مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

محور عنصری کلیدی در ساختار فیزیکی معبد است که بر اساس نظریه هر مکتب، نقشی نمادین در فضای عبادت دارد. محور عبارت است از جهتی در عبادتگاه که می تواند نشان دهنده درجه فضای یک مکان عبادت باشد. این مقاله سعی دارد معنا و اهمیت ترکیب معابد اسلامی و مسیحی را آشکار کند. لزوم بررسی و تحلیل اهمیت نقش پنهان و مؤثر آن در جهت دهی روحی و جسمی اتاق عبادت گاهی می باشد. روش این تحقیق توصیفی- تأملی و منطقی با رویکرد تطبیقی است. ابتدا مبانی و سوءتفاهم های مربوط به تمرکزگرایی در مساجد و کلیساها ارائه شده و در نهایت تحلیل معنایی تعهد با تحلیل تطبیقی مساجد و کلیساها مورد بحث قرار گرفته است. بررسی اصول اصلی محور، علت و چگونگی راه اندازی عبادتگاه مسجد النبی کوهسنگی مشهد را آشکار می کند و به نگاهی به فضای داخلی مسجد و کلیسا می انجامد. بر این اساس محققی در جایگاه پرستش مسیحی جایگاهی قوی دارد و کار تاریخی، تمثیلی، پروژه ای و... را حمل می کند و محور در کلیسا باعث مادی گرایی و اتحاد کلیسا با نمایندگان و نمادهای این جهان می شود. محور در کلیسا باعث مادی گرایی و همراهی کلیسا با نمایندگان و نمادهای این جهان می شود. تبرها در مسجد با توجه به کار مورد نیاز ساخته می شوند. آنچه در مسجد به چشم می خورد، فضایی سوراخ آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد مانند و دور از محل کشیده شدن آن در قسمت هایی است. نشستن در مسجد به آرامش ذهن و تعریف بخش فضا می انجامد. به همین ترتیب، مسجد به عنوان یک مکان نماز، گاه واحد و جهانی، از نظر افراد در برابر خدای واحد شناخته می شود. در نهایت، رایج ترین جهت کلیسا و مسجد، محور عمودی است. آنچه معنای واقعی فرجام را در مساجد و کلیساها مشخص می کند، محور صعود است که مسیر رستگاری را مشخص می کند.
فهم قرآن و درک معنای دقیق آن، مانند هر متن پرمعنی دیگری، در اولین گام نیازمند رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد رمزگشایی کلماتی است که مانند حلقه‌های زنجیره‌ای به هم می‌پیوندند تا به آن کلمه موجودیت بخشند. از آنجایی که درک نادرست از کلمات یک متن منجر به برداشت نادرست از آن می شود. در این جستار به بررسی معنای تاریخی ـ معنایی واژه «مسجد» و ریشه‌شناسی آن در زبان‌های باستانی می‌پردازیم. این مقاله بر اساس کاربرد قرآنی کلمه مسجد، زمینه ورود به بحث شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد را فراهم می کند و تعدادی از مفسران و مترجمان را فهرست می کند. سپس با استفاده از لغت نامه های عربی و منابع واژگانی زبان های سامی، معنای این واژه استخراج شده و توسعه معنایی این واژه بر اساس منابع دیگر (تاریخی، حدیثی و...) نشان داده شده است. بررسی دیگر ریشه شناسی واژه «مسجد» در زبان های سامی است و در نهایت با بررسی های انجام شده مدخل های این واژه در 4 قسمت عبادتگاه، حرم یا مکان، مسجد، نام خاص (مسجد) است. . الحرام و مسجدالاقصی).
از مهم ترین یافته ها در فعالیت های میدانی شهر تاریخی سیمره می توان به مسجد و تزئینات گچ بری این بنا اشاره کرد. بر اساس تاریخ ارائه شده، این مسجد متعلق به دوره امویان و اوایل عباسیان است و از نظر آرایه تزئینی، شبیه نمونه هایی از مساجد نه گنبدی بلخ و سامرا است. هدف اصلی این پژوهش، شناخت و شناخت بهتر تأثیر هنر ایرانی بر تزئینات گچ بری مسجد سیمره، پیشینه برخی از تزئینات گچ بری مسجد نه گنبدبلخ آنجا و همچنین تزئینات گچ بری سامرا است. در ارائه تزیینات گچ بری مسجد سیمره سوالات اصلی تحقیق عبارتند از: 1: نقوش تزیینی مسجد سیمره و مسجد گنبدبلخ چقدر شبیه هم هستند؟ 2: وجود عناصر تزیینی گچ سیمره در تزیین گچ سامارا (سبک های الف، ب) را چگونه می توان توضیح داد؟ نتایج تحقیق نشان می دهد که نه گنبد سیمره و بلخ از نظر برخی آرایه ها و نقوش تزئینی شباهت زیادی به یکدیگر دارند و می توان نقوش تزئینی مسجد نه گنبد بلخ را در مسجد سیمره ردیابی کرد. . از سوی دیگر، مسجد سیمره که محتوای متون تاریخی در مورد استفاده هنرمندان ایرانی در بنای سامرا را تایید می کند، نمونه بارز تأثیر هنر تمبر ایرانی بر هنر گچ بری سامرا از دوره عباسیان است. این پژوهش با استفاده از روش های توصیفی- تحلیلی و تطبیقی مبتنی بر تحقیقات میدانی و کتابخانه ای انجام شد.

  مسجد تحت عنوان یک جای مقدس که به طور روزمره در آنجا به عبادت پرداخته میگردد. نمودی از فضایی مقدس و معنوی میباشد. همواره معماران در طی تاریخ از صدر اسلام تا به امروز به اشکال شیوه ها عملکرد نموده اند تا این معنا, یعنی تقدس را به طریق های متعدد به استفاده کننده خود که همانا نمازگزاران میباشند القا کنند. در اینجا برای ذکر برخی بعدها معماری که علامت دهنده بعدها مختلف معنوی و مقدس میباشند, تا آنجا که ممکن میباشد وجوه متفاوت قدسی در پیاده سازی وساخت مسجد ذکر گشته میباشد. معماران مساجد چه در پیشین وچه در طول درحال حاضر همواره کوشش داشته اند که در کنار ساختار وکالبد ظاهری مسجد بعنوان یک جای , به آن روح و تقدس بدهند. از‌آنجا‌که دست آن ها در ذکر معنی و مفهوم مفهومی به انگیزه محدویت های فقاهتی, بسته بوده میباشد, بدین ترتیب معماران مسلمان با تلاش و کوشش فراوان با به کار گیری از هندسه, نقوش معمولی گردیده گیاهی و نیز خوشنویسی و رنگ به شایسته ترین شکل ممکن, مفاهیم مدنظر را به کاربر منتقل نموده و در عین درحال حاضر به فضای فیزیکی هم اکنون و هوای معنوی و ملکوتی بخشیده اند. درین نوشته‌ی علمی کوشش گردیده تا با تحلیلی اجمالی از معماری و بابیان نمونه هایی مسجد النبی کوهسنگی مشهد از مساجد دارای اسم و رسم تحت عنوان عامل به رسیدگی و عیب گیری معماری قدسی پرداخته گردد.
غرض این نوشته‌علمی آشنایی جامعه شناسانه مسجد با توکل بر آشنایی گفتگو های مسجد در جمهوری اسلامی ایران عصر معاصر میباشد. پرسش اساسی ما این میباشد که چه طور می اقتدار مسجد را در بستر جامعه امروزی آشنایی؟ برای این مراد به امداد چک گفت‌و‌گو های مسجد, این بنیان را در بستر اجتماعی, فرهنگی و تاریخی آن قرار می‌دهیم. از این منظر ما دیدگاه بیرونی فقاهتی به مسجد داریم و درصدد تحقیق مسجد از منظر معارف اسلامی نیستیم. خواسته از گفت‌و‌گو های مسجد نیز مباحث, دیدگاه ها و تلقی های گوناگون از مسجد میباشد. این گفتگو ها آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد در هر زمان و موقعیت تاریخی متناسب حالت خاص هر عصر صورت گرفته اند؛ و در آرا و اثر ها دانشمندان, روحانیان, نویسندگان, رسانه های گروهی و مطبوعات منعکس شد‌ه‌است.در‌این تفحص چهار گفت‌و‌گو مشمول گفت‌و‌گو سنتی, رای زنی سکولار, رای زنی ایدئولوژیک - انقلابی, و مذاکره ایدئولوژیک - انتقادی به مثابه مذاکره های برنده مسجد در جمهوری اسلامی ایران معرفی و خصوصیت های هر یک غیروابسته نظارت می گردند. بعد با تاکید و تمرکز بر گفتگو ایدئولوژیک انتقادی که مبنی بر پژوهش ها جامعه شناختی میباشد خلال ارایه مثال هایی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از این پژوهش ها, مسایل کنونی مساجد در جمهوری اسلامی ایران شناسایی و تحقیق گردیده اند. قسمت آخری, فصل تیم رهیافت های نحوه شناختی برای بازرسی مسجد میباشد.

 طلاق معماری از عرفان محال می کند. این همبستگی در میان ادیان الهی وهنر ساکن آن کشورها به خصوص شریعت مقدس اسلام آشکارتر میباشد؛ پس می قدرت بیان کرد عرفان وابسته به ذات و ماهیت مجموع ادیان میباشد, آئین ابزاری موثرتر و سخنگوتر وشارحی بلندتر از شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد هنر بالاخص معماری معابد و مساجد برای معرفی و حضور خویش نداشته میباشد؛ همچنان که معماری نیز هیچ پشتیبان ایی خوب از آئین اسلام نیافته میباشد. آیا ممکن است با نگاهی به قبل معماری مساجد کشور ایران تجلی مفاهیم عرفانی را بر روی در ودیوار ویا نقوش و گونه های آن روءیت کرد؟ از جمله درمعماری مساجد کشور ایران چرا گنبد را به طور کروی ساخته اند؟ و چرا همه سطح ها بناها را نقش گل و بوته های انتزاعی وغیر حقیقی و واقعی پوشانده میباشد؟ در‌این نوشته‌ی علمی همت گردیده به طرز اسنادی و مشاهده بدون واسطه مداقه هنر معنوی و تجلی عرفان در معماری مساجد کشور‌ایران آیتم پژوهش قرارگیرد و زیبایی های فراموش گردیده, یاداوری خواهد شد ودر غایت نقش اصلی عرفان در جهت بخشیدن وهدایت هنر وهنرمندان به سوی مقصد الهی شان ذکر خواهد شد.

