مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

مَأمُون عباسی ابوالعباس عبدالله (۱۷۰-۲۱۸ق) فرزند هارون، هفتمی خلیفه عباسی میباشد. وی بعد از باخت‌دادن و کشتن برادرش محمد امین (ششمی خلیفه عباسی) در سال ۱۹۸ق به حکومت رسید و به پیشنهاد وزیر اهل ایران خویش ادب بن سهل وآسان، مرو را پایتخت خلافت خویش قرار اعطا کرد. سال‌های اول حکومت وی به جهت نبرد با امین و قیام‌های علویان متزلزل بود از این رو برای ثبت خلافتش امام رضا(ع) را از مدینه به مرو فراخواند و برای وانمود کردن دوستی با آل علی آغاز سفارش واگذاری خلافت را به امام اعطا کرد و بعد از آنکه امام این توصیه را نپذیرفت، منصب ولایتعهدی را بر امام رضا(ع) زور مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.

وی بعداز مهار قیام‌های علویان و برای اشراف بیشتر بر قلمرو خلافتش از مرو راهی بغداد شد و در‌این مسیر، امام رضا(ع) را به جهت اینکه محبوبیتش نزد عموم بالا رفته بود، به شهیدشدن رساند. مأمون را به سبب ساز اعلام برتری امام علی علیه‌السلام بعد از نبی(ص)، روا درک کردن وصلت موقت، ولایتعهدی امام رضا(ع) و بازگرداندن مجدد فدک به علویان، متأثر از شیعه ها دانسته‌اند. از سویی دیگر تامین مأمون از معتزله به ویژه در زمینه بنده بودن قرآن و اقرار دریافت کردن از مسئولان خوب‌مرتبه و قاضیان و عالمانِ زمان خویش بر بنده بودن قرآن، موجب گردیده اورا از معتزلیان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بدانند.

نسب و تولد
عبدالله ملقّب به مأمون پسر هارون، از نسل قریش و بنی‌هاشم در شب آدینه نصفه ربیع الاول سال ۱۷۰ق در بغداد چشم به جهان گشود.[۱] مامان وی (به نقلی کنیزی) به اسم مَراجِل[یادداشت ۱] از اهل یک محل بادغیس (شمال غربی افغانستان) بود.[۲] اُستادْسیس که در طی منصور عباسی قیام کرد، بابا مراجل بوده میباشد.[۳] خان دایی مأمون نیز شخصی به اسم چیره بوده که با مکر مأمون، ادب بن آسان وزیر و فرمانده لشکر مأمون را به قتل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد رساند.[۴]

طرز به خلافت وصال مأمون
خلافت مأمون پیرو تضارب وی با خلیفه وقت امین عباسی شکل گرفت. مأمون با دانایی ادب بن راحت سپاهی را به سرداری طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین برای تقابل با علی بن عیسی سردار سپاه امین ارسال کرد که سپاه امین با کشته شدن علی بن عیسی در سال ۱۹۵ قمری در ری ناکامی خورد. سپاه مأمون در غایت توانست در سال ۱۹۸ق بعداز جنگی شدید بر بغداد مسلط گردد. بعداز این ناکامی امین زندانی و کشته شد. به‌دنبال نقطه پايان یافتن خلافت امین، مأمون در ۱۹۸ق در مرو به طور رسمیً به خلافت برگزیده شد و فضل و ادب بن سهل وآسان را به وزارت خود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد برگزید.[۵]

برخی محققان تضارب در میان دو اخوی را در دو ادله دانسته‌اند: بحران ولایت‌عهدی، زد خورد دو حزب عربی و اهل ایران.[۶]

گماردن حجاج به حکومت عراق
حجاج بن یوسف ثقفی در ۷۵ق از سوی عبدالملک اضافه بر حجاز، حکومت عراق را بدست آورد. وی حدود بیست سال بر کوفه حکومت کرد و شیعه ها اکثری را کشت یا این که به زندان انداخت. آورده شده هنگامی حجاج وارد کوفه شد، برای تلاوت خطبه بر بالای منبر رفت؛ مدتی بدون صدا کرد، بعد از آن برخاست و بیان کرد: «ای عموم عراق! والله سرهایی را می بینم که زیرا میوه رسیده‌اند و مجال چیدن آنان فرا رسیده و اینجانب آنان‌را می‌چینم و بیان کننده جوشش خون را از در بین عمامه‌ها و ریش‌ها میبینم»[۱۵] یعقوبی در تاریخ خویش نوشته: عبدالملک به حجاج طومار نوشت: منرا به خون فرزندان ابوطالب آلوده و کثیف مکن، چون خویش دیدم که زیرا قبیله حرب (ابوسفیان) با آن‌ها در افتادند، بر مسجد النبی کوهسنگی مشهد افتادند.[۱۶]

توسعه و گسترش مملکت اسلامی در شمال آفریقا
در اول روزهای حکومت عبدالملک، پاد شاه روم با نقض عهد صلح با مسلمان ها به میهن‌های شام حمله‌ور شد.[۱۷] عبدالملک که خطر رومیان را شم کرد، بدون چاره به پرداخت زیرمیزی به رومیان شد و مقرر شد هر آدینه هزار دینار به آن‌ها بپردازد.[۱۸] بعد از فراغت عبدالملک از آشوب‌های داخلی، مسلمان ها به میهن‌های روم حمله کرده و بخشها متعددی را به تصرف درآوردند. براین اساس قسم صلح نقض آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.[۱۹]

ادامه و بسط فتوحات در آفریقا تحت عنوان یکی سیاست‌های راهبردی، در طی عبدالملک دنبال شد. اتحاد قبایل بربر و روم به فرماندهی کُسَیله بن مَلْزَم توانستند قیروان را فتح نمایند و عقبه بن نافع را رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کشتند.

عبدالملک در سال ۶۵ق (۶۸۶ م) لشکری را به فرماندهی زهیر بن قیس بلوی به آفریقا ارسال کرد. زهیر توانست اتحاد امپراتوری روم و بربر را در حوالی ممس باخت دهد و باکشتن «کسیله» انتقام مرگ عُقبه را گرفت. البته زهیر در نبرد با رومی‌ها کشته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.

عبدالملک در سال ۷۴ قمری حسان بن نعمان غسانی را به فرماندهی آفریقا منصوب کرد. او شمال آفریقا را طی کرد و رومیان را که بر آن مرز و بوم حکومت می‌کردند به عقب راندند.

