رخداد کربلا
نوشتهی علمیٔ مهم: رخداد کربلا
یزید زمانی به حکومت رسید، به والی مدینه دستورداد «از حسین بیعت بگیر و در شرایطیکه نپذیرفت، رمز اورا برایم بفرست».[۵۶] امام حسین با یزید بیعت نکرد و به هم پا خانواده و شماری از بنیهاشم از مدینه به سمت مکه رفت.[۵۷] کوفیان با ارسال طومارهای فراوان امام را به کوفه دعوت کردند و امام به سمت آنجا جنبش کرد.[۵۸] یزید عبیدالله بن زیاد را حکم کننده کوفه کرد و وی توانست کوفیان را از فضا امام به دور نماید.[۵۹] بعداز عهدشکنی کوفیان، امام به سوی کربلا رفت. در آنجا در روز دهم محرم با لشکریان قدمت سعد که از طرف ابن زیاد به فرماندهی منصوب گردیده بود مسجد النبی کوهسنگی مشهد روبرو شد.[۶۰]
درین مبارزه، امام حسین و فرزندانش، برادرش عباس، ۱۷ نفر از بنیهاشم و بیش تر از ۵۰ نفر از یارانش شهید شدند.[۶۱] بعد از نبرد، لشکریان قدمت بن سعد، با اسبهای خویش بر تن کشتهشدگان تاختند.[۶۲] به چادرهای باقیماندگان حمله کردند و آنچه بود به غنیمت گرفتند و چادرها را حریق زدند.[۶۳] امام سجاد(ع) به انگیزه بیماری نتوانست نزاع نماید و زنده ماند.[۶۴] او به یاور حضرت زینب و بقیه زنان و نوپاها اسیر سپاه کوفه شد. سپاهیان قدمت سعد سرهای شهیدان را به نیزه زدند و به یار و همدم اسیران به کوفه نزد عبیدالله بن زیاد و از آنجا به شام نزد یزید آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بردند.[۶۵]
اخلاق یزید با اسیران کربلا
هنگام ورود اسیران به شام، یزید امرکرد شهر را آذینبندی نمایند.[۶۶] وی همینطور قصر را تزیین کرد و بزرگان شام را به حضور طلبید.[۶۷] یزید در حضور اسیران، رمز امام حسین(ع) را در پیاله طلا جواهرات گذاشت و با چوبدستی به آن میزد[۶۸] و این اشعار کفرآمیزِ ِ اِبنالزِّبَعْرَی[یادداشت ۲] را تکرار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میکرد:[۶۹]
لَیتَ أَشْیاخی بِبَدْر شَهِدُوا
جَزَعَ الْخَزْرَجِ مِنْ وَقْعِ الاَْسَلْ
فَأَهَلُّوا وَ اسْتَهَلُّوا فَرَحاً
ثُمَّ قالُوا یایزیدُ لاتَشَلْ[۷۰]
لَعِبَتْ هَاشِمُ بِالمُلْکِ فَلا
خَبَرٌ جَاءَ وَ لَا وَحْیٌ نَزَل[۷۱]
کاش بزرگان اینجانب در پیکار بدر امروز میدیدند که
قوم و قبیله خَزْرَج به چه شکل از ضربات نیزه به فغان آمده میباشد.
در آن درحال حاضر، از شعف فریاد میزدند
و میگفتند: ای یزید! دستت درد نکند!
هاشمیان با سلطنت بازی کرد
پس خیر خبری آمده و خیر وحیی نازل شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدهاست!
