مسجد از ريشه «سجد» به معناي پيشاني میباشد. مسجد شرایط متواضعانه را دربرگیرنده ميگردد و به اين محل نمازخانه ميگويند. مسجد محل پرستش مسلمانها و منزل پروردگار معرفي گردیدهاست و به انگیزه اينکه سجده نمود بدون نقص عبادت میباشد، اين اسم گزینش شدهاست.
مسجد نردبان پرورش معنوي
مسجد در اسلام مکاني مقدس و حائز اهميت میباشد روايات بسياري درباره فضيلت رفت و آمد و نشستن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در مسجد و تلاوت نماز در آن به خصوص به جماعت وارداتی میباشد. آفریدگار در آيه 29 سوره اعراف ميفرمايد: «و اقيموا وجوهکم عند آحاد مسجد و ادعوه مخلصين له الدين؛ و به سوي هر مسجدي رو کنيد و به عبادت بپردازيد و خالصانه در دين خویش معبود را بخوانيد. در حديثي از نبی اکرم(ص) آمده: المساجد سوق اینجانبالسواق الاخره قراها المغفره و تحضتها الجنه؛ مساجد بازاري از بازارهاي آخرت میباشد از کساني که به آن وارد ميشوند با مغفرت پذيرايي ميگردد و هديه آن ها پردیس میباشد. امام درستگو(ع) فرمودهاند: اینجانب مشي الي مسجد اینجانب مساجدالله فله بکل خطوه ایرادات حتي يرجع الي منزله عشر حسنات و محي عنه عشر سيئات و رفع له عشر درجات؛ کسي که به سوي مسجد قدم برميداراست بر هيچ کم آب و تري پا نميگذارد مگر اينکه از زمين اولیه تا هفتم براي وی تسبيح مينمایند. با دقت به اين مطالب ترديدي باقي نميماند که مسجد تاثير بسزايي در ارتقاي معنوي بشر و رویش ايماني وی دارااست و موجب اجر اخروي ميشود. مسجد تحت عنوان مرتبه عبادت مسلمانها از مهمترين نهادهاي جامعه اسلامي با كاركردي چندمنظوره به شمار مي آيد و همواره در حین تاريخ اسلام نقش بنيادين و اصلي ايفا كرده میباشد. در پيروزي انقلاب اسلامي، مسجد تحت عنوان پايگاه اصلي انقلاب نقش آفريني كرد و امروز هم مسجد در كانون تحولات بيداري اسلامي در حوزه قراردارد. البته مسجد متبوع اسلام و طراز آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد انقلاب اسلامي چه گونه بايد باشد؟
اهميت مسجد در اسلام در اهميت مسجد همين بس كه پروردگار مي فرمايد اینجانب كره زمين را كه خوی كردم، آغاز مسجدالحرام را براي عبادت قرار دادم. ان اولیه بيت اوضاع و احوال للناس للذي ببكه مباركا و هدي للعالمين (آل عمران69) پيامبراكرم(ص) در بدو ورود به مدينه اولين كاري كه اجرا دادند، ساخت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ن مسجد بود. در قبا مسجد ساختند، پس از ورود به مدينه هم مسجد ساختند. مسجد خيلي گزینه اعتنا اسلام میباشد. اساسا محل هاي عبادت حتي در شرایطی که مرتبط با غيرمسلمانان باشد، در اسلام احترام زيادي داراست. درقرآن آمده میباشد كه: لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بيع و صلوات و مساجد يذكر فيها نام الله كثيرا (حج44) مي فرمايد بايد مقابل متجاوزين ايستاد وگرنه صومعه ها و ديرها و مساجد كه محل پرستش می باشند، حاد مي گردد. پس بايد گردآوری اي قيام كنند تا اين مراكز عبادت آسيبي نبيند.
در اسلام نمازخواندن در مسجد آن قدر اهميت داراست كه مي گويند درصورتی که بشر نماز اولیه وقتش را تأخير بيندازد البته درمسجد بخواند، عالی میباشد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد از اين كه نمازش را اولیه وقت و در منزل بخواند. مسجد در اسلام محلي میباشد كه بايد استعمال چندمنظوره داشته باشد. در ابتدا اسلام مسجد كوفه محل مشاوره، قضاوت، سؤال و پاسخ، عبادت و ديگر کارها بود.
گنبد یک کدام از زیباترین بنا هایی میباشد که آدم در طی تاریخ ساخته میباشد. سراسر عالم آکندهاز جاذبه های توریستی و توریسم دیدنی، متنوع و متفاوت میباشد و همین مورد سبب گردیده تا گردشگران و گردش گر ها بتوانند به سراغ هر مورد از این جاذبه ها رفته و از آنها بازدید نمایند. بدون مسجد النبی کوهسنگی مشهد این که به چه حیطه و یا این که شهری میروید، در هرکدام از قسمت های این دنیا میتوانید به سراغ این جاذبه های توریسم رفته و از آنان دیدن فرمائید. دراین مقاله قصد داریم تا شمارا با سه گنبد تعالی عالم آشنا کرده و در ارتباط با این جاذبه های توریستی، توضیحاتی را ارائه دهیم. پس با ما یار باشید تا نگاهی به مطرح ترین گنبدهای دنیا بیاندازیم.
گنبد چیست؟
در نصیب اولیه درصورتی که بخواهیم در ارتباط با معماری گنبد سخن کرده و توضیحات جامعی دراین باره را به شما ارائه دهیم می بایست بیان کرد که گنبد بنا و معماری میباشد که مشابه نیم کره تو خالی بوده و آن را تحت عنوان سقف میسازند. نکته حائض اهمیت این میباشد که در زمان تاریخ بنا های گنبدی صورت بسیار متعددی در سراسر دنیا به وجود آمده میباشد و همین مورد منجر مداقه تاریخی اینراه از معماری شدهاست.