.مسجد یکی از نهادهای اجتماعی است که بحث رهبری در آن جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد، بنابراین یکی از عوامل مؤثر در اعتلای مسجد، امامت معنوی در مسجد است. در این مورد محقق به بررسی رهبری معنوی و ویژگی های آن در مسجد صفا می پردازد و سعی می کند مولفه های موفقیت رهبری در مسجد مذکور را منتقل کند. پژوهشگر بر اساس مدل انتخابی، مؤلفه‌ها و مقوله‌های الگوی منتخب و رهبری فوق‌الذکر را در مسجد صفا با استفاده از روش‌های مصاحبه غیر مشارکتی و مشاهده مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. بر این اساس، 11 مقوله مدل منتخب در نظر گرفته شد و داده های حاصل از مصاحبه ها و گزارش های مشاهده ای در جدولی تحت عنوان نکات کلیدی در زیر هر دسته ارائه شد. داده های هر جدول که مسجد النبی کوهسنگی مشهد در واقع نتایج مصاحبه ها و گزارش های مکتوب است، بر اساس ادبیات رهبری و رفتار سازمانی کدگذاری شده است. پس از کدگذاری داده ها، مدل جامع رهبری در مسجد صفا ترسیم شد. ادامه فعالیت طلاب در مسجد، رهبری مشارکتی، الگو بودن اعضا و مردم و ارتباط سودمند با معلمان و جوانان را می توان از عوامل و مؤلفه های مهم رهبری در مسجد صفا دانست.
معماری علمی است که شامل چکیده همه علوم است. کار معماری همچنین شامل طیف گسترده ای از عملکردها است و به آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بدنه ساخته شده از مواد محدود نمی شود. در واقع، آنچه به یک ساختمان ارزش می‌افزاید روحی است که در آن بدن نفس می‌کشد. معماری گاهی اوقات ارزش های مربوط به هویت و اعتقادات یک جامعه را در خود جای می دهد، مانند «کلیسا» که مکانی برای ارتباط مسلمانان با خدا است. کلیسا در ابتدا شکل ساده ای داشت و عبادت خداوند در زیر سقف آسمان انجام می شد، اما با گذشت زمان شکل آن تغییر کرد. این نمای جدید در مسجد امام اصفهان به نمایش درآمد. حال سوال این است که این جزء صورت به چه معناست و ریشه آن کجاست؟ و چگونه هماهنگی بین عناصر مسجد و هدف از ایجاد آن یعنی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد عبادتگاه خداوند برقرار می شود؟ برای دریافت پاسخ باید ریشه ها و مفاهیم نمادهای اسلامی را مورد بررسی قرار دهیم و از این طریق هویت خاص عناصر به کار رفته در مسجد که برگرفته از دیدگاه دینی مسلمانان به ویژه دیدگاه توحیدی آنان است، آشکار شود. . . در نهایت با کمک علم نمادها، تاریخ و معماری، مفهوم عناصر، تأثیر آنها بر رابطه موجودات با خالق و تکامل معنوی بشر را می شناسیم.
استفراغ شاه بلوط، سیکل سندرم، استفراغ، مانسل به شرح زیر، استفراغ
الگوی «چهار رواق» از ابتدای قرن پنجم هجری قمری الگوی غالب در طراحی مساجد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایرانی بوده است و صرف نظر از علل تاریخی ارتقاء، ارتقای کیفیت معماری مسجد در مدل چهار رواقی مدل «بستانی» که ابتدا غالب است موضوع این مقاله است. ملاک تحلیل معماری این دو، «کیفیت فضا» است. برای این منظور از نظریه « نحو فضایی» برای بررسی کیفی فضای معماری دو مدل استفاده شد. همچنین در خصوص ویژگی های «عملکردی» و «بصری»، مقایسه دو مدل انجام شد. به عنوان مطالعه موردی، ارتقای کیفیت معماری مسجد جامع اصفهان بر اساس سیر تاریخی تغییر مدل بلوکی آن به چهار رواق مورد بررسی قرار گرفت. برای پیشبرد تحقیق از روش تحلیلی- توصیفی استفاده شده است، بنابراین به نظر می رسد مدل چهار دری هم از نظر انسجام فضایی اعم از عملکردی و بصری کیفیت طراحی را نسبت به مدل شبستانی بهبود می بخشد.