ابن نعمان، قَرْطاجنّه (یا این که به عبارتی «کارتاژ» که امروزه به اسم شهر «قرطاج» در تونس دارای شهرت میباشد) را از رومیان و بربرها پس گرفت و به سمت کوه‌های اطلس جلو رفتن کرد.

رومی‌ها تجدید نیرو کردند و در غیاب ابن نعمان، قرطاجنّه را تسخیر کردند البته حسن بن نعمان به قرطاجنّه بازگشت و امپراتور روم شرقی (بیزانس) تیبریوس سوم را در نزاع قرطاجنّه ناکامی بخشید و رومی‌ها ازتمام آفریقا عقب نشستند و صرفا در«کوتا» (Ceuta) مقر داشتند.

درین در بین قبایل «زناتا» و «اوراسی» به رهبری زنی به اسم «کاهنه»، اشتباهات بسیار جدّی برای حسن بن نعمان به وجود آوردند. لشکر مسلمین آغاز باخت بسیار رنج از بربرها خوردند ولی ابن نعمان بعد از مدتی توشه دیگر به نزاع کاهنه رفت و توانست او‌را به قتل برساند و کلیه قبایل بَربَر را فرمان بردار خویش تشکیل داد.

حسن بن نُعمان برای اینکه به طمع رومیان در تسخیر قرطاجنّه نقطه پايان دهد، بندر آن شهر را حاد کرد و در فاصلۀ ۱۰ مایلی قرطاجنّه شهر جدیدی به اسم تونس سازه بنیان.

در روایتی، رومیان به یاری ناوگان دریایی عملکرد کردند قَرْطاجنّه را که نیرومندترین مقر نظامی رومی‌ها بود، گشوده پس بگیرند؛ ولی حسان آن ها را خارج راند و برای اینکه آرزوی شان را در رجوع دوباره ناکام نماید آن شهر را تماما ویران کرد و در شرق آن شهری اسلامی به اسم تونس سازه کرد.[۲۰]

اصلاح نظام اداری مالی
با دقت به توسعه جغرافیای سرزمینی و انسانی در طول عبدالملک مقررات قاضی برنظام خویشاوندان‌ای جوابگوی ایرادات مدیریتی آن روز خلا. هر یک‌سری در زمان خلفای پیشین جهش به سمت اداره جهانی میهن اسلامی استارت شد؛ البته با اعتنا به پیکار‌های داخلی و اختلافات سیاسی دسته‌های اسلامی، این فرمان متفحص نشد. از طرفی دیگر جامعه عرب که هیچ‌سیرتکامل تجربیات‌ای در اداره یک حکومت نداشت ناچار بود، از طریق¬های متداول و مرسوم در آن زمان استعمال نماید؛ به همین جهت نهضت ترجمه و واردات الگوهای مدیریتی در قسمت‌های متفاوت و همینطور به کارگیری از کارشناسان مجرب برای اجرای آن که عمدتا از نیروهای اهل ایران و رومی بودند بیشتر از هر مجال دیگر ضروری به لحاظ می سید.

عبدالملک با دقت به عنصر عرب و تحقیر دیگر نژادها که خصوصیت کلیه حاکمان اموی بود،[۲۱] در بیرون کردن امثال این کارها از دست غیر عرب کوشش بسیار کرد. عبدالملک در آغاز به متحول سازی دستگاه اداری و فعال کردن آن و دوم، عربی کردن دیوان‌ها و پول سرزمین اسلامی که به عنوان نهضتِ عربی کردن اسم گرفت، پرداخت.[۲۲]

0

اِسْتِخاره‌ طلب نه و واگذاری گزینش کاری به آفریدگار میباشد زمانی که بشر در آن فعالیت تردید داراست و نه و شر آن را با مشاوره با دیگرافراد نمی‌تواند تشخیص دهد. استخاره به صورت‌های مختلفی شکل میگیرد؛ ازجمله استخاره با نماز و دعا، قرآن، صفحه (ذات‌ الرِّقاع) و تسبیح. عالمان فقاهتی برای مشروعیت استخاره به احادیث استناد کرده‌اند. روحانی عباس قمی بعضی روش‌های استخاره را در مفاتیح الجنان آورده میباشد. برخی از آداب استخاره عبارت‌میباشد از: قرائت سوره‌هایی از قرآن، پست کردن صلوات بر فرستاده(ص) و خاندانش و بیان کردن ذکرهایی خاصمسجد النبی کوهسنگی مشهد است.

به‌گفته علامه مجلسی، اصل این میباشد که هرکس برای خویش استخاره نماید؛ گرچه برخی از عالمان فقهی رجوع و برگشت به دیگر افراد را هم روا می دانند و امروزه استخاره غالباً این‌سیرتکامل اجرا می شود. استخاره‌های مشهوری از عالمان فقهی و دیگر افراد نقل شد‌ه‌است؛ به عنوان مثال استخاره عبدالکریم حائری مؤسس حوزه علمیه قم برای اقامت در قم و استخاره محمد علی فرمانروا برای به توپ بستن مجلس شورای ملی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می باشد.

معنی‌شناسی
استخاره در لغت به معنای طلب کردن نه میباشد. [۱] و در اصطلاح به معنای طلب کردن نه از خداست. [۲] مالک جواهر فقید شیعی قرن۱۳ق. می گوید: استخاره دارنده دو مضمون‌ میباشد: ۱- از معبود بخواهد تا نه را در کاری قرار دهد که تصمیم بر جاری ساختن آن گرفته میباشد. ۲- از خداوند بخواهد که به وی موفقیت تعیین کاری را بدهد که وی برایش برمی‌گزیند و این موفقیت ممکن میباشد با استخاره نتایج خواهد شد و یا این که بر لهجه هر که آیتم مشورت کردن بشر قرار میگیرد و به آدم مشورت کردن میدهد سرازیر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردد.[۳]

روش‌های استخاره
استخاره با نماز
استخاره با نماز به‌این شکل میباشد که شخص دو رکعت‌ نماز به‌جا آورد و بعد از نماز به سجده برود و صد توشه بگوید:‌ «اَستخیر اللّٰه فی جمیع اُموری خيرةً فی عافیة»؛ از پروردگار در همگی کارها و کارهایم نه را با عافیت طلب می کنم». آنگاه هرچه را که آفریدگار به قلبش انداخت، به عبارتی را اعمال دهد.[۴] برپایه روایتی که از امام درستگو(ع) اورده شده یکی شیوه‌های استخاره با قرآن این میباشد که هرگاه فردی فی مابین جاری ساختن یا این که رخنه‌ کاری مردد بود، زمانی برای نماز مهیا شد، قرآن را بگشاید و به‌ اول‌ چیزی که‌ در آن‌ روئت کرد، کار‌ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نماید.[۶]