با این وجود برخی از بنا های گنبدی عالم رده ویژه ای فی مابین گردشگران و گردش گر ها داشته رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و به جهت پیاده سازی خاص و دیدنی شان، این بنا های گنبدی محبوبیت بسیار متعددی بین گردش گر ها و گردشگران دارااست.
درپی شمارا با سه جاذبه توریستی آشنا میکنیم که تحت عنوان وسیع ترین گنبدهای دنیا شناخته می گردند. بعداز معرفی هرکدام از این مفاد، در ارتباط با آنان نیز توضیحات جامعی را ارائه میدهیم.
بلندمرتبه ترین گنبدهای دنیا | کلیسا سانتا ماریا دل فیوره
درحالتی که خواهیم اصلی ترین گنبد هم اکنون حاضر عالم را به شما معرفی کنیم آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می بایست به سراغ ایتالیا و شهر فلورانس رفت، به این دلیل که مطرح ترین گنبد عالم امروزه وابسته به کلیسا سانتا ماریا دل فیوره دراین سرزمین میباشد. در حالتی که بخواهیم در ارتباط با تاریخ این سازه حرف کنیم، بایستی اذعان کرد که در روزگار رنسانس اروپا و در روزگار باروک ایجاد کرد بنا های گنبدی صورت محبوبیت بسیار متعددی در ایتالیا پیدا می نماید و به همین ادله مسیحیان همت می نمایند تا اماکن مذهبی خویش را با معماری گنبدی صورت به وجود بیاورند. در به عبارتی زمان میباشد که در ایتالیا کلیسای سانتا ماریا دل فیوره تحت عنوان کلیسای جامع فلورانس با سقف گنبدی به وجود میآید.
این کلیسای جامع با معماری مدل گوتیک ساخته شد و از سال ۱۲۹۶ تا ۱۴۳۶ ایجاد کرد آن طولانی شد. در غایت بعد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد از اتمام مراحل تشکیل داد کلیسای سانتا ماریا دل فیوره، این سازه با گنبد زیبای خویش تبدیل به آرم شهر فلورانس و یک کدام از مطرح ترین کلیساهای مرز و بوم ایتالیا شد.
نماز تحت عنوان عالترین صورت عبودیّت و کاملترین شکل تعظیم و پرستش خدا یک کدام از مهمترین ایفا عبادی میباشد که در شریعت اسلام وجود دارااست و مسلمانها موظّفند که روزمره حدّاقل پنج توشه آنرا به مکان آورند. برخیّ گمان میگردد کهاین فعالیت عبادی یکیاز تکالیف و شرایع اسلام بوده و در دیگر ادیان آسمانی مسجد النبی کوهسنگی مشهد سوابقای ندارد. این مطالعه بر آن میباشد تا با رسیدگی وجود نماز در دیگر ادیان آسمانی و مشخّصاً زرتشت، یهودیّت و مسیحیّت، شیوهی اعمال این شغل عبادی در شریعت آنهارا آیتم پژوهش قرار دهد و نقطه پايان نیز به عنایت و نیز بعضی فواید و اثر ها آن از بینش آئین مبین اسلام به اختصار اشاره نماید.
مضمون شناسی
«صلوة» که در لسان شرع برای فعل عبادی خاصی یعنی به عبارتی «نماز» جعل شدهاست، در لغت به معنای دعا، استغفار، عفووبخشش و مغفرت، ثنای پسندیده، سلام و تعظیم میباشد[1] واگر به خدا نسبت داده گردد[2]، به معنای عفووبخشش و ثنای بر بندگان میباشد.[3] و در اصطلاح شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیز به عملی عبادی اطلاق میگردد که متّصورت از اجزاء وشرائط خاصّی میباشد و می بایست با قصد نزدیکی به خداوند هر روز در تعدادی دفعه به جا آورده گردد.
«صلاة» یا این که نماز تحت عنوان فعلی عبادی که به مراد دعا و نیز تعظیم الهی ایفا میخواهد شد، یک کدام از مشترکات ادیان الهی میباشد، هرچند صورت و طرزی جاری ساختن آن در ادیان متعدد متعدد میباشد. از همین روست که در قاموس کتاب مقدس به معنی واژه و کلمه نماز آمده میباشد: «نماز دارای شهرت میباشد و یکیاز واجبات دینیه هر روز کل ملل و مذهبها میباشد، چه منفرداً و چه جماعتاً...» و بعد از آن به گستردن معنای نماز بر مبنای تورات و انجیل پرداخته تا آنکه مینویسد: «احدی جزمنکرین آفریدگار منکر نماز و دعا وجود ندارد...».[4]
در نوشتار حاضر نیز از «نماز» همین معنای فوق عزم گردیده است و واقعیت شرعیهی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن که در اسلام از این اصطلاح عزم میخواهد شد، مدّ لحاظ نمیباشد.
سوابق تاریخی نماز
یکیاز دیرینترین عباداتی که در همگی ادیان پیشین وجود داشته، نماز میباشد. در برخی از احادیث به نماز تنی چند از انبیاء الهی از حضرت بشر علی نبینا و آله و علیه اسلام تا حضرت خاتم صلی الله و علیه و آله و سلم اشاره شدهاست که بعضا از آنها بهاین گستردن میباشد:
1- نماز حضرت انسان (علیه السلام): از صُحُف حضرت ادریس آورده شده ک ه در آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اولیه روز اقامت حضرت بشر (علیه السلام) و حوا در زمین، آفریدگار، نماز بعدازظهر و مغرب و عشاء را جمعاً 50 رکعت به حضرت انسان واجب کرد.