در روایتی از امام رضا(ع) آمده، یزید رمز امام حسین(ع) را در تشتی گذاشت و بر روی آن میز طعام بنیان. آنگاه با یارانش درگیر تناول کردن خوراک و آبجو شد، بعد از آن میز بازی شطرنج را روی آن تشت گذارده و به بازی شطرنج سرگرم شد. زمانیکه در بازی موفق میشد، لیوان آبجو را گرفته می نوشید و تهباقیمانده آن را در کنار تشت، بر زمین میسرازیرشد.[۷۲] «یحیی بن حکم» بهاین اخلاق و رفتار یزید اعتراض نمود که یزید با مشت به سینه او زد. ابوبرزه اسلمی نیز اعتراض کرد که به فرمان یزید از مجلس اخراج شد.[۷۳]
از منابع تاریخی و روایی برمیآید که یزید آغاز اسیران را در ویرانهای بیسقف که به خرابه شام دارای شهرت میباشد اقامت بخشید.[۷۴] بعد از خطبه امام سجاد(ع) و زینب(س)، آنها را به منزلای مجاورت قصر خویش منتقل کرد.[۷۵]
براساس گزارشهای تاریخی عکس العمل یزید در مقاطع متعدد حضور اسیران اهلبیت (ع) با آن ها گوناگون بوده گاه همگی تقصیرات را برعهده ابن زیاد انداخته و علتش را نداشتن ارتباط خویشاوندی ابن زیاد با اهلبیت(ع) دانسته [۷۶] وگاه به همسرش هند که سرزده وارد مجلس گردیده و به قرار دریافت کردن رمز امام (ع) بالای نیزه اعتراض کرده میگوید که بر دختر زاده رسول فغان کن. و می گوید که آفریدگار ابن زیاد را بکشد که در کارش شتاب کرد. [۷۷] وگاهی از کارایی خود به شدت اظهار پشیمانی میکرد و ابن زیاد را لعن میکرد که با کشتن حسین(ع) و مسدود کردن روش راه حل بر او سبب ساز منفور شدن یزید شدهاست. [۷۸] علامه شعرانی اظهار ندامت و پشیمانی های متفاوت یزید را لاف و راهی برای نگهداری سلطنت و جلب دل عموم دانسته و دلیلش را تکریم ابن زیاد و دادن هدایا و تحفهها به وی در خلوت دانسته میباشد. [۷۹]
اتفاق حرّه
نوشتهی علمیٔ مهم: رخداد حره
مبنی بر منابع تاریخی، بعد از روی فعالیت داخل شدن یزید و ارتقاء نارضایتیها، عموم مدینه در سال ۶۳ قمری به رهبری عبدالله بن حَنظَلة بر ضد حکومت یزید بن معاویه قیام کردند.[۸۰] یزید لشکری به فرماندهی مسلم بن عقبه به مدینه ارسال کرد.[۸۱] زمانی خبر به عموم مدینه رسید، دور و اطراف شهر خندق کندند و حمایت گرفتند.[۸۲] لشکریان یزید با عبور از حرّه، در شرق مدینه پیاده شدند و به عموم مدینه سه روز مهلت دادند تسلیم شوند.[۸۳] البته عموم مدینه تسلیم نشدند. یزید سه روز جان و جنس آنهارا بر سپاهیانش حلال کرد.[۸۴] بر طبق نقل تاریخ، درین رخداد، لشکریان یزید از ارتکاب کارهایی زیرا تجاوز به زنان، خارج کشیدن جنین از شکم زنان، کشتن نوزادان و توهین به صحابه نبی(ص) نیز فروگذار نکردند.[۸۵] دراین پیکار، تعداد متعددی از عموم مدینه، به عنوان مثال ۸۰ بدن از صحابه نبی(ص) و ۷۰۰ بدن از حافظان قرآن کشته شدند.[۸۶]
حمله به مکه
نوشته ی علمیٔ مهم: حمله یزید به مکه
به طور همزمان با قیام عموم مدینه، در شهر مکه، عموم با عبدالله بن زبیر بیعت کردند که سبب ساز احاطه یافتن وی و یارانش بر شهر مکه شوید.[۸۷] بعد از اتفاق حره، به فرمان یزید، سپاه شام، رهسپار نبرد با ابن زبیر در مکه شد و شهر را محاصره نمود.[۸۸] در طول روزهای محاصره مکه، منزل آفریدگار بر تاثیر اصابت سنگها و گلولههای آتشینی که با منجنیقهای لشکر شام به سوی مکه پرتاب میشد، مصدوم و به حریق کشیده شد.[۸۹] این محاصره تازمانیکه خبر مرگ یزید به لشکریانش رسید ادامه داشت.[۹۰]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز گردشگری مذهبی و انتقال ارزشهای دینی