سید ابن طاووس از نبی اکرم(ص) نقل نموده است زمانی که خواستی با قرآن تفأل بزنی(استخاره بگیری)، سه رتبه سوره اخلاص را تلاوت کن و سه جايگاه صلوات بفرست و آن‌گاه این دعا را بخوان: «اللَّهُمَّ إِنِّی تَفَأَّلْتُ بِکِتَابِکَ وَ تَوَکَّلْتُ عَلَيْکَ فَأَرِنِی مِنْ کِتَابِکَ مَا هُوَ الْمَکْتُومُ مِنْ سِرِّکَ الْمَکْنُونِ فِی غَیْبِک» «خدايا به کتاب تو تفأل میزنم، و بر تو تکیه می کنم و از نگارش آن‌چه را از اسرار که نهفته میباشد و در نهان غيب تو، پوشيده گردیده به اینجانب بنمايان.» و قرآن را بگشا، از سطر اولیه ورقه اولیه استخاره خویش را بگیر.[۷]
براساس برخی نقل‌ها، بعداز باز کردن قرآن، هفت یا این که هشت ورق شمرده می گردد و استخاره از ورق هفتم یا این که هشتم گرفته میشود.[۸]
استخاره با صفحه
در استخاره‌ با برگه یک طرز این میباشد که دو واژه «اِفْعَل» (اعمال بده) و «لا تَفْعَل» (اجرا نده) بر دو صفحه نوشته‌ میشود و استخاره‌‌کننده‌ با به‌مکان‌ آوردن‌ آدابی‌ خاص‌ یک کدام از‌ از آن‌ دو را برمی‌داراست و به‌ مقتضای‌ آن‌ شغل‌ می‌نماید.[۹]

ابن ادریس حلی روایات استخاره‌ با برگه را غیرمعتبر دانسته میباشد؛[۱۰] البته شهید اولیه بینش او‌را با این‌ دلیل که استخاره با صفحه نزد امامیه دارای اسم و رسم میباشد، رد نموده است.[۱۱]

استخاره با تسبیح
استخاره با تسبیح به شیوه‌های مختلفی مذکور میباشد.

شهید اولیه در کتاب ذکری گفته میباشد که پس‌ از تلاوت‌ هر مورد از سوره‌های ستایش (دست کم سه درجه و در‌حالتی که نشد یک درجه) و قدر ده سکو و نیز قرائت دعایی‌ منحصر به فرد‌[یادداشت ۱] یک‌ قبضه‌ از تسبیح یا این که یک‌سری سنگریزه را مستقل کرده‌ و دو عدد دو عدد می‌شمریم. در‌صورتی‌که بازمانده‌ زوج بود، عمل متبوع را جاری ساختن میدهیم و درصورتی که شخص بود آن را شکاف میکنیم یا این که بالعکس.[۱۲]
استخاره دیگری با تسبیح در مفاتیح الجنان از محمدحسن نجفی گفته شده که در طول وی رائج بوده (و به حیث صاحب و مالک جواهر چه بسا منسوب به امام مهدی(ع) باشد.) آن این میباشد که بعد از تلاوت قرآن و دعا یک قبضه از تسبیح را بگیرد و هشت عدد هشت عدد کاهش دهد در صورتی یکی از ماند فی الجمله بهتر میباشد و در شرایطی که دو تا ماند یک نهی دارااست و در‌حالتی که سه عدد ماند اجرا دادن و شکاف شغل معادل میباشد و در شرایطی که چهار تا ماند دو نهی در آن میباشد و در شرایطی‌که پنج عدد ماند بعضا گفته‌اند مشقت و سختی دارااست و برخی گفته‌اند سرزنش در آن میباشد و در صورتی شش عدد ماند بی غایت عالی میباشد و بایستی در انجامش شتاب کرد و در صورتی‌که هفت عدد ماند حکمش مانند هنگامی میباشد که پنج عدد ما‌نده و در‌حالتی که هشت عدد ماند چهار نهی در آن میباشد. [۱۳]صاحب و مالک جواهر بعداز نقل این استخاره گفته میباشد که در کتاب ها قدیم و نو، آدرس از این استخاره نیافتیم چنان‌چه برخی از اساتید متبحّر ما هم این مقاله را گفته‌اند.[۱۴]
به گفته شهید نخستین، مدرک استخاره‌ به‌ عدد (تسبیح یا این که سنگریزه) به رضی‌الدین آبی رنگ می رسد.[۱۵] اما سید ابن طاووس مدرک آن را به امامان شیعه گشوده گردانده‌ میباشد‌.[۱۶] و به گفته مالک جواهر (۱۲۰۲-۱۲۶۶ق)، در طول وی علما به این‌راه استخاره می‌کردند.[۱۷]

سید موسی شبیری استخاره‌ای منسوب به امام مهدی(عج) از روش سید علی شوشتری نقل کرده‌ میباشد بدین شکل که بسم‌الله و سه صلوات و یک دعا خوانده خواهد شد و آن‌گاه تسبیح را گرفته خواهد شد و دو عدد دو عدد بشمارد. درصورتی که یک کدام از باقی‌ماند بهتر میباشد و در شرایطی‌که دو عدد ماند بد میباشد.[۱۸]
در کتاب مفاتیح‌الجنان نوشته روحانی عباس قمی بعضا از طریق‌های استخاره آمده میباشد.[۱۹]

صادر کردن طومار برای امام خمینی
نزدیک به سال ۱۳۵۴ش در ارتباط کیفیت مواجهه با طرف داران تز «اسلام منهای روحانیت»، اختلاف شد و سید حسن طاهری خرم‌آبادی، مأمور شد که لحاظ امام خمینی را به دست بیاورد. وی طومار‌ای به امام خمینی در نجف ارسال کرد و امام در پاسخ طومار، مطالبی را یاد‌آوری و در یک کدام از فرازهای آن، آشکارا ذکر کرد افرادی که شعار آیین منهای روحانیت را می دهند، در واقع خیر آئین را میخواهند خیر روحانیت را، منتهی زیرا به صراحت نمی‌توانند بگویند با آیین مخالفند، کوشش می‌نمایند متولیان و مفسران اصیل آن را آیتم هجمه قرار بدهند و درین حمله آجل، اصل دیانت را هم از در بین ببرند، زیرا هنگامی تعبیروتفسیر صحت از آیین وجود نداشته باشد، هر سخنی را می‌اقتدار به آیین بست و در غایت، آن را استحاله مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۱۱]

