(۱۲۷-۴۵ پیش از مسافرت، ۵۰۰-۵۷۹م) جدّ حضرت محمد(ص)، والا خاندان قریش و از بزرگان مکه. وی در یثرب دیده به جهان گشود و در هفت سالگی به مکه آمد و در آنجا سروری یافت. گفتهاند که رخداد اصحاب فیل (حملۀ ابرهه) در زمان سیادت او بر مکه روی داده مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
نسب، عبدالمطلب از خاندان قریش و فرزند هاشم میباشد که بنی هاشم به وی منسوباند. نسب وی به حضرت ابراهیم(ع) می رسد. مادرش سلمی دختر عمرو از طایفه بنی نجار خزرج میباشد. بعداز سفر حضرت نبی(ص) به مدینه، این خانواده از یاران وی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدند
اسم عبدالمطّلب، «شیبه» و لقباش «أبوالحارث» بوده[۲] و گفتهاند که اورا به لقب ها و نامهای دیگری نیز میخواندهاند: عامر، سید البطحاء، ساقی الحجیج، ساقی الغیث، غیث الوری فی العام الجدب، أبو السادة العشره، بنده المطّلب، حافر زمزم[۳]، ابراهیم ثانی[۴] از این پاراگرافرزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اند.
درباره منجر آوازه وی به «عبدالمطلب» گفتهاند: تعدادی سال بعد از وفات هاشم، مقاله (عموی عبدالمطّلب)، اورا از یثرب به مکه آورد. [۵] زمانی عموم مکه و قریش عبد و بنده المطلب را دیدند که همپا مقاله وارد شهر میگردد، به گمان این که وی عبد و بنده خریداری گردیده مقاله از یثرب میباشد، او را «عبدالمطلب» خواندند و این اسم ابعاد همچنان باقی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ماند
میلاد
هاشم بابا عبدالمطّلب در سفری به یثرب، با «سَلمی» دختر عمرو بن زید از طایفۀ بنی نجار، تزویج کرد.[۷] وی پیش از به دنیاآمدن فرزندش، عبدالمطلب (شیبه)، به شهر غزه در فلسطین کنونی مهاجرت کرد و در همانجا درگذشت و به خاک ودیعه شد.[۸] عبدالمطلب به اختلاف مورخان، هفت سال یا این که بیشتر در مدینه نزد مادرش به رمز موفقیت.[۹]سرنوشت، عمویش مطّلب، به یثرب رفت و اورا با خویش به مکه آورد.
شخصیت عبدالمطلب
عبدالمطلب بعداز مرگ عمویش کل مناصبی که به طور ارثی در قوم و قبیله آنها وجود داشت، به ارث پیروزی. عبدالمطلب به جهت حسن مدیر و کرامت هایی که از خویش آرم بخشید، در مکّه به مقبولیت همگانی دست یافت و قریش او را به سروری پذیرفتند.[۱۱]
یعقوبی میگوید: «عبدالمطّلب» در آن روز سرور قریش بود و رقیبی نداشت، چه خداوند بزرگواری اورا به احدی نداده، و از چاه زمزم (در مکه) و ذوالهرم (در طائف) سیرابش کرده بود، قریش اورا در جنسهای خویش داوری دادند، و در قحطی و گرسنگی به عموم طعام بخشید تا آنجا که طیوران و درندگان کوهستان را نیز خورانید. ابو طالب دراین باره گفته میباشد:
و نطعم حتّی یأکل الطیر فضلنا
إذا جعلت أیدی المفیضین ترعد
ترجمه: بعد که سخاوتمندان بخل میورزند ما به عموم آن قدر غذا میدهیم که پرنده ها هم از اضافی غذا ما می خورند.
«عبدالمطّلب» از پرستش بتها بر کنار بود، و معبود را به یگانگی می آشنایی و به نذر وفا می کرد، و سنتهایی بنیان که برخی از آنها در قرآن نازل گشت.[۱۲]
یعقوبی به مدرک خویش از نبی آفریدگار ماجرا نموده است که گفته میباشد: «خداوند جدّ اینجانب- عبدالمطّلب- را به تنهایی در سیمای
پیامبران و فرم پادشاهان محشور میکند ».[۱۳]
بنابر گزارشهایی، عبدالمطلب بر آئین حنیف بوده و بت نمیپرستید. مسعودی تاریخنگار قرن سوم قمری از وجود اختلاف درباره آیین عبدالمطلب کلام گفته و اینکه عبدالمطلب و دیگر اجداد و پدران فرستاده اکرم(ص) هیچ یک بت نپرستیدهاند را تحت عنوان یک کدام از ایده ها در این زمینه بیان مینماید.[۱۴] روضه خوان صدوق از امام درستگو(ع) نقل کرده که نبی(ص) به علی(ع) خاطرنشان کرد: «عبدالمطلب هیچگاه قمار بازی نکرد و بت نپرستید و ... و میاظهار کرد: اینجانب بر آئین پدرم، ابراهیم، هستم.»[۱۵]
ماجرای اصحاب فیل
نوشتهیعلمیٔ اساسی: اصحاب فیل
بنابر احادیث تاریخی، ماجرای حمله ابرهه به مکه دارای شهرت به حمله اصحاب فیل در طول عبدالمطلب رویداد. ابرهه با لشکری از یمن به قصد تخریب کعبه به مکه حمله کرد.[۱۶] لشکریان ابرهه شتران قریش را به غارت بردند. در میان عبدالمطّلب و ابرهه ملاقاتی شکل گرفت. عبدالمطلب صرفا آزادی شتران خویش را درخواست کرد. ابرهه ذکر کرد، گمان می کردم برای دعوا درباره کعبه آمدهای. عبدالطلب جواب بخشید:
اینجانب خداوندگار شترانم و این منزل نیز خداوندگاری داراست که از آن حفظ خواهد کرد.
عبدالمطلب هماینگونه کنار کعبه دست به دعا برداشت واشعار معروفش راخواند
لا هُمَّ إِنَّ الْمَرْءَ يَمْنَعُ رَحْلَهُ فَامْنَعْ رِاکنونَكَ
لا يَغْلِبَنَّ صَلِيبُهُمْ وَ مِاکنونُهُمْ أَبَداً مِحَالَك
جَرُّوا جَمِيْعَ بِلادِهِمْ وَ الْفِيْلَ كَىْ يَسْبُوا عِيالَكَ
لا هُمَّ إِنَّ الْمَرْءَ يَمْنَعُ رَحْلَهُ فَامْنَعْ عِيْالَكَ
وَ انْصُرْ عَلى آلِ الصَّلِيبِ وَعابِدِيهِ الْيَوْمَ آلَكَ
(خداوندا! هر كس از منزل خویش تامین مى كند، تو [هم] منزل ات را مراقبت كن! هیچ وقت نيايد روزى كه صليب آنها و قدرتشان بر نيروهاى تو غلبه كنند. آنها کل نيروهاى بلاد خويش و فيل را با خویش آورده اند تا ساكنان بقاع تورا اسير كنند. خداوندا! هر كس از منزل خویش پناه مى كند، تو [هم] منزل ات را مراقبت كن. و امروز ساكنان اين بقاع را بر آل صليب و عبادت كنندگانش يارى فرما). [۱۷] آنگاه به مکه رجوع و به عموم مکه امرکرد تا به کوهها بروند و اموال خودرا نیز به هم پا ببرند.[۱۸] روز آنگاه، تودۀ عظیمی از پرنده ها به لشکر ابرهه حمله کرد. درین حمله صرفا معدودی از سربازان زنده ماندند و گریختند.[۱۹]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد چه امکاناتی دارد؟