زیرا سخنانش به پایان رسید، برگشتم و کسی را ندیدم . از مادرم پرسیدم که: «مامان! با اینجانب بودی؟» . اظهارکرد: «اینجانب، قرآن میخواندم، با تو نیستم .» . پرسیدم: «پس این کی بود که با اینجانب حرف میبیان کرد؟» . مادرم اذعان کرد: «کسی دراین جا وجود ندارد » .
در آن موقع، پتو را بر سرم کشیدم و هر چه به مغزم فشار آوردم که مطالب آن فرد مسجد النبی کوهسنگی مشهد را به خیال بیاورم، چیزی به یادم نیامد .
روز آدینه، سعید و مادرش، به طهران گشوده میگردند و به درمانگاه الوند مراجعه مینمایند . بعد از عکسبرداری، مشخص و معلوم میگردد که سعید، درست و سلامت میباشد و از غدهی بدخیم سرطانی، هیچ خبری وجود ندارد .
به این سیرتکامل، این بچه خوشبختیمند – که به حق، «سعید» نامگذاری گردیده – از معجزات باهر حضرت اما بعدازظهر، ارواحنا فداه، بهبودی بدون نقص خویش را در مییابد .
دو هفته آن گاه (شب چهارشنبه بیست و پنجم جمادی الاولی موازی با 19/8/72) سعید ، با مادرش و برادرش محمد نعیم، به جمکران آمده بود تا پیشانی متانت بر آستان مسجد حضرت صاحب و مالک الزمان علیه السلام بساید و از محضر مولا و مقتدایش سپاس نماید . خوشبختانه، حقیر هم در مسجد بودم و از ماجرا شفا یافتن وی با خبر بودم . با وی به دفتر کار مسجد رفتم و در حضور دهها نفر از دوستان ، مطالب بالا را از گویش سعید مستقیم شنیدم .
مادرش، از خوشحالی، در پوستخویش نمیگنجید و بر حضرت بقیةالله، ارواحنا فداه، پیوسته سلام میارسال رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد و سخنانی میاعلامکرد که از یک شخص سنی مذهب بسیار دیدنی بود . به عنوان مثال میاذعان کرد: «اینجانب نمیدانم الآن امام مجال علیه السلام کجا میباشد: آیا در دریاها ، کشتیها را نجات میدهد و یا این که در عرشها، هواپیماها را نجات میدهد؟ » .
سعید، دراین مهاجرت، با کولهباری از پروندههای پزشکی و عکسها و تستها آمده بود، که آنهارا به مشتاقان ارائه دهد . از ورقه ها پزشکی وی، مسئولان مسجد، فیلم برداری کردند . از خویش سعید و مادرش نیز فیلمبرداری شد، و سخنانشان ضبط شوید . بیگمان ، خانوادهی «چندانی» دربین خانوادههای معتقد اهل سنت، مبلغ صمیمی و بیقرار حضرت بقیةالله، عجل الله گرانقدر فرجه الشریف ، خواهند بود .
جمکران، میعادگاه عاشقان
در طی سال، شبهای چهارشنبه، مسجد مقدس جمکران ، پذیرای قریب یکصد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد هزار شیدا دل باخته میباشد که از شهرهای به دور و مجاورت، به شهر مقدس قم روی میآورند و در بقعه مطهر حضرت معصومه علیها السلام پیشانی آرامش بر آستان میسایند و آنگاه راهی مسجد مقدس جمکران میشوند و با امام رؤف ، به سر و نیاز میپردازند .
از رخهای پر رنگای که ارادت خاصی به مسجد مقدس جمکران داشتند و خوانندهگان گرامی متشخص علمی و تقوایی آنها شناخت داراهستند ، آیه ها عظام حاج روحانی عبدالکریم حائری ، حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی ، حاج سید محمد تقی خوانساری ، حاج سید محمد حجت کوهکمری ، حاج آقا حسین بروجردی ، حاج سید حسین حکم دهنده، حاج روحانی محمد تقی بافقی، حاج آقا مرتضی حائری را میاقتدار اسم پیروزی .
برای مرحوم آیةالله حائری، هر وقت مشکلی پیش میآمد، مرحوم آیةالله بافقی را به مسجد جمکران میارسال کرد و رفع اختلال میشد .
هر وقت شهریه حوزه امان نمیشد ، مرحوم آیةالله حجت ، به مسجد مقدس جمکران مشرف میشد و به عبارتی روز، شهریه حفاظت میشوید .
برای مرحوم آیةالله بروجردی، هر وقت مشکلی پیش میآمد، گوسفندی میارسال کرد تا در کنار مسجد جمکران شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قربانی نمایند .
گاهی ممکن میباشد فرزندتان شمارا از چیزی باخبر نماید که نمیدانستید یا این که دانستههای شمارا کامل شدن نماید؛ این یکیاز اثرها و برکات دوستی وی با منزل خداست. اولی چیزی که فرزندتان در مسجد می آموزد تکیه به خداست، قرائت نماز نخستین وقت، اتحاد و یکپارچگی، نظم و ترتیبی که در صفهای نماز میبیند.
بالاخره وی تلاوت خیر پیدا مینماید، احترام به پدر و مادر در او تقویت میگردد، با منزل معبود انس میگیرد و در بزرگسالی مسجد برایش مامن و پناهگاهی میگردد که در آنجا آهسته گیرد؛ زیرا با این جای از کودکی خو گرفته میباشد.
غایت این که بخش اعظمی از استعدادهای فرزندتان در اینگونه جای مقدسی شکوفا میشود، صوت قشنگ و دلنشین در قرائت قرآن و ندای اذان که شاید از آن بی اگاهی باشید و...
بله، سالها پیش مسجد صرفا مکانی برای عبادت و نیایش بود، البته امروز اپلیکیشنهای مفیدی در این جا برای تمامی مجموعههای مسجد النبی کوهسنگی مشهد سنی وجود داراست؛ مانند کارهای فرهنگی که با ورود فصل تابستان نقطع ی عطف می گیرد و همگان را سودمند میسازد، به ویژه برای خردسالان.