صفات اخلاقی و اجتماعی
سازه بر گزارش مأموران ساواک، محمدتقی فلسفی، واعظ و سخنران مذهبی، در ۲ خرداد ماه ۱۳۵۴ش در جواب درخواست یک کدام از همسایه شهسوار برای اعزام واعظ جهت سخنرانی مذهبی در آن شهر، سید حسن طاهری خرم‌آبادی را معرفی کرده و افزوده هرچند وعظ اورا نشنیده‌ام البته با گفتگوهای مذهبی که با او صورت گرفته، برای اینجانب پر‌نور گردیده که وی بسیار فاضل میباشد و میتواند پاسخگوی ایرادات جوان ها آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشد.[۱۲]

محمد مؤمن، از فقیهان شورای پاسبان، نیز خصوصیت‌های طاهری خرم‌آبادی را «دوراندیشی و وفاداری به انقلاب اسلامی»، «شغل برای تامین از قیام امام خمینی»، «استقامت و طاقت در نبرد با رژیم طاغوت»، «دقیق شدن، اتقان و پیگیری تر و تمیز در ارتباط مسائل علم ها شرعی» و «توان کادرسازی و مجتهدپروری» دانسته رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۱۳]

اثر ها علمی

الرسائل الفقهیة
صحبت
زمان پنج جلدی تبیین باورهای شیعی از اثر ها کلامی اوست:
«توحید و زیارت»[۱۴]
«دعا و توسل»[۱۵]
«تبرک و قبور»[۱۶]
«شفاعت»[۱۷] کتاب شفاعت (جلد چهارم از تیم تبیین باورهای شیعی) به گویش انگلیسی ترجمه و به اسم«A reinterpretation of the doctrine of intercession» شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد منتشر شد‌ه‌است.
«عدم تحریف قرآن»[۱۸]
جواب به تردید ها وهابیت (دو جلد) ترجمه گردیده به لهجه‌های اندونزیایی، ترکی و انگلیسی. این کتاب در حین اقامت در پاکستان سال ۱۳۶۱ش تألیف گردیده است.
فقه
«جهاد در قرآن» نویسنده درین کتاب ابتدا آیاتی از قرآن را با مسئله جانبداری و جهاد گستردن و تعبیروتفسیر کرده، آن گاه از منظر روایات، احادیث و آیه ها دیگری از قرآن دست اندرکاران دنیوی و معنوی اثر گذار در موفقیت را تحقیق نموده که عبارت‌اند از «ثبات و استقامت»، «حافظه معبود»، «اطاعت از آفریدگار و نبی»، «اتحاد و همبستگی» و «حوصله و پایداری». در قسمت آخری با اشاره به مثال‌هایی در تاریخ اسلام از امدادهای غیبی در جهاد حرف گفته میباشد.[۱۹]
ولایت فقید و حاکمیت ملت[۲۰]
ولایت و رهبری در اسلام[۲۱]
صلة الرحم و قطیعتها

تعبیر و تفسیر قرآن
تعبیر
در موضوع تعبیر قرآن، دو کتاب از سید حسن طاهری خرم‌آبادی منتشر شد‌ه‌است:

تعبیر و تفسیر سوره یوسف(ع)[۲۲]
تعبیروتفسیر قرآن (سوره‌های آدینه، مسد، نصر، کافرون و کوثر)[۲۳]
مسئولیت‌ها
مسئولیت‌های طاهری خرم‌آبادی بدین تفصیل میباشد:

نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی کشور در سال ۱۳۵۸ش از حوزه انتخابیه استان لرستان.[۲۴]
نماینده امام خمینی در کارها حج.[۲۵]
نماینده امام خمینی در سپاه؛ امام خمینی در ۳ شهریور ۱۳۶۱ش،[۲۶] ابعاد با اعتنا به مهاجرت فرنگی سید حسن طاهری خرم‌آبادی، بجای وی محمدرضا فاکر را تحت عنوان نماینده خویش در سپاه منصوب کرد[۲۷] و سپس در ۸ تیر ۱۳۶۲ش توشه دیگر سید حسن طاهری خرم‌آبادی را تحت عنوان نماینده خویش در سپاه منصوب کرد.[۲۸]
نماینده امام خمینی در پاکستان؛ در ۱۱ مهر ۱۳۶۱ش، سید حسن طاهری خرم‌آبادی از سوی امام خمینی تحت عنوان نماینده در پاکستان برای مطالعه به حالت مذهبی آنجا و رفع خطاها حیطههای علمیه و تأسیس مدرسه ها علم ها فقاهتی در شکل بایستگی، منصوب شد.[۲۹]
نماینده مجلس خبرگان رهبری در عصر‌های اولیه، دوم، سوم و چهارم مجلس خبرگان رهبری تحت عنوان نماینده عموم استان لرستان[۳۰]
عضو شورای بازنگری قانون اساسی کشور؛ در ۴ اردیبهشت ماه ۱۳۶۸ش، ۲۰ نفر برای مثال سید حسن طاهری خرم‌آبادی از سوی امام خمینی تحت عنوان اعضای شورای بازنگری قانون اساسی ایران کشور ایران منصوب شدند تا نواقص و اشکالات قانون اساسی کشور مصوّب ۱۳۵۸ش در محدوده ۸ مسأله برای مثال مسأله رهبری را حداکثر به دوران ۲ ماه پژوهش نمایند.[۳۱]
عضو شورای پاسبان؛ پس از استعفای ابوالقاسم خزعلی از عضویت در شورای پاسبان در ۱۲ تیر ۱۳۷۸ش، آیت‌الله خامنه‌ای در ۱۲ مرداد به عبارتی سال طی حکمی، سید حسن طاهری خرم‌آبادی را تحت عنوان یکی فقیهان شورای دربان منصوب کرد. طاهری خرم‌آبادی در تیرماه ۱۳۸۰ش و بعداز حدود دو سال از عضویت در شورای پاسبان، گوشه‌گیری کرد.[۳۲]
سر کردگی مجمع مشورتی دینی شورای پاسبان.[۳۳]
امامت موقت آدینه طهران[۳۴]
پانویس
دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، خبرگان ملت گستردن درحال حاضر نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۰۷.
فقید متین، یادمان فقیه مجاهد و همراه دارای تعهد انقلاب مرحوم ‌آیت‌الله سیدحسن طاهری خرم‌آبادی مقر شورای پاسبان
پیکر آیت ‌الله طاهری خرم آبادی تشییع و خاک سپاری شد وبسایت مجله همشهری
دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، خبرگان ملت گستردن اکنون نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۰۸۔۳۰۹.
دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، خبرگان ملت گستردن هم اکنون نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۱۱.