مسجد، اسم مکان و در لغت به معنای جای سجده و عبادت میباشد[1] و در اصطلاح، به مکانی گفته میشود که رده عبادت و فروتنی میباشد. هر چندین کلمه مسجد در امر چهار دیواری خاصی به فعالیت می‌رود که برای عبادت ساخته شده است، البته در اسلام کلیه زمین، منزه و پاکیزه است و میتواند سجده‌گاه و مسجد مؤمن قرار گیرد.
نبی اکرم(ص) در حدیثی بعد از بیان فضیلت مسجد الحرام و مسجد الأقصی، به ابوذر فرمود: «حیثما ادرکتک الصلاة فصلِّ و الأرض لک مسجد؛[2] هر جا وقت نماز رسید، همان جا نماز بخوان که سرتاسر زمین برای تو مسجد می‌باشد».
کلمه مسجد، با صیغه‌های مختلف 29 بار در قرآن به شغل رفته و در بیشتر موارد، مراد مسجد الحرام می باشد که به عنوان نخستین مسجد روی زمین شناخته و برای عبادت مردم ایجاد شده است:
) إِنّ أَوّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلّذی بِبَکّةَ مُبارَکًا وَ هُدًى لِلْعالَمینَ(؛[3]
«نخستین خانه‌ای که برای مردم قرار داده شده است، خانه‌ای می‌باشد در مکه که مایه برکت و هدایت برای جهانیان می‌باشد».
مهم‌ترین نقش مسجد، مرکزیت بخشیدن به عبادت مسلمان‌ها میباشد. مسجد محیطی، میباشد که آدم چرک الود نباید وارد آن شود و دور و اطراف و زمین آن باید از هر گونه پلیدی محفوظ باشد.
مسجد خلال مرکزیت برای عبادت، محلی برای نشانه دادن اتحاد و هماهنگی امّت و تمسّک جمعی به «حبل الله» برای رسیدن به اهداف الهی و انسانی، مرکزی برای حکومت و بعد از آن، مکانی برای تعلیم و تعلّم بود.
در‌این نوشته، سعی در این میباشد که خلال آشنایی بیشتر با مقام و آداب مسجد، وظایف فرد در ازای مسجد و نقش مفید آن را در زندگی تبیین کنیم و گامی برای رونق بیشتر مساجد برداریم. ان‌شاء الله
الف) رده مسجد
مسجد در فرهنگ و تمدن اهل بیت(ع) مهمان‌خانه معبود در زمین، رده نزول خیرات و برکات آسمانی، خانه دانایی و عبادت، عشق و علاقه و محبت، صفا و صمیمیت، ایثار و عفو وبخشش، تجلی‌گاه پردیس در زمین و تفریح‌گاه موحّدان میباشد.[4]
نبی اکرم(ص)، در اولین قدم برای تشکیل حکومت اسلامی، مسجد النبی را در مدینه مبنا‌گذاری کرد که اولیه پایگاه علمی، سیاسی، اجتماعی و حکومتی اسلام به شمار آمد و به عنوان راءس فراگیری معارف اسلامی و انسان ‌سازی و راءس حکومت و سیاست‌گذاری شناخته شد.
1. خانه پروردگار
خدا متعال میفرماید:
)وَ أَنّ الْمَساجِدَ لِلّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللّهِ أَحَدًا([5]؛
«مساجد برای خداست. پس احدی را جز او نخوانید»؛ یعنی همگی چیز در مساجد برای خداست و مسجد می بایست جای تبلیغ قیمت‌های الهی باشد.
نبی معبود(ص) فرمود: «در تورات درج شده است که: خانه‌های من روی زمین، مساجد میباشند. آفرین به کسی که خود را در خانه‌اش پاکیزه کند و آنگاه برای دیدارم به خانه‌ام بیاید. با خبر باشید بر صاحبخانه هست که میهمان را گرامی داراست؛ آنها که در ظلمات‌های شب به مساجد می‌روند، بشارت باد بر آن‌ها به نور درخشان در روز قیامت».[6]
امام راستگو(ع) فرمود: «بر شما باد به رفتن به مساجد؛ زیرا مساجد، خانه‌های خداوند در روی زمین می‌باشند. کسی که پاکیزه وارد آن ها خواهد شد، پروردگار اورا از گناهانش پاک می‌کند و او را در زمره زائران خودش می‌نویسد. پس در مساجد بسیار نماز و دعا بخوانید.[7]
در حدیث قدسی آمده میباشد: «مساجد خانه‌های من در زمین می‌باشند. مساجد برای اهل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آسمان نورافشانی می‌کنند؛ همانطو که ستارگان برای اهل زمین می‌درخشند».[8]
2. خانه پرهیزکاران
پیامبر پروردگار(ص) فرمود: «المَسجِد بَیتُ کُلِّ تَقیٍ؛[9]
«مسجد، خانه هر پرهیزکار میباشد».
در حدیث دیگر فرمود:
«مساجد، خانه پرهیزکاران هست و هر کس مسجد خانه‌اش باشد، پروردگار آسایش، ادب و عبور از صراط را برای او تضمین می‌کند».[10]
3. خانه مؤمن
از پیامبر اکرم(ص) نقل گردیده‌است که فرمود: «المَسجِدُ بَیتُ کُلِّ مُؤمِنٍ؛[11] مسجد، خانه هر مؤمن هست».
4. جایگاه پیامبران
فرستاده گرامی(ص) فرمود: «المَساجِدُ مَجالسُ الأنبیاءِ؛[12] مساجد، رده پیامبران می باشد».
5. برترین مکان
فرستاده معبود(ص) فرمود: «خَیرُ البِقاعِ المَسجِدُ وَ شَرُّ البِقاعِ الأسواقُ؛[13] بهترین مکان ‌ها مسجد می‌باشد و بدترین آنان بازار هست».
6. دوست داستنی‌ترین مکان
امام علی(ع) فرمود: «کسی که بخواهد به مسجد وارد گردد، با ادب و وقار وارد خواهد شد؛ چون مساجد، خانه‌های معبود و دوستداشتنی‌ترین زمین‌ها نزد خداست و دوستداشتنی‌ترین فرد پیش پروردگار، کسی می‌باشد که اولیه از همه وارد مسجد و بعد از تمامی، از آن خارج شود».[14]
رسول اکرم(ص) فرمود: «نشستن در مسجد برای من خوب از نشستن در پردیس میباشد؛ زیرا در پردیس خشنودی خودم مهیا می‌شود و در مسجد خشنودی خداوند به دست می‌آید».[15]
و در بیان دیگری فرمود: «أَحبُّ البِلاد اِلَی اللهِ مَساجِدُها وَ أبغَضُ البِلادِ إِلَی اللهِ اَسواقُها؛[16] محبوب‌ترین جا پیش پروردگار مساجد، و مبغوض‌ترین زمین پیش معبود بازارها هستند».
7. ساختن مسجد
از آن جا که مساجد در اسلام مقام بسیار مهمی دارند، بر ساختن و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تعمیر مسجد تأکید زیادی گردیده‌است. رسول اکرم(ص) فرمود: «مَن بَنی مَسجِداً وَلَو مَفحَصَ قَطاةٍ بَنَی اللهُ لَهُ بَیتاً فی الجَنَّةِ؛[17] هر کس مسجد بسازد، در صورتی‌که چه به اندازه خوابگاه مرغ سنگ‌خواره‌ای باشد، پروردگار برای او در پردیس خانه‌ای می‌سازد».
ولی هنگامی ساختن مسجد با ارزش میباشد و این تمامی ثواب دارد که غرض از ساخت آن، اعلای واژه و کلمه توحید و تبلیغ فرهنگ و تمدن اسلام ناب و مکتب پیامبران و امامان معصوم(ع) باشد؛ البته چنانچه مقصود غیر الهی و شیطانی باشد، نه تنها ارزش و ثوابی ندارد، بلکه سازنده آن مؤاخذه گردد. از این رو، معبود از او‌لین بانی مسجد در اسلام که مسجد قبا را تشکیل داد، این چنین خیال می‌کند:
)لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التّقْوى‏ مِنْ أَوّلِ یَوْمٍ أَحَقّ أَنْ تَقُومَ فیهِ فیهِ رِجالٌ یُحِبّونَ أَنْ یَتَطَهّرُوا وَ اللّهُ یُحِبّ الْمُطّهِّرینَ(؛[18]
«مسجدی که از روز استارت مطابق تقوا بنا شده، سزاوارتر میباشد که در آن به نماز قیام کنی؛ چون درین مسجد افرادی میباشند که دوست دارند منزه و منزه شوند و خدا پاکیزگان را دوست دارد».
ولی معبود به عده ای که با مقاصد دیگر مسجد ساختند، نه فقط ثوابی نمی‌دهد، بلکه با آنان به شدّت عکس العمل می‌کند و آن‌ها‌را منافق به شمار می آورد:
)وَ الّذینَ اتّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرارًا وَ کُفْرًا وَ تَفْریقًا بَیْنَ الْمُؤْمِنینَ وَ إِرْصادًا لِمَنْ حارَبَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَیَحْلِفُنّ إِنْ أَرَدْنا إِلاّ الْحُسْنى‏ وَ اللّهُ یَشْهَدُ إِنّهُمْ لَکاذِبُونَ( [19]؛
«منافقان کسانی‌اند که مسجدی ساختند به مراد ضرروزیان رساندن به فرستاده و مؤمنان و تقویت کفر و ایجاد کرد تفرقه دربین مؤمنان و کمین‌گاه برای عده ای که با خدا و پیامبرش نزاع کرده بودند، و آن ها قول خیال می‌کنند که نظری جز نه نداشته‌ایم امّا پروردگار سند می‌دهد که دروغ می گویند».
آن‌گاه خدا اضافه می‌کند:
) لا تَقُمْ فیهِ أبداً(؛
«هیچ وقت در آن مسجد نماز اقامه نکن یا هیچ وقت در آن مسجد نایست».
از این آیات بر می‌آید که «مسجدسازی» می بایست بر اساس تقوای الهی بنیان‌گذاری خواهد شد و هدف این باشد که پروردگار در آنجا عبادت و گران قدر داشته گردد و محل اجتماع عده ای باشد که علاقه دارا‌هستند به سوی آفریدگار حرکت کنند و خود را منزه و پاکیزه سازند و خودسازی کنند و اهداف الهی را در آنجا به اعمال درآورند. و مسجد می بایست مرکزی برای اجتماع و اتحاد مسلمانان باشد و نفع اسلام و مسلمین در آن آیتم اعتنا قرار گیرد، نه اینکه محلّ باند‌بازی و تفرقه و ضرروزیان رساندن به مسلمانها و موجب بدبینی به آفریدگار باشد و در آن شرک و الحاد و شرک تقویت گردد.
در آیه دیگر، قرآن صریحاً می‌فرماید:
)ما کانَ لِلْمُشْرِکینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللّهِ فرمانرواِآیینَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ بِالْکُفْرِ أُولئِکَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِی النّارِ هُمْ خالِدُونَ([20]؛
«مشرکان را نرسد که مساجد آفریدگار را آباد کنند، با آنکه خود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شاهد بی دینی خویشتن‌اند؛ چه اینکه اعمال آن ها بی‌اجز و باطل می باشد و خود در دوزخ جاودان‌اند».
آن‌گاه می فرماید: )إِنّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ اْلآخِرِ وَ أَقامَ الصّلاةَ وَ آتَى الزّکاةَ وَ لَمْ یَخْشَ إِلاّ اللّهَ فَعَسى‏ أُولئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَآئینَ[21](؛
«مسجدهای پروردگار را صرفا کسی آباد می‌کند که به خداوند و روز جزا ایمان داراست، نماز به پا کند، زکات دهد و جز از خدا نترسد. باشد که آن ها از هدایت یافتگان باشند».