با اعتنا به التفات عادت دهى خردسال ها در مساجد ،اسلام در ازای مسجد درباره کودک ها چه دیدگاهى دارااست؟
درجواب این پرسش بایستی اظهار کرد که در نگاهى به روایات و احادیث وارده با جواب هاى دوگانه اى مواجه مى شویم :
1- احادیثى که ورود کودک ها را به مسجد مکروه مى شمارد.
2- احادیثى که عامل بر تایید صلاحیت حضور خردسالان در مسجد و تشویق بدان فرمان میباشد.
در دو سه حدیثى که به راههای متفاوت راجع به کراهت حضور خردسالان در مساجد وارداتی میباشد، صرف لحاظ از اینکه حق تقدم و تارى در لغت ها آنان مشاهده مى گردد، اینگونه میباشد: « جنبوامساجدکم مجانینکم وصبیانکم» (حضرت نبی اکرم (ص) مى فرمایند: از مساجدتان دیوانگان و کودک ها خویش را به دور نگه دارید).
اما شمارى از علما و اهل سنت از این حدیث حکم عدم تایید صلاحیت ورود نوباوه را به مسجد استنباط کرده و بدان فتوی داده اند. قابسى از صاحب و مالک نقل مى نماید: در حالتی که نوپا در سنین بازى و شیطنت میباشد اینجانب ورود اورا به مسجد روا نمى دانم، البته در مقابل این حدیث ما در ماخذ دینى شاهدیم که نبی(ص) و اصحاب، نوباوه هاى رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خویش را به مسجد مى آورند. خیر فقط نوباوه هاى سه چهارساله بلکه زنان اصحاب با نوباوه هاى شیرخوار خویش در نمازهاى جماعت حاضر مى شدند.
احادیث نماد نمى دهند که فرستاده بخشش (ص) حتى در یک آیتم بر آنها یا این که بر پدر و مادر آن ها نهیب زده یا این که به آوردن نوپا هایشان به مسجد اعتراض کرده باشند، بلکه بر عکس، عکس العمل هایى که حاکى از تشویق و رضایت میباشد، از جانب آن حضرت مشاهده مى شد.
در حدیثی علاوه بر دلالت برحضور خردسال ها در مساجد چگونگى کمپانی آنها در صفوف جماعت به این سیرتکامل ذکر گردیده میباشد: «عن جابر، عن ابى جعفر(ع) قال: سألته عن الصیبان اذا صفوا فى الصلوه المکتوبة، قال: لاتؤخر و هم عن الصلوة و فرقوا بینهم». جابر نقل مى نماید که امام باقر(ع) درباره کودکانى که درنماز واجب حضور مى یابند پرسیدم . حضرت فرمودند: آن ها را در اخر صف هاى جماعت با هم نگذارید، بلکه جدا در بین بزرگسالان متفرق سازید.
باتوجه به روایات و روایاتى که خاطر آور شدیم، در شرایطیکه گردآوری بندى صحیحى به شغل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیاید شاید این شبهه ساخت خواهد شد که روایات دربرگیرنده نوعى تناقض گویى گردیده اند، در حالى که به هیچ وجه اینگونه وجود ندارد. صدور احادیثى از قبیل :«جنبوا مساجدکم مجانینکم وصبیانکم ....» علامت مى دهد که این حدیث شریف، کودکانى را در حیث داراست که در حرکات خویش و در شیطنت و به هم ریخته کارى بسان دیوانگان فعالیت مى نمایند و درصورت حضور در مسجد، موجب آلودگى یا این که ساخت بى نظمى غیرمتعارف در مسجد مى شوند. این احتمال هم وجود دارااست که درجامعه آن روز باتوجه به موقعیت و عدم امکاناتى از قبیل پوشاک مطلوب نوباوه، حضور خردسال ها چه بسا موجب آلودگى مسجد و حاضران در مسجد مى شد.
طبق لحاظ عالم بزرگوار شهید ثانی (ره): «منظور کودکانى میباشد که به عصمت و طهارت آنها اعتمادى وجود ندارد یااینکه عالی و بد را تشخیص نمى دهند البته کودک ممیزى که عصمت وی آیتم وثوق میباشد و خودش نیز برنمازها مواظبت مى نماید کراهتى برآن متوجه وجود ندارد بلکه شایسته میباشد اورا به داخل شدن مسجد تمرین دادهمچنانکه مورد نیاز میباشد براى نماز تمرین وعادت داده خواهد شد.
آیت الله شهید مطهرى نیز در یکى از گفتارهاى خویش در توضیح آیه: «وامر اهلک بالصلاةو اصطبر علیها»(طه 55/)(اهلت را به نماز امر بده و برنماز صبرکن) اینگونه ذکر مى نماید:«.....کودک ها را از کودکى می بایست به نماز تمرین بخشید.... کودک را می بایست در دور و اطراف محرک نماز تلاوت موفقیت. این به تجارب اثبات گردیده میباشد که در شرایطیکه نوباوه به مسجد نرود، چنانچه در گردآوری نباشد نمازخواندن توده را نبیند به این عمل تشویق نمى گردد. زیرا ابداً حضور درجمع جایزه آدم میباشد بشر گرانقدر هم وقتى خودش را درجمع اهل عبادت مى بیند روح عبادت بیشترى پیدا مى نماید طفل که دیگربیشتر زیر تأثیر میباشد ... می بایست با نوپا هاى خودمان ، نرم افزار مسجد رفتن داشته باشیم تا نوباوه ها با مساجد و معابد آشنا بشوند.