کتابخانه
نوشته‌علمیٔ مهم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی

هسته اول این راءس علمی و فرهنگی موقعی صورت گرفت که آیت الله مرعشی در نجف درگیر علم آموزی بود. وی با اعمال نماز و روزه استیجاری، حذف یک وعده غذای روزمره، کاستن بخشی از هزینه های معاش و شغل شبانه در سوله‌های برنج‌کوبی بعد از فراغت از درس، بعضی از ورژن‌های خطی این موسسه را مهیا مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.

مرعشی، معمولا کیفیت خرید کتاب را در پشت آن یادداشت می کرد. یادداشت پشت یکی‌از کتاب‌ها اینگونه میباشد:

کتاب کشف اللغات و الاصطلاحات تألیف علامه عبدالرحیم بن احمد هندی بهاری حنفی پر اسم و رسم به سور که به درخواست فرزندش روحانی شهاب‌الدین بهاری در سال ۱۱۶۰ق به کتابت درآمده و اندکی بعد از اتمام آن معاش را خداحافظ گفته میباشد. این کتاب را با مزد دو سال نماز استیجاری که به نیابت از مرحوم میرزا محمد بزاز تهرانی قبول کرده‌ام، به مبلغ بیست روپیه بریتانیایی خریداری کردم. خدا موفقیت بر اجرا عمل دهد. استارت نماز از اولِ روز ۲۱ ذی‌القعده سال ۱۳۲۲ق میباشد. اینجانب دل‌شکسته، تالیف کننده این لغات در اکنون گرسنگی به‌سرمی‌برم و زمان بیست ساعت میباشد که نتوانسته‌ام قوتی به دست آورم تا با آن بند گرسنگی خویش کنم، خدا در شغل همگی گرفتاران گشایش فرماید، شهاب‌الدین حسینی مرعشی نجفی سنه ۱۳۴۲ق مکتب قوام، یکی‌از مدرسه ها مشهد جدم امیرالمؤمنین آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد روحم فدای وی باد.[۲۵]
با هجرت‌اش به کشور‌ایران، تیم کتاب‌هایش نیز به کشور ایران جابجایی یافت و وی در خانه فردی به حفظ و دفاع آنان درگیر شد و ورژن‌های دیگری را توده کرد. وی بعد از تأسیس مکتب مرعشیه در ۱۳۸۵ ه‍.ق ابتدا کتابخانه کوچکی در دو اتاق مکتب تشکیل داد. در سال ۱۳۴۴ خورشیدی کتابخانه نو در طبقه سوم این مکتب گشایش یافت. استقبال زیاد از این کتابخانه، منجر کمبود محیط شد و عاقبت در زمینی به مساحت هزار متر مربع کتابخانه‌ای ساخته شد و در ۱۵ شعبان ۱۳۹۴ قمری/ ۱۲ شهریور ۱۳۵۳ش، کتابخانه همگانی آیت الله مرعشی با بیش تر از ۱۶۰۰۰ جلد کتاب خطی و چاپی بهره‌برداری شد. با طرح‌های نو و توسعه کتابخانه، این راس در فضای پهناور‌خیس و با امکاناتی توسعه یافته‌خیس به سرویس ها خویش خاطر نشان کرد و هم‌در حال حاضر از نظر تعداد و چگونگی ورژن‌های خطی دیرین اسلامی اول کتابخانه مرز و بوم و سومی کتابخانه در عالم اسلام به شمار می‌رود. در حال حاضر حدود هشتاد هزار تیتر ورژن خطی و متجاوز از یک میلیون جلد کتاب چاپی در‌این کتابخانه وجود رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داراست.[۲۶]

کار‌های سیاسی
عکس العمل به ماجرای انجمن‌های ایالتی و ولایتی
آیت الله سید شهاب الدین مرعشی در غائله انجمن‌های ایالتی و ولایتی از امام خمینی پناه کرد. در ماجرای ثبت لایحه انجمن‌‌های ایالتی و ولایتی که در ۱۴ مهر سال ۱۳۴۱ هجری خورشیدی به ثبت هیئت دولت رسید، بعداز توضیحات ابتدا وزیر وقت، اسدالله علَم، درپی تلگراف‌ها و طومار‌های سرگشادۀ اعتراض آمیز علما به فرمان روا و در آغاز وزیر، سید شهاب الدین مرعشی حیث دولت را قانع کننده می دانند و بر آن میشوند که طی تلگرافی به دولت، سپاس خویش را اعلام نماید و مساله را نقطه نهایی دهند، البته امام خمینی به او طومار‌ای می‌نویسد که: «به پهنا می رساند از قرار مسموع تلگراف ابتدا وزیر را میخواهید طبع و منتشر فرمائید. عبد و بنده صریحاً پهنا می کنم این نشر خلاف صلاح اسلام و حوزه علمیه و بر خلاف خویش جنابعالی میباشد. اینجانب گرایش ندارم آقایان هتک شوند. اینجانب گرایش ندارم حوزه علمیه قم این قدر مدل و بی‌قیمت درین دولت و ملت قلمداد گردد. با هر وسیله‌ای می‌باشد از طبع و نشر این فرمان پرهیز فرمائید تا خویش دولت نشر دهد. الان تلفن فرمایید، مطبعه طبع نکند و یا این که منتشر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نکنند».[۲۷]

دفاع از نهضت امام خمینی
او همواره از نهضت امام خمینی تامین کرد. بارها اعلامیه اعطا کرد. پیرو دستگیری امام خمینی در سال ۱۳۴۲، با ارسال اعلامیه شدید اللحنی به رژیم پهلوی، خواهان آزادی وی شد.[۲۸]