گروهی از مفسران معتقدند که خواسته، عمران ظاهری نیست بلکه این واژه و کلمه بر عمران معنوی نیز دلالت دارد که همان آباد نگاه‌داشتن مساجد و حضور در آن ها برای ادای نماز و کارهای سودمند می باشد؛ چنان که میبدی در تفسیرش گفته میباشد: «عمارت مسجد، آمدن و نشستن در آن می باشد و به قولی، بالا بردن بنای مسجد و نیکو کردن آن و به قولی عمارت مسجد، عبادت کردن، نماز تلاوت و طواف در آن میباشد».[22] آیت الله مکارم شیرازی نیز می‌فرماید: «آیه مضمون‌ وسیعی دارد و همه امور را در بر می گیرد».[23] زمخشری نیز بعد از نقل هر دو لحاظ از رسول اکرم(ص) نقل می‌کند که معبود فرمود: «إِنَّ بُیوتی فی ألارضِ المَساجِدَ، وَ أنَّ زُوّاری فیها عُمّارُها؛[24] مساجد، خانه‌های من در زمین هستند و در میان آبادکنندگان مساجد، همانا ملاقات کنندگان من قرار دارا‌هستند».
8. آبادی معنوی مساجد
روزی نبی پروردگار(ص) خطاب به ابوذر فرمود: «در تعمیر و آبادانی مساجد بکوش که ثواب آن از حوزه‌ پروردگار، بهشت میباشد».
ابوذر پرسید: مساجد را چه‌طور آباد کنیم؟
نبی(ص) فرمود: «در مساجد با صدای بلند حرف نگویید، صحبت باطل و کلام خطا نزنید و دادوستد و خرید و فروش نکنید. ای اباذر! تا در مسجد هستی، بکوش یاوه و بیهوده نگویی و در شرایطی‌که این یک سری فرمان را رعایت نکردی، روز قیامت جز خویشتن را شماتت و نکوهش مکن».[25]
امام صادق(ع) از نبی اکرم(ص) نقل می‌کند که فرمود: «چون آفریدگار گران قدر و بزرگ ببیند که اهل یک آبادی (شهر یا روستا) در نافرمانی او زیاده‌روی کرده‌اند، اما در میان آن‌ها سه تن مسلمان (واقعی) میباشد، خطاب فرماید: «ای گناه‌کاران و افرادی که از امر‌های من سر برتافته‌اید! در‌صورتی‌که فی مابین شما مؤمنانی نبودند که با یکدیگر کریم و مهربان‌اند و با نمازگزاردنشان، زمین و مساجد من را آباد می‌گردانند، و در سحرگاهان استغفار می‌کنند، عذابم را بر شما فرود می‌آوردم».
مرحوم نوری در پایین حدیث مزبور می‌نویسد: «حدیث در‌این مضمون‌ صراحت دارد که خواسته از عمران مساجد، دایر نگاه‌داشتن آنان به وسیله نماز، دعا، خیال و خاطر پروردگار، قرائت قرآن و جز اینهاست، نه تعمیر و ترمیم سقف و دیوار آن».[26]
یک نکته
گاهی بشر نمی‌تواند در مسجد حضور یابد و به دلایلی بایستی فریضه نماز را در خانه بجا آورد. از این رو، در اسلام پیشنهاد گردیده‌است که اتاقی را برای نماز و سر و نیاز اختصاص دهد؛ همانطور که امروزه نمازخانه‌هایی را در ادارات، هواپیماها و .... اختصاص داده‌اند. امام راستگو(ع) در نامه‌ای به شخصی به نام مسمع نوشت: «دوست دارم که یک کدام از اتاق‌های رده را مسجد قرار دهی».[27] آن حضرت در حدیث دیگری فرمود: «علی(ع) در منزل خود اتاقی را که نه کوچک بود و نه بلندمرتبه، اختصاصی نمازش قرار داده بود».[28]
ولی روشن است که این فرمان نباید موجب شود که بشر حضور کمتری در مساجد پیدا کند. از این‌رو، بر حضور در مساجد عمومی، به خصوص مساجدی که ویژگی خاص دارا هستند، بسیار تأکید و ثواب‌های زیادی برای نماز تلاوت در در آنان بیان شده هست.
9. اثرها رفتن به مسجد
امام درست گو(ع) فرمود: «من مَشی إلی المَسجِدِ، لَم یَضَع رِجلَهُ عَلی رَطبٍ وَلا یابِسٍ إلاّ سَبّحَت لَهُ الارضُ إلی الأرضینَ السابِعةَ؛[29] هر کس به طرف مسجد قدم بردارد، پایش را بر تر و کم آبی نمی‌گذارد، جز آنکه زمین تا طبقه هفتمش برای او تسبیح میگوید».
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «بشارت باد بر اشخاصی که در ظلمات شب به طرف مساجد می روند به نوری که در روز قیامت برای آن‌ها پیدا می شود».[30]
در بیان دیگری فرمود: «هر که برای شرکت در نماز جماعت به مسجدی رود، برای هر قدمی که بر می دارد، هفتاد هزار حسنه برایش نوشته شود و به همان اندازه درجاتش بالا رود و در شرایطی که در آن فعلا بمیرد، آفریدگار هفتاد هزار فرشته بگمارد که در قبرش به دیدار او پروسه و انیس تنهایی او باشند و تا وقتیکه برانگیخته شود، برایش آمرزش بخواهند».[31]
10. حضور در مسجد
پیامبر اکرم(ص) به ابوذر فرمود: «ای اباذر! مادامی که تو در مسجد هستی، خداوند در مقابل هر نفسی که می‌کشی، یک مرتبه در فردوس به تو عطا می‌کند و فرشتگان بر تو درود می‌فرستند و برای تو برای هر نفس در مسجد، ده حسنه می‌نویسند و ده گناه از تو پاک می‌کنند».[32]
و در حدیث دیگری فرمود: در مسجد به انتظار نماز نشستن، عبادت هست، مگر آنکه حدثی از او سر زند ». عرض شد: ای رسول آفریدگار! حدث چیست؟ فرمود: «غیبت کردن».[33]
11. ثواب نماز در مسجد
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «نماز در مسجد من (مسجد النبی(ص)) پیش خدا، معادل ده هزار نماز در مساجد دیگر میباشد، مگر در مسجد الحرام که نماز در آن، متساوی صد هزار رکعت می‌باشد».[34]
امیرمؤمنان(ع) فرمود: «ثواب نماز در بیت‌المقدس، مساوی هزار رکعت نماز میباشد و نماز در مسجد اعظم (جامع)، برابر صد نماز است و نماز در مسجد محله و خاندان ،ثواب 25 رکعت نماز را داراست و در مسجد بازار، دوازده برابر نماز میباشد و نماز در خانه، به اندازه یک نماز ثواب دارد».[35]
حضرت امام خمینی(ره) می فرماید:
«در شرع مقدس اسلام بسیار توصیه گردیده است که نماز را در مسجد بخوانند و بهتر از کلیه مسجدها، مسجد الحرام میباشد و بعد مسجد پیامبر اسلام(ص)، سپس مسجد کوفه، بعد از آن مسجد بیت المقدس، سپس مسجد جامع هر شهر و آنگاه مسجد محله و پس از مسجد محله، مسجد بازار میباشد».
و آن گاه می‌فرماید: «زیاد رفتن به مسجد و رفتن به مسجدی که نمازگزار ندارد، مستحب می‌باشد و اهل یک محل مسجد در‌صورتی‌که عذری نداشته باشد، مکروه میباشد در غیر مسجد نماز بخواند».[36]
12. بی‌توجهی به مسجد
در حدیثی از رسول اکرم(ص) آمده میباشد که فرمود: «لا صَلاةَ لِجارِ المَسجِد إلاّ فی المَسجدِ؛[37] نمازی برای اهالی مسجد نیست، مگر در مسجد».
در حدیث دیگر فرمود: «هر که در مسجد ندای نماز را بشنود و سوای علت از آن خارج گردد، منافق هست، مگر اینکه قصد رجوع داشته باشد».[38]
امام امت(ره) فرموده می باشد: «مستحب می باشد انسان با هر کس در مسجد حاضر نمی‌شود، خوراک نخورد و در کارها با او مشورت کردن نکند و هم محلی او نشود و از او زن نگیرد و به او زن ندهد».[39]
و از امام صادق(ع) بیان شده که فرمود: «مساجد از همسایگانش که آن را زیارت نکردند، نزد خدا شکایت کردند. خداوند به آنها وحی کرد: به عزت و جلالم پیمان که نمازشان را نپذیرم و عدالت آنان را در میان مردم آشکار نسازم و رحمت من به آن ها نرسد و در بهشتم در جوار خویش قرارشان ندهم».[40]
ب) آداب مسجد
1. آداب ورود به مسجد
امیرمؤمنان(ع) فرمود: «کسی که بخواهد وارد مسجد گردد، مودب و ادب وارد خواهد شد؛ زیرا مساجد، خانه‌های خدا و دوستداشتنی‌ترین محل‌ها پیش آفریدگار هستند».[41]
از اهل بیت(ع) بیان شده که فرموده‌اند: «خوب آن می باشد که هنگام ورود به مسجد، شروع با پای راست وارد شوی و هنگام خروج، با پای چپ خارج شوی».[42]
فرستاده اکرم(ص) فرمود: «لا تَدخُلِ المَسجِدَ إلاّ بِالطَّهارَة وَ مَن دَخلَ مَسجِداً بِغَیرِ الطَّهارَِةِ فَالمَسجِدُ خَصمُهُ؛[43] وارد مسجد نشو، مگر با طهارت، و هر کس فارغ از آن وارد خواهد شد، مسجد دشمن او خواهد بود».
فاطمه زهرا(س) فرمود:
«فرستاده زمانی که داخل مسجد میشد، چنین می‌فرمود: «بِسم اللهِ، اللَّهُم صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَاغفِر ذُنُوبی وَ افتَح أبوابَ رَحمَتِک؛ به نام آفریدگار، خدایا! بر محمد و آلش درود بفرست، و گناهانم را ببخش و درهای عفو و بخشش خود را برایم باز کن».[44]
2. آداب حضور در مسجد
امام درست گو(ع) فرمود: «هر گاه داخل مسجد شدی، ثنا و سپاس پروردگار بگو و بر فرستاده صلوات بفرست».[45] نبی اکرم(ص) فرمود: «مساجد را گذرگاه قرار ندهید، مگر اینکه دو رکعت در آن نماز بخوانید».[46] امیرمؤمنان(ع) فرمود: «سنت این میباشد که زمانی در مسجد می‌نشینی، رو به قبله باشی».[47] نبی آفریدگار(ص) فرمود: «ای اباذر! هر نشستی در مسجد بیهوده می باشد، مگر نماز قرائت یا ذکر بیان کردن، پی‌علم بودن و سؤال علمی کردن».[48]
در بیان دیگری از آن حضرت آمده می‌باشد: «اِنَّما نُصِبَتِ المَساجِدُ لِلقُرآنِ؛[49] همانا مساجد برای قرآن بنا گذارده شده‌اند».
طبق این بیان، مساجد مکانی برای شناخت، شناساندن و فراگیری قرآن و حقایق آن و اجرای برنامه‌ها و دستورهای آن باید باشد؛ چنان که در بعدازظهر رسول اکرم(ص) و امامان(ع) چنین بود.
بنابراین بایستی مساجد را عملاً تکریم و احترام آنان را محافظت کنیم و در توا‌ن توان از آنان فایده برگیریم و از آنچه در شأن مساجد و خانه‌های خدا نیست، بپرهیزیم.
در حدیثی از امام راست گو(ع) آمده است: «إنّما اُمِرْنا بِتَگران قدرِ المَساجدِ لأنّها بُیوُتُ اللهِ فِی الأرض؛[50] ما مأمور به بزرگداشت مساجد شده‌ایم؛ زیرا مساجد، خانه‌های خداوند در روی زمین‌ به شمار می‌آیند».
در جای دیگر فرمود: هر کس مسجد را گرامی و از افکندن آب دهان و بینی در آن دوری کند، در روز قیامت در حالی به لقای الهی نائل گردد که ذوق زده میباشد و نامه اعمالش به دست راستش داده میگردد».[51]
3. کارهای ناروا در مسجد
امام درست گو(ع) فرمود: «جَنِّبُوا مَساجِدَکُم الشِّراءَ وَالبَیْعَ»؛[52] مساجد خود را از خریدوفروش دور نگهدارید».
رسول اکرم(ص) فرمود: «ورود به مسجد برای افراد جُنب و حایض، جایز نیست».[53]
در بیان دیگری فرمود: «صحبت ناروا در مسجد، حسنات را می‌خورد؛ آن گونه که ستوران علف‌ها را می خورند».[54]
و فرمود: «مَن نامَ فِی المَسجدِ بِغَیرِ عُذرٍ إبتَلاهُ اللهُ بَلاءً لازَوالَ لَهُ؛[55] هر که سوای عذر در مسجد بخوابد، پروردگار او‌را به بلایی گرفتار می‌کند که از در میان رفتنی نیست».
آرزو‌می‌باشد‌ با منفعت‌گیری هر چه بیشتر از دستورهای باارزش مکتب اهل بیت(ع)، روز به روز شاهد پررونق‌تر شدن مساجد باشیم. ان‌شاء الله