از طرفى دیگر می بایست به نکته دقیق اعتنا داشت که ممانعت کودک از مسجد ، با نهی کردن مامان وی ازمسجد نیز رابطه تنگاتنگی دارااست .مادرها که معمولاً مسئولیت پرستارى و تربیت فرزندان را بیشتر از پدران به عهده دارا هستند در ملاحظه اینگونه امرى، سالیانى را محکوم به منزل نشینى و محرومیت از مساجد الهى خواهند بود. مادرها با این فرض بایستی به جرم مامان بودن و پرستارى دستکم سه فرزند 10 تا 12 سال از حضور در مقر های کلان فکری و معنوى اجتناب نمایند، و در غایت به آموخته هاى بیات منزل پدرى و آموزشهای فراموش گردیده و منسوخ زمان تحصیلى قناعت نمایند. بدیهى میباشد اینگونه برداشتی درحوزه خدامحورى و دانش مدارى اسلامى جایگاهى ندارد و با نص مصرح فقهی خلاف میباشد.
این نکته را هم بایستی اضافه کرد که هیچ وقت احتمال نا مرتب کارى و شیطنت از جانب کودک ها به دور از انتظار وجود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ندارد و در شکل حضور درمساجد در رفع متانت آن مقدارى دخیل خواهند بود. ولی از باب « الاهم فالاهم » و فیض عادت پذیرى بچه ، می بایست آن را تحمل کرد و درطراحى مساجد براى آنها نیز جایگاهى را متناسب با روحیه کودکى در حیث گرفت.
امروزه براى جلب و جذب خردسال ها و نوجوان ها و حتى جوان ها به مساجد از باب : «وجوب پیشگفتار واجب» می بایست ایجاد کرد مهد نوباوه فضاى سبز و مجتمهاى ورزشى ، تفریحى و اپلیکیشن ریزى ازسوى متولیان مساجد پیش بینى گردد باتوجه به دانش آموز بودن کارها فوق در زندگى روزانه کودک ها و جوان ها بایستی مساجد را توسعه و گسترش اعطا کرد و متحول کرد.
سازه دارنده سه ساحت میباشد: ساحت نخستین نوعی سرپناه میباشد در جهت نگهداری و امنیت بشر در قبال گزندها. ساحت دوم ساختمان میباشد که در آن خلال کارکردهای ما یحتاج، عناصری از زیبایی شناسی و امنیت کم عقل ظهور مییابد. ساحت سوم معماری میباشد یعنی بنایی که در آن معنی مقدم بر هیبت میباشد و به یک عبارت در معماری، معانی و مفاهیم شکل تجسمی مییابند. بدین ترتیب معماری لهجه و ذکر معانی و مفاهیم میباشد و به همین استدلال دربر دارای نام و نشان و تمدن یک ملت و فرهنگ و تمدن. از گویاترین و زیباترین لهجه های بصری و تجسمی فرهنگ مسجد النبی کوهسنگی مشهد و تمدن اهل ایران – اسلامی، معماری میباشد که در بناهای پرشکوه مساجد، مقابر،آرامگاه ها، تکایا و حتیدر مدرسه ها علمی، بازارها، گرمابه ها، کاروانسراها، پلها و.... ظهور کرده است. هندسه، هیبت، رنگ، کتیبه، مقرنس، نقوش انتزاعی، آب و نور و روشنایی موادتشکیل دهنده بنیادی این معماری اند که کلیه بر نهاد معانی و مفاهیم اسلامی صورت گرفته و ظواهر گشته اند. تأمل و بازرسی در تاریخ این معماری که به اختصار شرحی از آن درپی حرف خواهد آمد مؤید و مبین این مضمون میباشد.
الف: معماری اهل ایران- اسلامی در سده های اولیه
معماری اسلامی در جمهوری اسلامی ایران با مسجد آغاز می شود یعنی بنایی که آیه شریفه «إنما یعمرمساجد الله اینجانب آمن بالله و الیوم الاخر و اقام الصلوه و اتی الزکوه...» را تحت عنوان بنیاد معماری اسلامی بر پیشانی بلند خویش دارااست. كهن ترین مسجد در کشور ایران كه همچنان باقیمانده میباشد و كسانی زیرا «استخری»، «ابوقوقل»، «یاقوت» و«ابوالفواد» در كتب خویش از آن حرف گفتهاند مسجد جامع فهرج میباشد كه در قرن نخستین هجری در فهرج(روستایی در دوازده كیلومتری جاده یزد ـ كرمان) ایجاد شده است. مسجد جامع فهرج مشتمل بر تراس، شبستان، راهرو و مناره میباشد. برخی از این اجزا زیرا مناره و ورودی مهم مسجد در قرن های آنگاه به آن اضافه گردیدهاند. البته همچنان كه «هیلنمارک» در كتاب «معماری اسلامی» تأكید میكند وجود دو خصوصیت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد متمایز و متأثر از معماری ساسانی در معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران(یعنی گنبد منزل و تراس) كاملاً پرنور میباشد.
دومین مسجد كهن در کشورایران كه تشکیل داد آن به سال 300 هجری برمیشود تاریکخانه یا این که خدای منزل(منزل پروردگار) دامغان میباشد. معماری این سازه متأثر از معماری عصر ساسانی میباشد و این مسأله در خصوصیت های معماری هجده ستونی آن كه هریك، یك متر و نیم قطر داشته و شبیه ردیف های كاخ های ساسانی می باشند دیده میشود. «پوپ» آن را یكی از باشكوهترین بناهای اسلامی میداند كه از نگاه مصالح و سبك كاملاً ساسانی میباشد. ولی همین مسأله اورا به طرح سؤالی وا می دارد: «چه گونه یك بنای ناب ساسانی قادر است سخنگوی موثق اسلام باشد؟» و خویش پاسخ میدهد «تاریكخانه، علی رغم ماهیت نیرومندی ساسانیاش، ساسانی وجود ندارد، زیرا شخصیت آن با دستاوردهای اسلامی كاملاً عوض گردیده است. این نكته حائز اهمیت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد حیاتی میباشد، زیرا نشانه می دهد، شكل بیشتراز مصالح یا این که فوت و فن معماری، منشاء نخستین تأثیر نیرومند و عاطفی آن میباشد».مناره این مسجد به عملکرد «بختیار بن محمد» در قرن پنجم هجری به تیم سازه اضافه گردیده است.