آیت الله مرعشی و مرجعیت آیت الله خمینی
او یاروهمدم مراجع تاسی و علما برای آزادی امام خمینی به طهران مهاجرت کرد. او در سال ۱۳۴۲ش، در جواب به طومار عده ای از طلاب در امر مرجعیت آیت الله خمینی اظهار کرد: «در صورتی‌که کراراً من نظریه خویش را اظهار کرده‎ ام، گشوده هم به موجب این سؤال پهنا می‎کنم که حضرت آیت الله خمینی یکی مراجع تاسی دانا تشیع میباشند و از اساطین روحانیت اسلام و از مفاخر دانا تشیع».[۲۹]

برخورد به لایحه کاپیتولاسیون
او‌لین مرجعی که علیه کاپیتولاسیون در سال ۱۳۴۳ش به اختلال سخنرانی پرداخت، آیت ‌الله مرعشی نجفی بود. او ساعت هشت صبح ۴ آبان ۱۳۴۳ قبل از سخنرانی آیت الله خمینی که در ساعت ده و نیم صبح به عبارتی روز اختلال شد، در گردآوری اشخاص حاضر در منزلش به سخنرانی پرداخت ولی به انگیزه کسالت، سخنرانی او نا تمام ماند و فورا موضع‌ها وی در پوسته یک اعلامیه منتشر شد. در بخشی از این اعلامیه آمده بود: « انتها در کجای عالم سوابق دارااست که برای رِقیّت و بردگی یک مشت ملت محروم همانند ضابطه وحشیانه‌ای را احوال نمایند... اینجانب اعتقاد دارم که عقلای جمهوری اسلامی ایران به وضع و اوضاع و اکنون کشور ایران خندیده و این نوع تصویبات را برگشت به قهقرا و ارتجاع سیاه تعبیر خواهند کرد.».[۳۰]

موضعگیری در مقابل توهین خبرنامه داده ها به امام خمینی
حادثه‌ای که جرقه نخستین انقلاب اسلامی را در ۱۹ دی سال ۱۳۵۶ش زد، چاپ نوشته ی علمی‌ فرد مجعولی به اسم رشیدی مطلق، به عنوان "جمهوری اسلامی ایران و استعمار سرخ و سیاه" در خبر نامه داده ها بود. درین نوشته‌علمی که اعتراضات کلان عموم را به‌دنبال داشت، به امام خمینی توهین گردیده بود، آیت اللّه مرعشی دراین باره موضع گیری رنج نمود.[۳۱]

صدور اطلاعیه بعداز موفقیت انقلاب
او با صدور اطلاعیه‌ای در روز موفقیت انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ماه ۱۳۵۷، سپاس از صمیم قلب خویش از ملت کشور ایران اعلام کردند، او شورای انقلاب و دولت موقت را تأیید کرد و در واقعه پیکار عراق علیه کشور‌ایران، عموم را به جانبداری مقدس فراخواند.[۳۲]

وفات

مراسم تدفین آیت الله مرعشی نجفی
آیت‌الله مرعشی نجفی در ۹۶ سالگی در ۷ شهریور ۱۳۶۹ش / ۷ صفر ۱۴۱۱ق بعد از اقامه واپسین نماز جماعت در صحن مطهر حضرت فاطمه معصومه (ع) در رجوع و برگشت به خانه گرفتار سکته قلبى گردیده رحلت کرد. [۳۳] اورا سازه بر وصیت خودش در کتابخانه‌اش دفن کردند.[۳۴]سید محمود مرعشی فرزند وی درباره این وصیت پدرش نقل می‌نماید که گفته میباشد: «حقیر با آنکه محل دفن قابل قبولی در بقعه مطهر بی بی فاطمه معصومه (درود الله علیها) برایم از سالیان پیشین در لحاظ گرفته گردیده , لکن رغبت دارم در کنار کتابخانه همگانی ذیل پای عده ای دفن نحس که پیرو تحقیق علم ها آل محمد (صلی الله علیه و آله) به‌این کتابخانه میایند.» [۳۵]

سازه بر وصیتش، سجاده‌ای را که هفتاد سال بر آن عبادت کرده بود، لباسی که برای عزای امام حسین(ع) بر بدن میکرد و خاکی را که از بقاع امامان و امامزادگان عده‌آوری کرده بود به همراهش دفن کردند[۳۶]

اذن قصه

یکی‌از واپسین اذن‌های داستان علامه مجلسی مرتبط با شعبان ۱۱۱۰ق
محمد باقر مجلسی از بخش اعظمی از علمای روزگار خویش حدیث شنیده و از آن‌ها اذن داستان داشت که از مهمترین این اشخاص می بایست به ملا پارسا مازندرانی(درگذشت: ۱۰۸۱ق)، محمدمحسن نتیجه کاشانی(درگذشت: ۱۰۹۱ق) و روحانی حر عاملی(درگذشت: ۱۱۰۴ق) اشاره نمود. منابع، ۱۸ بدن از استادان او را مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسم‌برده‌اند.

[۲۳] روضه خوان حر عاملی، مالک کتاب وسائل الشیعه، در اذن‌طومار نقل ماجرا به علامه مجلسی نوشته میباشد که وی تک تک کوشش خویش را مصروف یاد دادن علم حدیث و فقه و بلکه همگی شاخه‌های معارف کرده و آحاد نیروی عمیق فکری و تفکر وقّادش را در فراهم کردن تمامی کمالات به عمل گرفته میباشد.[۲] نتیجه کاشانی(۱۰۰۷-۱۰۹۱ق) نیز در اذن‌طومار به علامه آورده میباشد که وی جامع علم ها عقلی و نقلی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۳]

اثر ها مکتوب
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: فهرست اثر ها محمدباقر مجلسی
میر محمدحسین خاتون‌آبادی(درگذشت: ۱۱۵۱ق) در رساله ای که در ذکر عدد تألیفات علامه مجلسی نگاشته میباشد، تألیف‌های عربی او‌را ده کتاب و نگاشته‌های فارسی اورا ۴۹ کتاب دانسته میباشد. وی بعداز روی هم گذاشتن مجموع سطرهای اثر ها مکتوب مجلسی و تقسیم آن بر روزگار قدمت وی سود گرفته میباشد که وی در هر روز حدودا ۳۳ کاغذ سیصد کلمه و واژه‌ای نوشته میباشد.[۲۴] علامه مجلسی به کتابت گروه‌های حدیثی اهتمام داشت. رجوع به متن ها حدیثی و توده‌آوری گروه‌های حدیثی و نیز تفصیل کتاب ها حدیثی گذشتگان، جریانی بود که در زمانه صفویان ترویج یافت و ریشه در عملکرد علمای شیعه برای جواب‌گویی به نیازهای عقیدتی زمان خویش شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.[۲۵]