مَسْجد مکان عبادت خداوند و تلاوت نماز که ممکن میباشد ساختمانی محصور یا زمین سوای سقف و دیوار باشد. مسجد قبا اول مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد.

در شریعت اسلامی، مسجد آداب و احکامی ویژه داراست. از مسجد غالباً برای عبادت جمعی و کار‌های فقاهتی گروهی به کارگیری می شود و مهم ترین عبادتی که در آن به جا می‌آورند، نماز جماعت است.

مسجد ضمن کاربرد عبادی، کارکردهای اجتماعی، سیاسی، آموزشی و قضایی برای مسلمان‌ها داشته که بعضا از این کارکردها تاکنون مانده می باشد. مساجد در کشور ایران، نقش مهمی در توفیق انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ش جاری ساختن کردند.

فهرست
۱ مضمون‌‌شناسی
۲ مسجد در قرآن
۳ پیشینه مسجد در اسلام
۴ احکام و آداب مسجد
۵ التفات و فضیلت مسجد
۶ معماری
۶.۱ منبر
۶.۲ محراب
۶.۳ مناره
۶.۴ مقصوره
۷ کارکردها
۷.۱ کارکرد آموزشی
۷.۲ کارکرد اجتماعی
۸ نقش مسجد در انقلاب اسلامی کشور‌ایران و نگهبانی مقدس
۹ جستارهای وابسته
۱۰ پانویس
۱۱ منابع
مضمون‌‌شناسی
«مسجَد» در لهجه عربی به معنای نهادن پیشانی بر زمین و به خاک افتادن به نشان کمال خضوع است و مسجِد به معنای جایی می باشد که در آنجا سجده می‌کنند.[۱] بعضا معتقدند کلمه و واژه مسجد از کلمه و واژه‌ای غیر عربی «msgď» به معنای محل پرستش گرفته شد‌ه‌است که در متن‌ها زبان آرامی مربوط به قرن پنجم پیش از به دنیا آمدن مسیح وجود داراست.[۲] در عصر پیش از اسلام این کلمه برای اشاره به هرجا و معبدی بوده که در آن خداوند را عبادت می‌کرده‌اند.[۳] بعضا معتقدند کلمه و واژه «مساجد» در آیه چهلم سوره حج در همین مضمون‌ به کار رفته میباشد.[۴]

دهخدا با استناد به منابع قدیمی و ذکر نمونه‌های بسیار از آن‌ها نوشته میباشد که کلمه و واژه عربی مسجد، در اصل، به صورت کلمه و واژه «مَزگِت» از گویش آرامی وارد عربی و فارسی گردیده‌است.[۵] او به نقل از این منابع آورده هست که حروف «ز»، «گ» و «ت» در مسجد النبی کوهسنگی مشهد عربی به «س»، «ج» و «د» تغییر کرده و مسجد در عربی یعنی جای سجده کردن. به نقل این منابع، مزگت به معنای نمازخانه، خانۀ پروردگار، «خانه‌ای که برای پرستش خداوند بسازند و هرکس خواست در آن عبادت کند» و نظائر آن می‌آمده می باشد.[۶]

مسجد در اصطلاح رایج فعلی به معنای عبادتگاه خاص مسلمانها و محل نماز تلاوت آنهاست. گفته‌اند از آن رو که مسلمانان در نماز، سجده می‌کنند و سجده نهایت خضوع و خشوع در عبادت است، این مکان را مسجد به معنای جای سجده نامیده‌اند. مسجد، به حیث فقهی احکامی ویژه دارد و به نظر مادی ممکن هست عبارت از یک ساختمان محصور میان دیوارها یا یک زمین بدون سقف و دیوار باشد.[نیازمند منبع]

«مسجد جامع» نیز به معنای مسجد به شغل می‌رود اما غالبا مراد از این کلمه و واژه مسجدهای گرانقدر یا مساجدی در شهرها میباشد که نماز جمعه در آن اقامه می گردد.[۷]

مسجد در قرآن
کلمه مسجد بیست و هشت بار به طور عده و مفرد در قرآن به عمل رفته است که در آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عضا از آنها از التفات مسجد و حفظ آن حرف رفته میباشد؛ مثلا: «إِنَّما یعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَی الزَّكاةَ وَ لَمْ یخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسی أُولئِكَ أَنْ یكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِین (ترجمه: مساجد را فقط كسی آباد میكند كه به خدا و روز قیامت ایمان آورد و نماز را برپا دارد و زكات بدهد و از كسی جز آفریدگار نترسد- امید‌وار‌یم آنها هدایت یابند.)[ توبه–۱۸]

مالکیت مسجد در قرآن به خدا نسبت داده شده هست.(جن/۱۸) از امام درستگو(ع) از علت احترام مساجد پرسیدند، آن حضرت در پاسخ گفتند: «زیرا مساجد خانه‌های معبود در زمین‌اند».[۸]

در آیه ۱۲۵ سوره بقره، به مسجد مکه که همان مسجدالحرام میباشد، به عنوان مکانی برای شغل‌های آیینی و نیز محل گرد هم داخل شدن اشاره گردیده‌است [۹] و در آیه ۹۶ سوره آل عمران این مسجد به عنوان اولیه خانه‌ای که برای عبادت مردم برپا شده، ذکر شده می باشد.[۱۰]

پیشینه مسجد در اسلام
عبدالحسین زرین‌کوب:

«که اظهار‌کرد در اسلام، آیین را با هنر سازگاری نیست؟ برعکس، این هردو یکدیگر را در آغوش می‌کشند و آن هم در مسجد.»[۱۱]

بنابر تعالیم نبی اکرم(ص)، عبادت معبود و نماز، به مکانی خاص نیاز ندارد و در هر جایی از زمین می‌توان آفریدگار را عبادت کرد و نماز گزارد؛ چنان که در حدیثی از آن حضرت نقل شد‌ه‌است: «جُعِلَت لِی كُلَّ أرضٍ طَیبَةٍ مَسجِداً وَ طَهوراً (کلیه زمین برای من منزه و مسجد قرار داده گردیده‌است.»[۱۲]) به‌این رو، مسلمانان پیش از مهاجرت، جایی خاص برای نماز گزاردن نداشتند و هر جا که قابلیت آن فراهم بود نماز می‌خواندند و پیامبر(ص) یار و همدم اشخاصی انگشت‌شمار مانند امام علی (ع) نماز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد را به صورت مخفیانه ادا میکرد.[۱۳] بنابر گزارش‌هایی در منابع تاریخ اسلام، آن حضرت بعد از علنی شدن دعوت، گاهی کنار کعبه نماز می‌گزارد.[۱۴]

مسجد قبا اولیه مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد. زمانی رسول از مکه به مدینه می‌آمد، پیش از ورود به مدینه یک هفته در قبا ماند و در این فرصت به درخواست مردم مسجدی در‌این حوزه‌ ایجاد کرد. برخی گفته‌اند این مسجد به توصیه عمار یاسر تاسیس شده است.[۱۵]

با مهاجرت مسلمانها به مدینه، رسول مکانی را برای نماز جماعت و نیز نشست مسلمان‌ها برگزید و با ملازمت و همراهی مؤمنان آن مکان را به صورتی بی آلایش برای این شغل مهیا کرد. این مسجد که مسجدالنبی یا مسجد پیامبر نام گرفت، به زودی منزلت ویژه‌ای نزد مسلمان‌ها یافت و به شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مکانی برای عبادت، فراگیری مذهبی، فعالیت‌های جمعی و تصمیم‌گیری‌های اساسی سیاسی تبدیل شد. پیش از این، رسول در بعضا مکانهای مکه به یاروهمدم مؤمنان نماز جماعت خوانده بود البته جایی را به عنوان مسجد تعیین نکرده بود.[نیازمند منبع]

مسجدْ بعد از مهاجرت، افزون بر عبادت، مرکزی برای اداره حکومت بود و آنگاه به عنوان مکانی آموزشی و تبلیغی نیز به کار رفت. بعد ها وقتی دار‌الحکومه و مدرسه ساختند، مسجد به عبادت اختصاص داده شد؛ گرچه گهگاه از آن به عنوان مدرسه نیز استفاده میشد.[۱۶]

نمایی از مسجد کوفه
در جریان فتوحات عراق و شمال آفریقا در قرن نخستین هجری، مسلمان‌ها با الگوبرداری از رسول اکرم(ص) در مدینه، معمولا فضایی را که در راس اردوگاه‌هایشان قرار داشت به مسجد اصلی اختصاص می‌دادند. با تبدیل شدن پادگانها به شهرهایی چون بصره، کوفه، فسطاط و قیروان این محل‌های عبادت نیز به بناهایی مستمر تبدیل شدند. از همین سرمشق در بنیانگذاری بغداد در قرن دوم هجری و قاهره در قرن چهارم هجری استعمال شد. مسلمانان در شهرهایی که فتح می‌کردند مانند دمشق، بیت المقدس و مدائن مساجد خود را در محل معابد کلیساها و قصرها بنا می‌نهادند.[۱۷]

احداث مساجد بعد از مسجد قبا و مسجد النبی در دیگر مناطقی که اسلام بدانها روش می‌یافت، انجام می‌گرفت. در قرن اول قمری مسجد کوفه(۱۷ق.)، مسجد فسطاط(۲۱ق.) و جامع بصره(۲۴ق.) به اهتمام مسلمانان ساخته شد.[۱۸]

به گفته ابن خلدون(م. ۸۰۸ق) دو نوع مسجد شهری وجود داشته میباشد: مساجد گران قدر تحت اختیار دولت برای نمازهای جمعه و اجتماعات اصلی مسلمانان و مساجد کوچک که بوسیله قسمت‌های مختلف جمعیت شهری ساخته و اداره می‌شدند. در طی اولیه معمول این بود که به تبعیت از آداب و رسوم پیش از اسلام و نیز روش و سیره رسول در مدینه، خلفا یا فرمانداران منصوب آنها اقامتگاه خود را در کنار مسجد جامع برپا کنند در حالی که مردم معمولی مساجد خود را در محلات قوم‌ای خود می‌ساختند. با ارتقاء شدید قدرت و ثروت امپراتوری‌های اسلامی و جداگانه شدن اقامتگاه حاکمان، بر تعداد مساجد دولتی و غیردولتی به شدت افزوده شد. هر دو نوع معمولا به کمک مردم و درآمدهای اوقاف تأسیس و نگهداری می‌شدند.[۱۹]