مسجد آتی مسجد جامع نایین یا این که مسجد علویان میباشد. این مسجد نیز از مساجد نخستین اسلامی در جمهوری اسلامی ایران میباشد كه همانند تاریكخانه دامغان و مسجد جامع نیریز دارنده طاق های هلالی میباشد. این مسجد دارنده دو عنصر متمایز و خوشگل میباشد كه یكی از آن ها منبری میباشد با خط نسخه ها و كندهكاری شاخ و برگ بر روی آن(تشکیل شده در سال 71 هجری قمری) و دیگر درب زیبای منبت كاری گردیده آن. مسجد دیگر، مسجد جامعه نیریز میباشد كه با نقشه یك ایوانی در سال 363 هجری قمری بناگردیده میباشد. حیاط بلند آن به بناهای زمان ساسانی اشاره داراست و همینطور دارنده محراب گچبری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده بسیار زیبایی میباشد كه در سال 363 هجری به بنای مسجد اضافه شده است.
خلال احادیث، شواهد تاریخی حاکی از حضور زنان در مسجد برای نماز جماعت، به خصوص نماز صبح و عشائین در بعدازظهر فرستاده معبود(ص) از مسلمات تاریخ اسلام میباشد. کعبه اولین منزل ای میباشد برای عبادت انسانها، (اعم از زن و مرد) سازه شد و عبادت کنندگان را به سوی خویش جذب کرد؛ چنانکه در آیه 96 آل عمران میفرماید: إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَهُدًی لِّلْعَالَمِینَ.
مکه و مسجدالحرام، بی نقص ترین مصداق مسجد میباشد تا آنجا که نماز فرادی در آن از نماز جماعت در منزل عالی میباشد و در همین مسجد بود که اولین نماز جماعت به امامت رسول(ص) با حضور بلندمرتبه مردی زیرا حضرت علی(ع) و بانویی کارشکنیّم زیرا حضرت خدیجه(س) برگزار شد.
آنچه پرنور میباشد و از سیره معاصرین بعد از ظهر رسالت نیز می اقتدار اخذ، حضور زنان در نماز جماعت مسجد النبی کوهسنگی مشهد مسلمانها و در مسجد میباشد. این نکته از شواهدی یکسری به دست میاید، که در پایین به برخی از آنان اشاره میکنیم.
روایاتی در مشت میباشد که به حضور زنان در نمازهای جماعت تصریح داراست، مانند قصه زیر که به راههای متفاوت نقل شدهاست:
کان فرستاده الله یصلّی الصبح فتنصرف نساء المؤمنات متلّفعات بمروطهن و لا یعرفن اینجانب الغلس؛(72) زنان مؤمن، نماز را با نبی(ص) به مکان می آوردند، در حالی که لباسی که تک تک تن آنهارا می پوشاند به بدن داشتند و این زنان در ظلمات بازشناخته نمی شدند. طبیعی میباشد که روایات نبوی، در تفصیل ثوابهای زیاد نمازجماعت در مسجد، به گوش زنان رسیده باشد و آن ها راغب گردیده باشند که از این ثوابها بی منفعت نمانند. عشق و علاقه زنان به حضور در مساجد، برای اقامه نمازجماعت و ممانعتی که از آنها به شغل می آمد، سبب ساز شوید روایاتی از رسول(ص) در این زمینه صادر گردد، که در منابع شیعه و سنّی آمده میباشد و مضمون آنها این میباشد که زمانی که زنان برای رفتن به مسجد اذن خواستند، آنهارا بازداشتن نکنید. برای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد مثال، فرستاده(ص) فرمودند: لاتمنَعُوا النساء حضوظهن اینجانب المسجد إذا استأذنوکم؛ هرگاه زنان شما اذن رفتن به مساجد میخواهند، آنانرا از سود و نصیبشان از مساجد محروم نکنید و بازدارنده نشوید. همینطور آمده میباشد که حضرت فرمود: لاتمنَعوا إماء الله مساجد الله؛(73) کنیزان پروردگار را
از رفتن به مساجد پروردگار ممانعت نکنید.
شایان بیان میباشد که درپی تأکید فرستاده(ص) بر اساس عدم بازداشتن زنان از حضور در نمازجماعت مسجد و ضرورت اذن به آن ها، برخی اینگونه پنداشته بودند که زنان تنها هنگام روز مجاز به رفتن به مساجدند و در نمازهای مغرب و عشاء که با ظلمت (شب) یاروهمدم میباشد، زنان نباید برای نماز به مسجد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد فرایند، ازاین رو، جهت پیکار با این پنداشت نادرست، در برخی احادیث آمده میباشد که هرگاه زنان اجازه حضور در مسجد را در شب هنگام خواستند، اذن دهید. فرستاده(ص) در دو ذکر غیروابسته میفرمایند: لاتمنعوا نسائکم اینجانب الخروج الی المساجد باللیل؛ نیز فرمود: إذا استأذن نسائکم باللیل الی المسجد فأذنوا لهنَّ؛(74) زنان خویش را شب هنگام از رفتن به مساجد ممانعت نکنید و زیرا اجازه خواستند اذن دهید. در شب که ترسِ بیشتر برای زنان میباشد میفرماید: اذن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دهید، پس در روز أولی میباشد که به مسجد بروند.
