبی بودم، خبر موفقیت آن‌ها آمد، سپس طاهر بن حسین را فرستادم برای برادرم، وی هم موفق شد، هی برد و موفقیت، و اینجانب زیرا از آفریدگار این استجابت دعا را دیدم، می‌خواهم به نذری که کردم و به عهدی که کردم وفا کنم.

روحانی صدوق و سایرافراد قبول کرده اند، می‌گویند:

قضیّه همین میباشد، علت مأمون تنها همین عهد و پیمان و نذری بود که در صدر باایمان کرده بود. و [علّت9] اینکه حضرت رضا (از قبول ولایتعهدی) امتناع کرد از این جهت بود که می دانست وی ذیل تأثیر احساسات آنی قرار گرفته و آنگاه منصرف می‌شود، شدید هم منصرف میگردد.

البتّه بیشتر علما با این حیث روضه خوان صدوق و سایرافراد موافق نیستند و معتقدند که مأمون از ویّل حسن نیّت نداشت و یک نیرنگ سیاسی در عمل بود. اکنون نیرنگ سیاسیش چه بود؟ آیا می خواست نهضتهای علویّین را بدین وسیله فرو بنشاند؟ و آیا می خواست به‌این وسیله حضرت رضا را بدنام نماید؟ زیرا اینها در کنار که بودند. به طور یک فرد منتقد بودند. خواست حضرت را باطن دستگاه نماید و آنگاه ناراضی صحیح نماید، همین طور که در سیاستها، اکثر زمان ها این شغل را می نمایند؛ برای این که یک منتقد فعّال وجیه الملّه ای را حاد نمایند میایند پستی به وی می‌دهند و بعد از آن در شغل وی خرابکاری می نمایند؛ از یک طرف پست به وی میدهند و از طرف دیگر در کارهایش اخلال می نمایند تا همگی اشخاصی که به وی طمع بسته بودند از وی برگردند.

در احادیث ما این مقاله است که حضرت رضا در یک کدام از سخنانشان به مأمون فرمودند: «اینجانب می‌دانم تو میخواهی بدین وسیله من‌را حاد کنی» که مأمون عصبانی و اندوهگین شد و اعلام کرد: این حرفها چیست که تو می گوئی؟! چرا این نسبتها را به ما میدهی؟!10

[احتمال دوم: خلاقیت از فضل و ادب بن آسان ]
[در‌این احتمال نیز دو فرض وجود دارااست که عبارتند از:]
احتمال دیگر این میباشد که در اصلً مأمون درین قضیّه از روی اراده نداشته، اختراع از مأمون نبوده و نوآوری از فضل و ادب بن راحت ذوالرّیاستین وزیر مأمون بوده است11 که آمد به مأمون اعلام کرد: پدران تو با آل علی بد اخلاق و رفتار کردند، اینگونه کردند، درحال حاضر شایسته میباشد که تو افضل آل علی را که امروز علی بن موسی الرّضا میباشد بیاوری و ولایتعهدی را به وی واگذار کنی، و مأمون قلباً حاضر خلا امّا زیرا فضل و ادب این را منظور بود راه حل ای ندید.

[فرض ویّل: شیعی بودن ادب ]
سازه بر این فرض که خلاقیت از ادب بود، فضل و ادب چرا این شغل را کرد؟ آیا فضل و ادب شیعی بود؟ روی اعتقاد و باور به حضرت رضا این فعالیت را کرد؟ یا این که خیر، وی روی عقاید مجوسی خویش باقی بود، خواست عجالتاً خلافت را از خویشان عبّاس خارج بکشد، و به هیچ وجهً می خواست با مبنا خلافت بازی نماید، و براین اساس با حضرت رضا هم بهتر عدم وجود و بد بود؛ و لهذا چنانچه نقشه های فضل و ادب عملی می‌شد خطرش بیشتر از خلافت خویش مأمون بود. زیرا مأمون بالأخره هر چه بود یک خلیفه مسلمان بود البته اینها شاید می خواستند در اصلً جمهوری اسلامی ایران را از دنیای اسلام مجزّا نمایند و ببرند به سوی مجوسیّت

1. بی فایده ماندن از رزق حضور؛ 2. فراغت از دشواری های ظهور و قیام.