کارآیی مسجد غالبا برای برپایی عبادات روزانه و نماز جمعه بوده که مردان بیشتر در آن شرکت می‌کردند. زنان در عقب صف مردان در حالی که پرده‌ای در میان آنها و مردان بود یا در اتاقی جدا و یا در طبقه بالا در مراسم حضور داشتند.[۲۰]

به باعث وجود احکام خاص مسجد، غالبا مکانی فارغ محل پرستش برای وضو اختصاص داده میشد.[۲۱] در تاریخ شیعه همانند اهل تسنن، عنایت مساجد و اقتدار آن‌ها فراز و نشیب فراوان داشته است. مسجد مرقدهای شیعیان در کربلا و نجف از پشتیبانی آل بویه(قرن‌های چهارم و تا پنجم قمری) و صفویه(قرن‌های دهم تا یازدهم قمری) منتفع بوده است. سلسله فاطمی اسماعیلیه(قرن‌های چهارم تا ششم قمری) مساجد بسیاری را در شمال آفریقا تا مصر و حجاز بنا کرد و در ذیل هواخواهی قرار بخشید. صفویه همین شغل را در کشور‌ایران و کشورهای کنار دریا خلیج فارس اجرا داد. با این موقتی، زمانی که جمعیت شیعه مقهور نیروهای سنی شدند، نه فقط روند مسجدسازی به ترازو بخش اعظمی کاهش یافت؛ بلکه برگزاری مراسمی مانند نماز جمعه نیز رو به کاستی نهاد.[۲۲]

احکام و آداب مسجد
از همان فرصت که مسجد در اسلام بنیان گذاشته شد، احکام و آدابی برای حضور در آن و رفت و آمد به آن در قرآن و حدیث ذکر گشت. به ظاهر، اول احکام و آدابی که برای مسجد برشمرده شد، مربوط به اموری مانند عصمت و نظافت بود. به عنوان مثال، سفارش‌هایی اکید از پیامبر اکرم(ص) درباره ثواب پاکیزه کردن مسجد و سرزنش آلوده و کثیف کردن آن، در اختیار می باشد که راجع به «آداب» می‌گنجند.[۲۳] درباره شخص نمازگزار و اشیاء و حالات مربوط به او نیز احکام فقاهتی خاصی وضع گردیده‌است؛ مثلا ورود به مسجد در موقعیت جنابت حرام شمرده شده یا پوشیدن جامه سفید و پاکیزه برای حضور در مسجد مستحب و جامه سیاه و چرک الود مکروه هست.[۲۴]

التفات و فضیلت مسجد
عبدالحسین زرین‌کوب:

«در طی نسلها و قرن ها در فاصله آفاق گوناگون، هنر اسلامی ملجائی پاک‌تر و نمایشگاهی امن‌تر از مسجد نداشته می باشد.»[۲۵]

در فرهنگ و تمدن اسلامی، متاثر از قرآن کریم ومهربان و روایات بزرگان فقهی، مسجد حرمت و منزلت ویژه‌ای دارااست. قرآن کریم و مهربان برپا داشتن و حفظ مسجد را کار عده ای خوانده که به پروردگار و روز قیامت ایمان دارا هستند.[۲۶] قداست و فضیلت مسجد نزد مسلمان ها از عامل ها نگهداری بنای آن بوده می باشد. مسلمان‌ها بنابر آموزه‌های اسلامی، خود را ملزم به نگهداری و تعمیر مساجد می‌دانستند و به این رو، می‌کوشیدند در عمارت، مراقبت و تجدید بنا مسجد نقشی بر عهده گیرند.[۲۷]

مسجد مهمترین بنای حوزه فرهنگ و تمدن اسلامی می باشد زیرا در طی چهارده قرن همگی نبوغ و شایستگی معنوی و هنری و مهارتهای صنعتی در ساختن و بنای مسجد تمرکز یافته می باشد.[۲۸]

معماری
مساجد در مناطق متفاوت فقید به حیث معماری شباهت‌هایی بسیار به یکدیگر دارند؛ با این موقتا، در هر حوزه‌‌ای پذیرای خصوصیات معماری و هنری آن حوزه‌ نیز شده و تفاوتهایی با دیگر مساجد یافته‌اند. بدین ترتیب، معماری مساجد هر مرزو بوم گویای ویژگی‌های معماری ساکن آن مملکت گردیده‌است.[۲۹]

مساجد در کشورها و مناطق گوناگون علی رغم اختلافهای معماری، بناها، مناطق و اشیای ذیل را تمامی دارایند:

منبر
پیش از ظهور اسلام منبر در حجاز وجود نداشت و سخنرانان برای سخنرانی بر نیزه تکیه می‌دادند و حرف می‌راندند. رسول اکرم(ص) نیز آغاز رسالت به صورت ایستاده و با تکیه بر درختی (استوانه حنانه) خطبه می‌خواند تا این که برای او منبری با سه یا چهار پله ساختند. در برخی منابع روایی از واژه و کلمه «منبر» برای سخنرانی پیامبر(ص) خیال شده که شاید بتوان از آن برداشت کرد که در آن فرصت منبر به فعالیت می‌رفته است؛ از جمله کلینی آورده می‌باشد: «صعد نبی الله(ص) المنبر ذات یوم فحمد الله و اثنی علیه و...؛ روزی پیامبر(ص) از منبر بالا رفت و بعد از آن خدای را سپاس و ستایش ذکر کرد و....»[۳۰] ولی درین که چه کسی برای او منبر ایجاد کرد اختلاف می باشد. منابع از غلام زنی از انصار،[۳۱] غلام زنی از مهاجران،[۳۲] یکی صحابه[۳۳] یا مردی رومی ذکر شده‌اند.[۳۴]

منبر استارت محل موعظه نبی اکرم(ص) برای مؤمنان و منزلت تجلی سخن پروردگار بر زبان او بود. بعد حضرت، در مساجد جامع شهرهای گوناگون منبر ساختند و به‌تدریج در قرن ها بعدی تا به امروز این سنت به کلیه مساجد شهرها و روستاهای بسط یافت. منبر در طول تاریخ از کارآمدترین اجزای مسجد بوده می‌باشد. منبر تریبون حکومت اسلامی بود، از آن برای نقص‌ خطبه و موعظه و اعلام مواضع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی استعمال می شد. با گذشت زمان، مبلغان و واعظان از آن برای تبلیغ آئین، فقها برای بیان احکام آئین و تدریس معارف اسلامی، مفسران برای تبیین نکات قرآنی و محدثان برای بیان و املای احادیث استفاده کرده‌اند.[۳۵]

محراب
نوشتار اساسی: محراب
محراب یک تورفتگی قوسدار است که در دیوار قبله تعبیه شده هست و جهت مسجد الحرام را نشانه می‌دهد. محراب به این شکل، در اواخر سده اول هجری نوآوری شد. پیش از آن، جهت قبله را در مساجد باز فارغ از دیوار از طریق فرو کردن عمودی در ماسه یا چنان که در خانه پیامبر در مدینه عمل شد، به یاری یک قطعه سنگ آرم می‌دادند.[۳۶]

مناره
مناره، سازه‌ای برج‌مانند میباشد که کارکرد اولیه‌اش اذان اعلام کردن بر فراز آن هنگام نمازهای پنجگانه بوده می‌باشد. مأذنه، مئذنه، منار، صومعه و گل‌تیم، نامهای دیگری می‌باشند که برای این سازه به فعالیت میروند. در حین پیامبر(ص)مساجد مناره نداشتند. با بسط دولت اسلامی و بلندمرتبه‌تر شدن شهرها، مایحتاج شد تا در کنار هر مسجدی مناره‌ای برای اذان بیان کردن و خبر دادن مردم از وقت نماز بسازند. امروزه که مسلمانان از وسایل دیگری برای دانایی از وقت نماز و شنیدن اذان فایده میبرند، کارکرد مناره‌ها تنها تزئینی و تشخیص مساجد از دیگر بناهای شهر می باشد.[۳۷] تعداد مناره‌های مساجد در مناطق متفاوت یکسان نیست. در ایران، چیره

وقف عام، وقفی میباشد که هدف از آن کارها خیریه میباشد و منحصر به فرد تیم و طبقه معینی وجود ندارد مانند وقف بر فقرا، وقف بر طلّاب و مدرسه های و مساجد، و مقابل آن وقف خاص میباشد و آن وقفی میباشد که منحصر تیم معلوم و خاصی میباشد، مانند وقف بر اولاد یا این که اشخاص و یا این که طبقه ای خاص از عموم[4].

الف ـ نگاهی به وقف در پیش از اسلام:

هر یکسری پیش از اسلام وقف به معنای ظریف واژه وجود نداشت البته انواعی از اختصاص اموال و املاک به معابد و کارها مسجد النبی کوهسنگی مشهد خیریه و اشخاص وجود داشته که از جهاتی مشابهت هایی با وقف داشته اند. برای مثال در بخشی از کتاب دانیال پیامبر که به گویش آرامی میباشد اینگونه آمده میباشد: «گناهان خویش را به (صیدقا) و خطایای خویش را بر احسان نمودن بر فقیران فدیه بده»[5]، البته شافعی در رساله الإمام ، جلد سوم، ص 275، میگوید: تا آنجا که دانسته ام عموم نا‌آگاهی منزل و زمینی را برای معبود حبس نکرده اند و حبس فقط از طرف مسلمین انجام یافته میباشد.