بحارالانوار
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: بحار الانوار (کتاب)
مهم‌ترین و پرحجم‌ترین کتاب وی بحارالانوار میباشد که حدود ۷۰۰ هزار سطر داشته و در یک کدام از چاپ‌های آن، ۱۱۰ جلد میباشد. علمای این روزگار و به عنوان مثال علامه مجلسی با این طریقه که همگی علم ها منشأ الهی داراست و ردپای کلیه آن‌ها‌را در کلام امامان(ع) می‌اقتدار یافت به تألیف اینگونه اثراتی دست زدند.[۲۶] کتابت کتاب بحارالانوار نیز بخشی از دقت همگانی علمای زمان به حدیث و حدیث نگاری بود. فراهم نمودن متونی که به سوال‌های شیعه ها جواب دهد و آن‌ها‌را از پرداختن به عرصه‌ها و علم ها انحرافی مانند فلسفه و تصوف بی‌نیاز نماید.[۲۷] از همین روست که سعی علامه مجلسی در تألیف تیم‌های حدیث شیعه همانند عملی در تقویت مذهب تشیع نظارت گردیده و از وی همانند احیا نمایند مذهب تشیع خاطر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.[۴]

بقیه اثر ها
علامه مجلسی به تفصیل گروه‌های حدیثی قدیمی شیعه نیز پرداخت و در‌این تفصیل‌ها مباحث متعدد شرعی و غیر از آن را تحقیق نموده است.[۲۸]

مرآة العقول که شرحی بر کتاب الکافی میباشد.
ملاذ الاخیار فی درک تهذیب الاخبار که شرحی بر کتاب تهذیب الاحکام میباشد.
الفوائد الطریفه فی گستردن الصحیفه
الاعتقادات
رساله اوزان
رساله در شکوک و رساله در اذان
الوجیزه فی الرجال
المسائل الهندیه
فارسی‌نگاری
علامه مجلسی کتاب‌ها و رسالات زیادی به گویش فارسی نگاشت، که تعداد آن را تا ۴۹ کتاب و رساله شمارده‌اند. کتابت رسالات فارسی با غرض رواج علم ها فقهی در بین عموم معمولی اعمال می شد و رویکرد‌ای بود که مدتی قبل از علامه مجلسی استارت گردیده بود، البته اثر ها مجلسی از آوازه بیشتری بهره مند شد و با استقبال اکثری از فارسی زبانان یار و همدم گشت.[۲۹]

برای مثال اثرها فارسی محمد باقر مجلسی می‌قدرت به کتاب‌های ذیل اشاره نمود:[۳۰]

حیاة القلوب
حلیة المتقین
عین الحیاة
زاد المعاد
تحفة الزائر
جلاء العیون
مشکاة الانوار
حق الیقین
تامل شرعی
رغبت به حدیث
علامه مجلسی در دورانی معاش می کرد که رغبت به حدیث و نیز رغبت‌های اخباری‌گری نزد علمای شیعه ترویج بخش اعظمی داشت. او نیز بیش تر از هر چیز دلبسته علم ها نقلی و بخصوص حدیث بود و حدیث امامان شیعه را مهم ترین منبع اخذ معارف فقهی و فرامین فقهی می‌دانست و بر بقیه علم ها اسلامی بخصوص علم ها فلسفی و عقلانی برتری می‌اعطا کرد. در پندار علامه مجلسی و اکثری از سایر محدثان بعد از ظهر وی، حدیث امامان خیر صرفا یگانه منبع اخذ علم‌های موردنیاز برای روشن بختی اخروی و هدایت آدم میباشد بلکه، منبع دارای اعتبار و مهمی در همگی مسئله‌های دانش و علم بشری نیز به شمار می‌رود.[۳۱]

اسماعیلیان در اصفهان
اسماعیلیان دقت خویش را به نواحی مجاورت‌خیس به پایگاهّ سلجوقیان در اصفهان نیز معطوف کرده بودند. درین حیطه، رهبری اسماعیلیه با احمد، فرزند عبدالملک بن عطّاش، بود و او با تصاحب قلعه فرمان روا دز/ دژ در ۴۹۴، برد مهمی در حومه اصفهان حصول کرد، به‌طوری‌که حدود سی هزار نفر را در منطقه اصفهان به کیش اسماعیلی مسجد النبی کوهسنگی مشهد درآورد.[۱۶]

حسن صباح از آغاز و به نیکی می‌دانست که بعد از ملکشاه دیگر پادشاه قدرتمندی وجود ندارد که ما یحتاج باشد او را با سپاهی تعالی براندازد. اقتدار سیاسی و نظامی سلجوقیان عمدتاً بین امیران اکثری تقسیم گردیده بود که هر مورد از آن‌ها حیطه‌ای را به اقطاع در چنگ آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[۱۷]

بدین ترتیب، حسن صباح کوشید تا حیطه به حیطه، از روش قلعه‌های نفوذناپذیر بسیار بر سلجوقیان غلبه نماید. فرماندهان این قلعه‌ها دستورهای کلی خویش را از الموت می‌گرفتند اما در محل خویش، آزادی کار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[مستلزم منبع]

اسماعیلیان نزاری و مُستَعلوی
در به عبارتی هم اکنون که قیام اسماعیلیان کشور ایران به رهبری حسن صباح توسعه و گسترش می‌یافت، مستنصر بالله (خلیفه فاطمی و امام اسماعیلی) در سال ۴۸۷ هجری قمری در قاهره درگذشت و جنگ بر سرجانشینی وی اسماعیلیه را به دو شاخه نزاریه و مستعلویه تقسیم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[مستلزم منبع]