محراب از یک طاق دندانه دار تشکیل یافته که بر فراز آن نقوش دقیق اسلیمى نقش گردیده میباشد و این طاق کنگرهدار از باطن داراى مقرنسهاى صدفى صورت میباشد که در انتهاى آن به نقوش گیاهى زیبایى مرتب گردیده میباشد
* مسجد امام، نقطع ی عطف هزار سال معماری در کشور ایران
نقطع ی عطف هزار سال معماری در جمهوری اسلامی ایران مسجد امام که شاهکار جاویدان معماری، کاشیکاری مسجد النبی کوهسنگی مشهد و نجاری میباشد در جنوب میدان نقش جایدارد و از بناهای اساسی معماری اسلامی کشور ایران بهشمار میرود.
تشکیل داد این مسجد که به مسجد جامع عباسی نیز آوازه داراست به دستور سلطان عباس نخستین و در بیست و چهارمین سال سلطنت او استارت گردیده و تزئینات و الحاقات آن در زمان جانشینان وی به اتمام رسیده میباشد.
معمار مهندس آن معلم علیاکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محبعلی بیک الله بودهاند و خوشنویسانی زیرا علیرضا عباسی، عبدالباقی تبریزی، محمد رضا امامی و محمد باتقوا امامی در آن کتیبهنگاری کردهاند.
این مسجد از حیث خصوصیتهای معماری، تزیینات بی نیاز و اثر ها پر ارزش دیگر از پر رنگترین اثر ها معماری جمهوری اسلامی ایران میباشد و نمایانگر نقط ی اوج هنر یک هزار سال مسجد سازی در کشور ایران میباشد.
قوس نیم گنبد رمز در فرنگی مسجد 27 متر بلندی دارااست و بلندی منارهها نزدیک به 33 متر میباشد، منارههای بالای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شبستان از آن هم رفیعتر میباشد در حالی که گنبد روی آن رفیعتر از همگی قرار واقع گردیدهاست.
* لهجه گویای معماری سازه در فراخواندن مومنان به هواخواهی مسجد
جلوخان مسجد حالتی دعوت کننده داراست رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد که جمعیت خارج را به حمایت، امنیت و تجدید قوا در مسجد فرا میخواند.
نمای تراس به دالانها، طاقچهها، عدههای مقرنسهای پرنور و نوارهای درازی از کتیبههای سپید براق تر و تمیز میباشد و سراسر آن از کاشیهای هفت رنگ الوان پوشیده گردیده که شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مایههای آبی رنگ بر بالای پوشش زیرین مرمر با مایههای طلایی مستولی میباشد. دوقابی که در دو طرف مدخل واقع گردیده طرح سجاده را داراست که نمازگزار بر آن نماز میخواند.
طبق رسیدگی های به کار آمده درباره ی عفاف و حجاب خلال قرآن مجید، نهج البلاغه، نهج الفصاحه و گفتار ائمه معصومین (علیهم السلام) کتابها و نوشتهعلمیهای متعددی درج شده میباشد که در نصیب منابع به تنی چند از آنان اشاره گردیدهاست.
برای مثال: شهید مطهری در کتاب مساله عفاف و حجاب به تاریخچه، انگیزه و فلسفه عفاف اشاره نموده است مسجد النبی کوهسنگی مشهد و همینطور در تفاسیر گوناگونی که در ارتباط با حرف ا... مجید درج شده در زمینه ی نشانهها عفاف و حجاب نیز دعوا هایی به فی مابین آمده میباشد. برای مثال: «تفاسیر المیزان، فروغ و روشنایی، مثال، مجمع البیان و ... » که در پایین به مثال هایی از آن اشاره میگردد:
علامه طباطبایی در تعبیروتفسیر المیزان در پایین نشانهها 30و 31 سوره مبارکه نوروفروغ در زمینهی نگاه و دیده پوشی و در زیر آیه 59 سوره مبارکه احزاب به محدوده عفاف پرداخته گردیده است. علامه طباطبایی در تعبیر و تفسیر المیزان( ج16) که 593 ورقه و(ج 15) که 617 شیت است زیر آیه ها عفاف در ارتباط نگاه و دیده پوشی و به محدوده وحکم عفاف پرداخته میباشد. در ارتباط با نگاه از امام درستگو (ع) روایتی آورده که درباره واجبات اعضاوجوارح فرمود: برچشم واجب کرده که به آنچه آفریدگار بر وی حرام کرده ننگرد و از آنچه بر وی حلال وجود ندارد اعراض نماید و ایمان و وظیفه دیده این میباشد. همینطور آورده که نبی آفریدگار (ص) به حضرت علی (ع) فرمود: دنبال نگاه به نامحرمان نگاهی دیگر نکن، که اولین برایت بس میباشد و دومین را حق نداری و در زمینه ی محدوده وحکم عفاف و حجاب، به این شکل آورده: یعنی پوشاندن همگی تن به شناخته شدن به اینکه اهل عفت وحجاب و صلاح و سدادند، مجاورت خیس میباشد. در سود زمانی بدین تیتر شناخته شدند، دیگر اذیّت نمیشوند یعنی اهل فسق و فجور متعرض آن ها نمی گردند.
قرائتی در تعبیر نور و روشنایی نیز، در سوره مبارکه نوروفروغ از سپس نگاه و در سوره مبارکه احزاب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به آفات بی حجابی اشاره گردیدهاست.