دکتر معالج الکبیسی در فقد ذکر امام شافعی می‌گوید: ظواهر سخن او اینگونه می رساد که معنا اشکال حبس دربین امت های قبل از اسلام کلاً ناشناخته بوده، البته این معنا واقعیت ندارد چون حبس قبل از اسلام نیز پر اسم و رسم بوده گرچه به اسم حبس یا این که وقف نامیده نمی گردیده است[6]. امت ها با اختلاف ادیان و معتقداتشان با انواعی از تصرفات مالی آشنا بودند که از لحاظ مضمون‌ به دور از حدود معنای وقف اسلامی خلا...اوقاف ابراهیم خلیل (ع) که تا امروز نیز باقی میباشد خویش شایسته ترین استدلال میباشد بر وجود وقف پیش از اسلام [انفع الوسائل فی تجرید المسائل (الطرسوسیه)، تألیف نجم الدین الطرسوسی، متوفای 758 هـ. ص 168][7] و نیز هنگام فتح شوش در مقبره دانیال پیامبر سندی به دست آمد که به موجب آن گنجی برای پرداخت وام های فارغ از ربح تخصیص یا این که فقه بود و خلیفه امرکرد که ثروت به دست آمده به مال همه مردم منتقل گردیده، طبق امر نوشته شده در مدرک فعالیت گردد[8]

ب ـ وقف در قرآن
در قرآن مجید آیه ای که بر وقف و احکام فقاهتی آن صراحت داشته باشد نیست، البته می اقتدار از باب حق تقدم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد با آیه ها مرتبط با «احسان و انفاق»، «قرض الحسنه»، «تعاون» و «صدقه» به مجوز و بلکه عالم و استحباب وقف برهان کرد؛ به عنوان مثال آیاتی که به صورت مردم بر اجرا خیرات و تشویق و تحریض آن ها دلالت داراست، آیه 92 از سوره آل عمران میباشد که میفرماید:

«لن تنالُوا البرَّ حتّی تُنفقوا اینجانب شیءٍ فإنّ الله به علیم»[9]

شما هیچ وقت به جایگاه نیکوکاران و خاصان خداوند نخواهید رسید، مگر آن که از آنچه دوست می‌دارید و بسیار دوستداشتنی میباشد در خط مش خداوند انفاق فرمایید «هرچه انفاق فرمایید پروردگار بر آن مطلع میباشد». و نیز آیه 46 از سوره کهف که میفرماید:

«المالُ و البَنونَ زینةُ الحیاةِ الدنیا و والباقیات الصالحات نهٌ عند ربک ثواباً نهٌ اَملاً»[10]؛

کالا و فرزندان زینت حیات دنیاست و (لیکن) جاری ساختن با تقوا که تا قیامت باقی میباشد ( مانند نماز و تهجد و بیان پروردگار و صدقات سرازیر زیرا بنای مسجد و مدرسته و موقوفات شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و خیرات در منش معبود) نزد خداوند بسی عالی (سرنوشت) آن نیکوتر میباشد.

برای بینش به منزلت«وقف» در قرآن کریم و مهربان می بایست آیه‌ها شریفه ای که بر «انفاق، احسان، کار باتقوا، خیرات، مبرات،...باقیات صالحات، ایثار،...صحت دارد در لحاظ گرفت و از طرفی نبرد بی هواخواهی وحی الهی را با «کنز جنس، تکاثر، تفاخر، استکبار سرقت، سرکشی، حصول حرام، حب جنس، راندن قهر آمیز یتیم، پرخاش برسائل و ...را با تعمیقی کلان از سه دانش و ایمان بنگریم.

ج ـ وقف در سنت:
دومی منبع از معارف اسلامی سنت میباشد که مشتمل بر قسم، فعل و تقریر رسول اسلام (ص) و نیز آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ائمه اطهار علیهم السلام می‌گردد. در حدیث مشهوری از پیامبر اکرم (ص) آمده میباشد که می‌فرماید:

«هرگاه فرزند انسان بمیرد کار وی جدا میگردد مگر از سه چیز، صدقه جاریه (وقف) عملی که از آن فایده برده گردد و فرزند صالحی که برای وی دعا نماید»[11].

مسجد از ريشه «سجد» به معناي پيشاني میباشد. مسجد شرایط متواضعانه را دربرگیرنده مي‌گردد و به اين محل نمازخانه مي‌گويند. مسجد محل پرستش مسلمانها و منزل پروردگار معرفي گردیده‌است و به انگیزه اينکه سجده نمود بدون نقص عبادت میباشد، اين اسم گزینش شد‌ه‌است.
مسجد نردبان پرورش معنوي
مسجد در اسلام مکاني مقدس و حائز اهميت میباشد روايات بسياري درباره فضيلت رفت و آمد و نشستن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در مسجد و تلاوت نماز در آن به خصوص به جماعت وارداتی میباشد. آفریدگار در آيه 29 سوره اعراف مي‌فرمايد: «و اقيموا وجوهکم عند آحاد مسجد و ادعوه مخلصين له الدين؛ و به سوي هر مسجدي رو کنيد و به عبادت بپردازيد و خالصانه در دين خویش معبود را بخوانيد. در حديثي از نبی اکرم(ص) آمده: المساجد سوق اینجانب‌السواق الاخره قراها المغفره و تحضتها الجنه؛ مساجد بازاري از بازارهاي آخرت میباشد از کساني که به آن وارد مي‌شوند با مغفرت پذيرايي مي‌گردد و هديه آن ها پردیس میباشد. امام درستگو(ع) فرموده‌اند: اینجانب مشي الي مسجد اینجانب مساجدالله فله بکل خطوه ایرادات حتي يرجع الي منزله عشر حسنات و محي عنه عشر سيئات و رفع له عشر درجات؛ کسي که به سوي مسجد قدم برمي‌داراست بر هيچ کم آب و تري پا نمي‌گذارد مگر اينکه از زمين اولیه تا هفتم براي وی تسبيح مي‌نمایند. با دقت به اين مطالب ترديدي باقي نمي‌ماند که مسجد تاثير بسزايي در ارتقاي معنوي بشر و رویش ايماني وی دارااست و موجب اجر اخروي مي‌شود. مسجد تحت عنوان مرتبه عبادت مسلمان‌ها از مهمترين نهادهاي جامعه اسلامي با كاركردي چندمنظوره به شمار مي آيد و همواره در حین تاريخ اسلام نقش بنيادين و اصلي ايفا كرده میباشد. در پيروزي انقلاب اسلامي، مسجد تحت عنوان پايگاه اصلي انقلاب نقش آفريني كرد و امروز هم مسجد در كانون تحولات بيداري اسلامي در حوزه‌ قراردارد. البته مسجد متبوع اسلام و طراز آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد انقلاب اسلامي چه گونه بايد باشد؟
اهميت مسجد در اسلام در اهميت مسجد همين بس كه پروردگار مي فرمايد اینجانب كره زمين را كه خوی كردم، آغاز مسجدالحرام را براي عبادت قرار دادم. ان اولیه بيت اوضاع و احوال للناس للذي ببكه مباركا و هدي للعالمين (آل عمران69) پيامبراكرم(ص) در بدو ورود به مدينه اولين كاري كه اجرا دادند، ساخت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ن مسجد بود. در قبا مسجد ساختند، پس از ورود به مدينه هم مسجد ساختند. مسجد خيلي گزینه اعتنا اسلام میباشد. اساسا محل هاي عبادت حتي در شرایطی که مرتبط با غيرمسلمانان باشد، در اسلام احترام زيادي داراست. درقرآن آمده میباشد كه: لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بيع و صلوات و مساجد يذكر فيها نام الله كثيرا (حج44) مي فرمايد بايد مقابل متجاوزين ايستاد وگرنه صومعه ها و ديرها و مساجد كه محل پرستش می باشند، حاد مي گردد. پس بايد گردآوری اي قيام كنند تا اين مراكز عبادت آسيبي نبيند.
در اسلام نمازخواندن در مسجد آن قدر اهميت داراست كه مي گويند درصورتی که بشر نماز اولیه وقتش را تأخير بيندازد البته درمسجد بخواند، عالی میباشد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد از اين كه نمازش را اولیه وقت و در منزل بخواند. مسجد در اسلام محلي میباشد كه بايد استعمال چندمنظوره داشته باشد. در ابتدا اسلام مسجد كوفه محل مشاوره، قضاوت، سؤال و پاسخ، عبادت و ديگر کارها بود.

گنبد یک کدام از زیباترین بنا هایی میباشد که آدم در طی تاریخ ساخته میباشد. سراسر عالم آکنده‌از جاذبه های توریستی و توریسم دیدنی، متنوع و متفاوت میباشد و همین مورد سبب گردیده تا گردشگران و گردش گر ها بتوانند به سراغ هر مورد از این جاذبه ها رفته و از آنها بازدید نمایند. بدون مسجد النبی کوهسنگی مشهد این که به چه حیطه و یا این که شهری می‌روید، در هرکدام از قسمت های این دنیا میتوانید به سراغ این جاذبه های توریسم رفته و از آنان دیدن فرمائید. در‌این مقاله قصد داریم تا شمارا با سه گنبد تعالی عالم آشنا کرده و در ارتباط با این جاذبه های توریستی، توضیحاتی را ارائه دهیم. پس با ما یار باشید تا نگاهی به مطرح ترین گنبدهای دنیا بیاندازیم.

گنبد چیست؟
در نصیب اولیه درصورتی که بخواهیم در ارتباط با معماری گنبد سخن کرده و توضیحات جامعی دراین باره را به شما ارائه دهیم می بایست بیان کرد که گنبد بنا و معماری میباشد که مشابه نیم کره تو خالی بوده و آن را تحت عنوان سقف می‌سازند. نکته حائض اهمیت این میباشد که در زمان تاریخ بنا های گنبدی صورت بسیار متعددی در سراسر دنیا به وجود آمده میباشد و همین مورد منجر مداقه تاریخی این‌راه از معماری شد‌ه‌است.

با این وجود برخی از بنا های گنبدی عالم رده ویژه ای فی مابین گردشگران و گردش گر ها داشته رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و به جهت پیاده سازی خاص و دیدنی شان، این بنا های گنبدی محبوبیت بسیار متعددی بین گردش گر ها و گردشگران دارااست.

در‌پی شما‌را با سه جاذبه توریستی آشنا می‌کنیم که تحت عنوان وسیع ترین گنبدهای دنیا شناخته می گردند. بعداز معرفی هرکدام از این مفاد، در ارتباط با آنان نیز توضیحات جامعی را ارائه میدهیم.