آنان که موفقیت حضور در محضر ائمه هدایت را داشته اند، مسجد النبی کوهسنگی مشهد از سرچشمه نوشیده و به جا شنیده اند. شیعه در بعد از ظهر غایب بودن در گیر واسطه ها و گرفتار کج فهمی هاست. بعدازظهر غایب بودن، زمان تحیّر و تنهایی میباشد. در‌حالتی که در بعدازظهر حضور به اشارۀ وی خط مش پر‌نور میشد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و به موعظه وی جایی برای اجمال و عدم وضوح باقی نمی ماند، اما در بعد از ظهر غایب بودن مجبور از توکل بر واسطه ها و نوشته هاییم و با کلیه سعی ها و تواصی به حق و به صبرها مکان خالی او‌را لبریز نخواهد شد.

ولی نباید از نگاه بدور داشت که حضور امام نعمتی میباشد که با مسئولیتی گران قدر هم پا میباشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد وی می‌آید که عالم سرشار از ظلم و ستم را بشوید و به مکان هر فسخ، حقی بکارد. اینگونه مسئولیت عظیمی بر عهده وی و یاران اوست. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد وارد شدن وی برای یارانش استارت مسئولیت های جدید ای میباشد که جز با همت های مشقت بار و دادن جان و کالا اعمال نخواهد یافت.

نکتۀ آخری: از لغات امام در تفسیر پرتکرار «لا تخلو الارض اینجانب حجة» میباشد که اما در صحبت راوی آمده و از صدق آن سوال شد‌ه‌است. این تفسیر در بعد از ظهر غایب بودن امیدساز میباشد؛ چون تایید حضور حجت خداوند در همۀ اوضاع و احوال، شم هجران و تنهایی را و دغدغۀ در راه و روش ماندن را از در میان میبرد. آنها که طالب حجت باشند از وی برخوردار میگردند و هدایت های آشکار و نهفته وی در انتظارشان خواهد بود..

امام رضا(ع) در گفته ها خویش به مسأله تربیت و انتظار اشاره کرده و گاهی انتظار فرج را برگزیدگان فضیلت دانسته اند؛ مسجد النبی کوهسنگی مشهد لذا تربیت نسلی در انتظار، التفات ویژه داراست که ما یحتاج میباشد خانواده و جامعه، همگام در منش تحقق این اساسی بکوشند. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد در تربیت نسل در انتظار، تربیت می بایست فقاهتی باشد؛ یعنی مشمول تمامی بعد ها تربیتی در یک بستر شرعی گردد.درک کردن شاخصه ها و خصوصیت های نسل چشم به راه، می‌تواند موضوع ای برای تربیت نسلی در انتظار باشد.

پیشگفتار
هیچ انقلاب و نهضتی، سوای پیشگفتار و مسئله سازی به موفقیت نخواهد رسید. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد انقلاب جهانی امام مهدی عجل الله گرانقدر فرجه الشریف نیز از این ضابطه مستثنا وجود ندارد. از‌آنجا‌که انقلاب جهانی حضرت مهدی عجل الله بزرگ فرجه الشریف مهم‌ترین و عمیق ترین انقلاب جهانی میباشد، یکی مفاد بستر ساز برای این نهضت کبیر، تربیت نسل درانتظار میباشد.

مهدی باوری و مهدی یاوری، دو شاخصه مهم نسلی میباشد که می بایست بستر ساز حکومت مهدوی باشند. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد این دو شاخصه در شاکله نسلی نو که با سهمگین ترین توفان های نهاد برانداز آیین و آئین داری رو به رویند، فقط با تربیت شرعی اصولی، و هم پا دیدگاه و دوراندیشی صورت می‌گیرد.

سؤال مهم، این میباشد که امروز چه افرادی مسؤلیت تربیت نسلی معطل را برعهده دارا‌هستند؟ آیا خانواده به تنهایی قادر است نسلی معطل تربیت نماید؟ جامعه، چقدر و چه گونه در تربیت نسل درانتظار نقش دارااست؟ آیا شاخصه هایی وجود داراست که بتوان بر مبنای آن به تربیت نسل درانتظار پرداخت؟

آنچه ذکر شد، سوال هایی میباشد که‌این نوشتار درصدد جواب گویی به آن میباشد. سعی در این میباشد که بعد از بیان مقدماتی از مفاهیم آموختن و تربیت و انتظار، به یه خرده از ساز و شغل های تربیت فقهی با اعتنا به آموزه های رضوی اشاره گردد؛ تا بتواند در تربیت نسل معطل، راهگشا باشد.