و همینطور آورده میباشد که:
راجعبه به پر اسم و رسم، ویّل از خودىها آغاز کنیم آن گاه دیگر افراد."قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ"
در احکام الهى، تفاوتى فی مابین همسران و دختران فرستاده با دیگر زنان وجود ندارد. "لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ"
پوشیدن لباسى که معرّف فردیّت زن براى تأمین عفّت و آبرو باشد، مایحتاج میباشد. "یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ"
عذر به دست بیماردلان و مزاحمان عفّت عمومى ندهید. (در آیهها گذشته هشدار به اذیّت کنندگان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود، درین آیه تکلیف اذیّت شوندگان را مطرح مىنماید.) "یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ"
رفت و آمد زنان در فارغ خانه، با نگهداری عفّت عمومى مانعى ندارد. "یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ"
درباره ی به دارای شهرت و نهى از منکر، برهان دستور و نهى خویش را مطرح نمایید. "فَلا یُؤْذَیْنَ"
نوع جامه عموم در جامعه، مىتواند معرّف فردیّت، مدرسه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و غرض آن ها باشد."یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ"
سرچشمه بسیارى از مزاحمتهاى هوس بازان نسبت به زنان و دختران، نوع خرقه خویش آنهاست. "یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ"
کارنامه اسلام فصلی درخشان از تاریخ انسانی هست که درکنار اینکه وامدار شور و تلاش مسلمین در راستای ترقی و توسعه و گسترش میباشد، پایه آن را باید در اوامر اسلام دانست که با تشویق مسلمین به علم و ترویج نشاط در زندگی، روح معاضدت را جانشین تعصبات دنیای باستانی کرد و در مقابل رهبانیت کلیسای قرنها وسطی که انزوا را پیشنهاد می کرد با توصیه مسلمین به رویه وسط، توسعه و تکامل صنعت و علم انسانی را تسهیل کرد. برای استیناف این فرهنگ و تمدن کبیر مورد نیاز می باشد مولفههای تشکیل دهنده تمدن را مورد اعتنا قرار اعطا کرد. فرهنگ وتمدن، تیمای مرکب مسجد النبی کوهسنگی مشهد از علم، اعتقاد، هنر، قانون اخلاقی، رسوم و عادات و هرگونه بضاعت و توانهای دیگری را که آدم به عنوان فردی اجتماعی بدست آورده دربرگیرنده می شود[4] که مداقه به آنان در مطالعات تمدنی آیتم دقت قرار میگیرد. دراین بخش از نوشتار به بازرسی اجمالی فرهنگ و تمدن میان مسلمین میپردازیم.
مسلمانها از نخستینِ ظهور اسلام که به طور بدون شوخی بر علم آموزی تاکید دارد، در مسیر علم و دانش گام برداشتند که شاهد روشنی بر این ادعا، وجود محققان و مخترعان فراوان مسلمان در ناحیهی علوم طبیعی و غیر طبیعی می باشد. مورخ و پژوهشگر انگلیسی «مونتگمری وات» به نقل از «بارون» مولف بخش ستارهشناسی و ریاضیات کتاب میراث اسلام، درباره ی اختراعات و دانشهای مسلمین اینگونه مینویسد: «اعراب حقیقتا چیزهای بزرگی در علم و دانش بدست آورده بودند. آنان اعداد را یاد دادن دادند، گرچه مبتکران آن نبودند رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ولی بنیانگذار علم حساب فعلی شدند. اعراب به طور قابل ملاحظهای علم جبر را گسترش داده و به صورت علم دقیقی عرضه نمودند، همچنین علم هندسه بدست آنان اساس گذاری گردید. ... اینها در میان یونانیها وجود نداشته میباشد ... .[5]
مسلمین علاوه بر آنچه «بارون» بیان داشته در موضوع علوم طبیعی متعدد دیگری نظیر طب، معماری، نجوم، شیمی، جانورشناسی، هنر، دارو شناسی و همچنین در منطقه علوم غیر طبیعی مانند فلسفه، صحبت، عرفان و اخلاق و رفتار صاحب حیث و دارای اکتشافات و اختراعات فراوان بودهاند، تا جایی که کتاب تاریخ فتوحات اسلامی در اروپا نوشتهی «شکیب ارسلان» از پروفسور «دالماس» از اساتید دانشکده شهر «مونت پلیه» که علوم و معارف اسلامی را اساس برخی علوم جدیدداشته اینگونه مینویسد:
«تمدن مسلمانان منحصر به حرفه معماری ونقش و نگار ساختمان ها و مساجد پرشکوه نیست، بلکه مشتمل بر بسیار از علوم و معارفی می شود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد که مبنا علوم نو بخصوص گیاه شناسی و پزشکی می باشد».[6]
از جمله دانشمندان مسلمان میقدرت به محمدبن زکریای رازی طبیب و حکیم ایرانی و مالک ابداعاتی در عرصه ی طب و کیمیا، ابن سینا فیلسوف و حکیم ایرانی، علی بن عباس اهوازی صاحب کتاب «الکتاب الملکی» در طبّ، زهراوی، جراح برجسته مسلمان، اصمعی وجاحظ از جانورشناسان مسلمان و «کندی» فیلسوف عرب، اشاره کرد.
البته برخی میکوشند تمام پیشرفتهای علمی مسلمین را وامدار عصر ترجمه و اسکنبرداری از آثار یونانیان قلمداد کنند. این فرمان در حالی می باشد که به گواهی تاریخ، بسیاری از این علوم و فوتوفن ابداع خود مسلمانها بوده است. مثلا این موارد میتوان به علم جبر و داروسازی اشاره کرد. خوارزمی از محققان اسلامی، کسی هست که جبر را بعنوان یک شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد علم غیر وابسته پایهگذاری کرد و اولین کتاب را در امر جبر و رویارویی تایپ کردن کرد.[7] «جرجی زیدان» نویسنده مسیحی درخصوص رشته دارو سازی مسلمین نیز چنین نوشته میباشد:
تعداد صفحات : 51

مسجد النبی کوهسنگی مشهد چه امکاناتی دارد؟