بلندمرتبه ترین گنبدهای دنیا | کلیسا سانتا ماریا دل فیوره
در‌حالتی که خوا‌هیم اصلی ترین گنبد هم اکنون حاضر عالم را به شما معرفی کنیم آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می بایست به سراغ ایتالیا و شهر فلورانس رفت، به این دلیل که مطرح ترین گنبد عالم امروزه وابسته به کلیسا سانتا ماریا دل فیوره در‌این سرزمین میباشد. در حالتی که بخواهیم در ارتباط با تاریخ این سازه حرف کنیم، بایستی اذعان کرد که در روزگار رنسانس اروپا و در روزگار باروک ایجاد کرد بنا های گنبدی صورت محبوبیت بسیار متعددی در ایتالیا پیدا می نماید و به همین ادله مسیحیان همت می نمایند تا اماکن مذهبی خویش را با معماری گنبدی صورت به وجود بیاورند. در به عبارتی زمان میباشد که در ایتالیا کلیسای سانتا ماریا دل فیوره تحت عنوان کلیسای جامع فلورانس با سقف گنبدی به وجود می‌آید.

این کلیسای جامع با معماری مدل گوتیک ساخته شد و از سال ۱۲۹۶ تا ۱۴۳۶ ایجاد کرد آن طولانی شد. در غایت بعد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد از اتمام مراحل تشکیل داد کلیسای سانتا ماریا دل فیوره، این سازه با گنبد زیبای خویش تبدیل به آرم شهر فلورانس و یک کدام از مطرح ترین کلیساهای مرز و بوم ایتالیا شد.

نماز تحت عنوان عالترین صورت عبودیّت و کاملترین شکل تعظیم و پرستش خدا یک کدام از مهم‌ترین ایفا عبادی میباشد که در شریعت اسلام وجود دارااست و مسلمان‌ها موظّفند که روزمره حدّاقل پنج توشه آنرا به مکان آورند. برخیّ گمان می­گردد که‌این فعالیت عبادی یکی‌از تکالیف و شرایع اسلام بوده و در دیگر ادیان آسمانی مسجد النبی کوهسنگی مشهد سوابق­ای ندارد. این مطالعه بر آن میباشد تا با رسیدگی وجود نماز در دیگر ادیان آسمانی و مشخّصاً زرتشت، یهودیّت و مسیحیّت، شیوه‌ی اعمال این شغل عبادی در شریعت آنها‌را آیتم پژوهش قرار دهد و نقطه پايان نیز به عنایت و نیز بعضی فواید و اثر ها آن از بینش آئین مبین اسلام به اختصار اشاره نماید.

مضمون‌ شناسی
«صلوة» که در لسان شرع برای فعل عبادی خاصی یعنی به عبارتی «نماز» جعل شد‌ه‌است، در لغت به معنای دعا، استغفار، عفووبخشش و مغفرت، ثنای پسندیده، سلام و تعظیم میباشد[1] واگر به خدا نسبت داده گردد[2]، به معنای عفووبخشش و ثنای بر بندگان می­باشد.[3] و در اصطلاح شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیز به عملی عبادی اطلاق می­گردد که متّصورت از اجزاء وشرائط خاصّی میباشد و می بایست با قصد نزدیکی به خداوند هر روز در تعدادی دفعه به جا آورده گردد.

«صلاة» یا این که نماز تحت عنوان فعلی عبادی که به مراد دعا و نیز تعظیم الهی ایفا می­خواهد شد، یک کدام از مشترکات ادیان الهی میباشد، هرچند صورت و طرز‌ی جاری ساختن آن در ادیان متعدد متعدد می­باشد. از همین روست که در قاموس کتاب مقدس به معنی واژه و کلمه نماز آمده میباشد: «نماز دارای شهرت میباشد و یکی‌از واجبات دینیه هر روز کل ملل و مذهب‌ها میباشد، چه منفرداً و چه جماعتاً...» و بعد از آن به گستردن معنای نماز بر مبنای تورات و انجیل پرداخته تا آنکه می‌نویسد: «احدی جزمنکرین آفریدگار منکر نماز و دعا وجود ندارد...».[4]

در نوشتار حاضر نیز از «نماز» همین معنای فوق عزم گردیده است و واقعیت شرعیه‌ی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن که در اسلام از این اصطلاح عزم می­خواهد شد، مدّ لحاظ نمی­باشد.

سوابق تاریخی نماز
یکی‌از دیرین‌ترین عباداتی که در همگی ادیان پیشین وجود داشته، نماز میباشد. در برخی از احادیث به نماز تنی چند از انبیاء الهی از حضرت بشر علی نبینا و آله و علیه اسلام تا حضرت خاتم صلی الله و علیه و آله و سلم اشاره شد‌ه‌است که بعضا از آن‌ها به‌این گستردن میباشد:

1- نماز حضرت انسان (علیه السلام): از صُحُف حضرت ادریس آورده شده ک ه در آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اولیه روز اقامت حضرت بشر (علیه السلام) و حوا در زمین، آفریدگار، نماز بعدازظهر و مغرب و عشاء را جمعاً 50 رکعت به حضرت انسان واجب کرد.

زیرا سخنانش به پایان رسید، برگشتم و کسی را ندیدم . از مادرم پرسیدم که: «مامان! با اینجانب بودی؟» . اظهار‌کرد: «اینجانب، قرآن می‏خواندم، با تو نیستم .» . پرسیدم: «پس این کی بود که با اینجانب حرف می‏بیان کرد؟» . مادرم اذعان کرد: «کسی دراین جا وجود ندارد » .

در آن موقع، پتو را بر سرم کشیدم و هر چه به مغزم فشار آوردم که مطالب آن فرد مسجد النبی کوهسنگی مشهد را به خیال بیاورم، چیزی به یادم نیامد .

روز آدینه، سعید و مادرش، به طهران گشوده می‏گردند و به درمانگاه الوند مراجعه می‏نمایند . بعد از عکس‏برداری، مشخص و معلوم می‏گردد که سعید، درست و سلامت میباشد و از غده‏ی بدخیم سرطانی، هیچ خبری وجود ندارد .

به این سیرتکامل، این بچه خوشبختی‏مند – که به حق، «سعید» نامگذاری گردیده – از معجزات باهر حضرت اما بعدازظهر، ارواحنا فداه، بهبودی بدون نقص خویش را در می‏یابد .

دو هفته آن گاه (شب چهارشنبه بیست و پنجم جمادی الاولی موازی با 19/8/72) سعید ، با مادرش و برادرش محمد نعیم، به جمکران آمده بود تا پیشانی متانت بر آستان مسجد حضرت صاحب و مالک الزمان علیه السلام بساید و از محضر مولا و مقتدایش سپاس نماید . خوش‏بختانه، حقیر هم در مسجد بودم و از ماجرا شفا یافتن وی با خبر بودم . با وی به دفتر کار مسجد رفتم و در حضور ده‏ها نفر از دوستان ، مطالب بالا را از گویش سعید مستقیم شنیدم .

مادرش، از خوش‏حالی، در پوست‏خویش نمی‏گنجید و بر حضرت بقیة‏الله، ارواحنا فداه، پیوسته سلام می‏ارسال رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد و سخنانی می‏اعلام‌کرد که از یک شخص سنی مذهب بسیار دیدنی بود . به عنوان مثال می‏اذعان کرد: «اینجانب نمی‏دانم الآن امام مجال علیه السلام کجا میباشد: آیا در دریاها ، کشتی‏ها را نجات می‏دهد و یا این که در عرش‏ها، هواپیماها را نجات می‏دهد؟ » .

سعید، در‌این مهاجرت، با کوله‏باری از پرونده‏های پزشکی و عکس‏ها و تست‏ها آمده بود، که آنها‌را به مشتاقان ارائه دهد . از ورقه ها پزشکی وی، مسئولان مسجد، فیلم برداری کردند . از خویش سعید و مادرش نیز فیلم‏برداری شد، و سخنانشان ضبط شوید . بی‏گمان ، خانواده‏ی «چندانی‏» دربین خانواده‏های معتقد اهل سنت، مبلغ صمیمی و بی‏قرار حضرت بقیة‏الله، عجل الله گرانقدر فرجه الشریف ، خواهند بود .

جمکران، میعادگاه عاشقان

در طی سال، شب‏های چهارشنبه، مسجد مقدس جمکران ، پذیرای قریب یکصد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد هزار شیدا دل باخته میباشد که از شهرهای به دور و مجاورت، به شهر مقدس قم روی می‏آورند و در بقعه مطهر حضرت معصومه علیها السلام پیشانی آرامش بر آستان می‏سایند و آنگاه راهی مسجد مقدس جمکران می‏شوند و با امام رؤف ، به سر و نیاز می‏پردازند .

از رخ‏های پر رنگ‏ای که ارادت خاصی به مسجد مقدس جمکران داشتند و خواننده‌گان گرامی متشخص علمی و تقوایی آنها شناخت دارا‌هستند ، آیه ها عظام حاج روحانی عبدالکریم حائری ، حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی ، حاج سید محمد تقی خوانساری ، حاج سید محمد حجت کوهکمری ، حاج آقا حسین بروجردی ، حاج سید حسین حکم دهنده، حاج روحانی محمد تقی بافقی، حاج آقا مرتضی حائری را می‏اقتدار اسم پیروزی .

برای مرحوم آیة‏الله حائری، هر وقت مشکلی پیش می‏آمد، مرحوم آیة‏الله بافقی را به مسجد جمکران می‏ارسال کرد و رفع اختلال می‏شد .

هر وقت ‏شهریه‏ حوزه امان نمی‏شد ، مرحوم آیة‏الله حجت ، به مسجد مقدس جمکران مشرف می‏شد و به عبارتی روز، شهریه حفاظت می‏شوید .

برای مرحوم آیة‏الله بروجردی، هر وقت مشکلی پیش می‏آمد، گوسفندی می‏ارسال کرد تا در کنار مسجد جمکران شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قربانی نمایند .