یاد دادن و تربیت
زمانی حرف از تربیت میباشد، سه کلمه تربیت، آموختن و خوی، ارتباطی مجاورت و گاهی هم مضمون‌ پیدا می نمایند؛ لذا به نظارت نقاط اشتراک و افتراق این سه کلمه می‌پردازیم. یاددادن، مصدر باب تفعیل میباشد که از ماده (ع ـ ل ـ م) مشتق گردیده‌است و در لغت به معنای یاد دادن است. راغب اصفهانی میگوید:

یاد دادن به اموری تخصیص دارااست که با تکرار و فراوانی هم پا باشد، به نحوی که از آن، اثری در ذهن متعلم به وجود آید. بعضا در ذکر آن گفته اند: یاد دادن مطلع سازی نفس برای تصور معانی میباشد و تعلم باخبر شدن نفس بر آن میباشد. (راغب اصفهانی، 1332، ماده دانش؛ زبیدی، 1414ق، ماده دانش)

از تربیت نیز تعاریف زیادی ارائه گردیده که‌این تفاوت ها ناشی از اختلاف راجع‌به ریشه این کلمه و واژه میباشد. بعضا آن را مشتق از «رب» می‌دانند و تربیت را مطلوب با آن تعریف‌و‌تمجید می نمایند. فیومی در المصباح المنیر خیال و خاطر علامت کرده که در حالتی‌که واژه و کلمه «رب» به غیر عاقل مضاف گردد، به معنا صاحب میباشد؛ البته در‌صورتی‌که به عاقل مضاف خواهد شد، به معنای سید میباشد.

ویژگیهای معرفتی
1 - 1 - 1- علم و تخصص:

علم و تخصص رئیس، لازمه مدیر هر سازمان اجتماعی میباشد و نیز دور اندیشی کافی نسبت مسجد النبی کوهسنگی مشهد به نوع جامعه مقصد، از ملزومات این فرمان میباشد. اسلام بر این اصل عقلی تأکید دارااست و در تعلیمات خویش اینگونه فراگیری میدهد: »فسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِن کُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ « (نحل: 34؛ انبیا: 7) از دانایان بپرسید در صورتی نمی دانید. امام علی بن موسی الرضا (ع) گفته هایی را که از روی فخرفروشی، شعارزدگی یا این که صرفا به آرزو توفیق در مشاجره جدلی میباشد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و در گوینده آن از دانش و کار خبری وجود ندارد، مبغوض پروردگار می‌داند و می‌فرماید: إن الله یبْغُضُ القیلَ و القالَ و إضاعةَ المالِ و کثرةَ السئوال؛ به صحت که پروردگار قیل و قال (گفتار بی سود و شعارگونه) و تباه سازی اموال و درخواست بیشتراز اندازه را معاند می‌دارد. [4]

2 - 1 - 1- خردورزی:
خردورزی در رئیس رضوی حاکی از آمادگی رئیس میباشد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و افرادی که آمادگی کافی درباره‌ی رئیس ندارند، نابه جاست که بر کرسی رئیس توکل بزنند. در سپردن مسئولیّت ها فقط داشتن گواهی، ظواهر تروتمیز، سوابق خانوادگی و... نمی تواند ملاک صحیحی باشد. به عهد حافظ:

خیر کسی که فیس برافروخت دلبری داند

خیر کسی که آینه سازد سکندری داند

خیر کسی که طرف کله کج بنیان و تند گرد هم آیی

کلاه داری و آئین سروری داند

خدای حکیم در سوره نساء می‌فرماید: وَ لاَ تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَکُمُ الَّتِی جَعَلَ اللّه لَمعدودْ قِیَولیً (نساء: 5)؛ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اموالی که معبود قوام معاش شمارا به آن پایگاهّر داشته به سفیهان ندهید.

در فرهنگ و تمدن رضوی نیز مدیریت نادر کوچک، محروم از تشخیص صحیح و تخصص موردنیاز، مذّمت شد‌ه‌است. امام رضا (ع) در طومار ای به مأمون نوشته میباشد: ... البرائة ممّن نَفَی الأخیارَ... و آوی الطرداءَ اللّعناءَ... و میباشدَکارَ السفهاءَ...؛ کینه دوزی و بیزاری از عده ای که نیکان را تبعید (و منزوی) کردند... و آن ها را که پیامبر اکرم (ص) رانده و لعنت کرده بود در کانون اسلامی حمایت دادند (و جذب کردند )... و معدود خردان و محرومان از تشخیص درست را به شغل گماردند، جزء اسلام خالص میباشد... [5] امام رضا (ع) در‌این طومار نابسامانی های اجتماعی و خطاها نظام اجرایی و اداری را به عللی نسبت میدهد که یکی‌از آنان روی کارآمدن جاهلان، معمولی اندیشان و اشخاص غیر متخصّص میباشد

زمانی که دعبل بن علی خزاعی قصیده ی تائیه ی خویش را به اسم «مدرسه ها آیه‌ها» که یکی بی سابقه ترین، زیباترین و معروفترین قصاید عربی میباشد، سرود؛ با خویش عهد و پیمان کرد که آن را ابتدا بر حضرت رضا (ع) بخواند. به این مراد از مدینه به مرو آمد و در مرو به محضر حضرت رضا (ع) رسیده و عرضه داشت: یابن نبی الله! اینجانب در مناقب و مدح شما اهل بیت (ع) قصیده ای سروده ام و با خویش عهد و پیمان کردم که آن را بر هیچ کسی غیر از شما نخوانم. مسجد النبی کوهسنگی مشهد امام رضا (ع) فرمود: بخوان! وی قصیده ی کامل خویش را خواندن کرد.

زمانی که دعبل بن علی خزاعی قصیده ی تائیه ی خویش را به اسم «مدرسه های آیه‌ها» که یکی بی سابقه ترین، زیباترین و معروفترین قصاید عربی میباشد، سرود؛ با خویش عهدوپیمان کرد که آن را در آغاز بر حضرت رضا (ع) بخواند. به‌این خواسته از مدینه به مرو آمد و در مرو به محضر حضرت رضا (ع) رسیده و عرضه داشت: یابن پیامبر الله! اینجانب در مناقب و مدح شما اهل بیت (ع) قصیده ای سروده ام و با خویش قسم کردم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد که آن را بر هیچ کسی غیر از شما نخوانم. امام رضا (ع) فرمود: آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بخوان! وی قصیده ی کامل خویش را تلاوت کرد. در اینجا یکسری بیت از قصیده ی دعبل را می‌خوانیم:

مدرسه های آیه‌ها خلت اینجانب تلاوة

و خانه وحی مقفر العرصات

مدرسه ها آیه ها الهی که منل اهل بیت (ع) میباشد از قرائت آیه‌ها الهی خالی باقی مانده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و عرصههای خانه وحی از ساکنانش تهی گشته میباشد.

سقی الله قبرا بالمدینة غیثه

فقد حل فیه الامن بالبرکات

پروردگار با نزول عفووبخشش خویش سیراب نماید قبری را که در مدینه موجب امنیت و گونه های برکات میباشد و آن قبر منور فرستاده الله (ص) است.

و صلی علیه الله ما ذر شارق

و لاحت نجوم الیل مبتدرات

همواره سلام میفرستد معبود متعال بر وی مادامی که آفتاب فروزان طلوع می نماید و ستارگان عرش با گاز در طلوع و» غروب اند.

افاطم قومی یا این که ابنة الخیر فاندبی

نجوم سماوات بارض فلات

ای فاطمه! ای دختر شایسته ترین انسانها بلند شو و ندبه کن بر آن ستارگان براق اسمان عزت که در میهن کربلا به خاک افتادند. وقتی که دعبل این بیت را بر امام رضا (ع) تلاوت کرد:

و قبر ببغداد لنفس زکیه

تضمنها الرحمن فی الغرفات

و قبری دیگر در بغداد، برای شخصیتی تمیز و مطهر میباشد که آفریدگار متعال ضمانت کرده که در غرفه های بهشتی آن گرامی را مکان دهد، و آن قبر معطر امام موسی کاظم (ع) میباشد.

آن حضرت فرمود: ای خزاعی! آیا دوست داری که دو بیت دیگر بر این قصیده ی تو اضافه کنم، تا کاملتر شود، دعبل ذکر کرد: بلی یابن نبی الله!

امام رضا (ع) فرمود:

و قبر بطوس یا این که لها اینجانب مصیبة

الحت علی الاحشاء بالزفرات

الی الحشر حتی یبعث الله قائما

یفرج عنا الغم و الکربات

و قبر دیگری در مرزو بوم طوس خواهد بود که حسرتها و مصیبتها از آن به دل مؤمنان برسد، که دائما سوز آن مصیبت درونشان بر افروخته بوده و آن را از روش اشک و آه خارج میکنند و این سوز و گداز همچنان ادامه مییابد، تا آنکه حق بزرگ حضرت قائم (ع) را مبعوث فرماید، تا آن مصیبتها، از دلها زدوده گردیده و به سرور و شعف بدل گردد.