حسن صباح پشتیبان نزار
یک سری سالی بود که حسن صباح سیاست انقلابی مستقلی اتخاذ کرده و رهبری اسماعیلیان مملکت‎های سلجوقی را نیز برعهده گرفته بود. او در امر جانشینی مستنصر بالله، از دعوی و حقوق و دستمزد نزار امان کرد. نزار ولیعهد مستنصر بود اما وزیر کارکشته فاطمی، افضل، او‌را از دستمزد جانشینی محروم کرده بود. نزار در ۴۸۸ به قتل رسید.[۱۸]

حسن صباح فورا مناسبات خویش را با دولت فاطمی و دستگاه مرکزی دعوت اسماعیلیه در قاهره که در حال حاضر در سرویس دعوت مستعلوی درآمده بود، جدا کرد و براین اساس، مستعلی را که بر تخت فاطمی نشانده گردیده بود، تحت عنوان جانشین مستنصر بالله در امامت نشناخت. با این تصمیم، حسن صباح دعوت جدا نزاریه را نهاد بنیان البته در حیات خودش هیچ‌گاه اسم جانشین نزار را در امامت افشا نساخت. از این به آنگاه، اسماعیلیان کشور‌ایران با اسم نزاریه نیز آوازه پیدا کردند.[مستلزم منبع]

صباح، نماینده امام غائب
درین مجال، اسماعیلیان نزاری، امامی در دسترس نداشتند و مانند زمان قبل از فاطمی، توشه دیگر عصر سَخیس (عصر غایب بودن امامشان) را تجارب می‌کردند. در اینگونه وضعی، حجت نماینده تام‌الاختیار امام بود.

نزاریان درین زمان سَخیس، حسن صباح را به‌تیتر حجت امام غایبشان پذیرفتند. حسن نیز، که ظهور قریب‌الوقوع امام را پیشگویی می کرد، خویش را حجت وی می‌دانست.[۱۹]

تا حدود هفتاد سال بعداز مرگ نزار، روی سکه‌هایی که در الموت ضرب می شد، اسم وی حک می گردید و به ذریه او، فارغ از آنکه اسمی از آنان بیان خواهد شد، دعا و درود نبی میشد.[۲۰]

خصوصیت‌های اسماعیلیه نزاری
یاددادن آموزه‌های اسماعیلی
خارج از جماعت اسماعیلیه جمهوری اسلامی ایران، با استارت عمل‌های انقلابی حسن صباح، این شم به‌وجود آمده بود که اسماعیلیه جمهوری اسلامی ایران دعوت جدیدی در قیاس با دعوت قدیم اسماعیلیان عصر فاطمی استارت کرده‌اند. اکنون آنکه در دعوت نو عقاید جدید‌ای تبلیغ نمی شد، بلکه آن در اصلً مبین نظریه‌ای قدیمی بود که میان اسماعیلیه نیز سوابق‌ای زمان بر داشت، یعنی یاددادن یا این که یادگرفتن موثق از روش معلمی راستگو، که در آن فرصت به‌شکل نو‌ای عرضه می شد.[مستلزم منبع]

این نظریه به حسن صباح که متکلمی دانشمند و به سنّت‌های فلسفی نیز مطلع بود، منسوب شده میباشد. وی این عقیده را به‌شکل جدّی در رساله‌ای کلامی، به فارسی، به اسم چهار فصل (فصول اربعه) از تازه اعلام کرد. این رساله باقی نمانده میباشد، ولی مورخان اهل ایران آن را چشم و تفصیل کرده‌اند.[۲۱]

سیاست ترور
اتخاذ سیاست ترور افراد اساسیِ نظامی و سیاسی مذهبی نیز واکنشی به متمرکز نبودن توان سلجوقیان بود. حسن صباح در‌این دستور به روشی متوسل گردیده بود که تا قبل از اینً و در به عبارتی مجال نیز دسته‌های متفاوت، برای مثال غُلات و خوارج و خویش سلجوقیان، به‌شغل گرفته بودند، البته این سیاست به‌سیرتکامل‌ای اغراق‌آمیز به اسماعیلیه کشور ایران و شام انتساب پیدا کرد و به‌همین برهان، هر قتل مهمی که در زمان الموت در کشور‌های مرکزی دنیای اسلام صورت می‌بخشید، به فداییان اسماعیلی نسبت داده میشد.[۲۲]

کافر
نوشته‌ی‌علمی‌های اساسی: کافر و اهل کتاب § عصمت اهل کتاب
کافری که در فقه نجس به حساب می آید به معنای غیر مسلمان میباشد. فقیهان شیعه هفت مجموعه را کافر دانسته و آن ها را نجس می دانند(با اختلاف حیث در بعضی مسجد النبی کوهسنگی مشهد مفاد):

منکران آفریدگار
مشرکان (یعنی عده ای که برای پروردگار متعال سهیم و همتا قرار میدهند)
منکران ضروریات آیین با درایت از ضروری بودن آن
افرادی که پیغمبری حضرت محمد بن عبدالله(ص) را قبول ندارند.
اشخاصی که به امامان معصوم(ع) دشنام دهند یا این که دشمنش باشند؛ مثل خوارج و ناصبیان.
غُلات (یعنی آنهائی که یک کدام از ائمه(ع) را پروردگار خوانده یا این که بگوید خداوند در وی حلول نموده است)
رهروان ادیان آسمانی تحریف گردیده مانند یهود و مسیحیت (دراین باره اختلاف‌لحاظ وجود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست)[۲۰]
شراب
نوشته‌ی علمیٔ مهم: شراب
از لحاظ فقه شیعه، شراب و هر چیزی که آدم را مست می‌نماید، در‌حالتی که به خودی خویش جاری (مایع) باشد، نجس میباشد[۲۱] و تناول کردن و نوشیدن آن حرام.[۲۲]

در زمینه ی نجاست الکل طبی و صنعتی اختلاف‌حیث وجود دارااست.[۲۳]

انگور و فشرده آن نیز هرگاه به جوش آید تازمانیکه دو سوم آن تبخیر نشده باشد خوردنش حرام میباشد (در نجاست آن اختلاف میباشد) خواه به خودی خویش جوش آمده باشد و خواه با حرارت، و نیز خواه مست‌کننده باشد و خواه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نباشد.[۲۴]

فقاع
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: فقاع
فُقّاع یا این که آب جو نیز از نجاسات میباشد.[۲۵]

مورد ها دیگر
بعضا فقیهان موردها دیگری را نیز نجس می دانند:

عرق تن هر که از منش حرام جنب گردیده باشد.[۲۶]
عرق شتر یا این که هر حیوان دیگری که به تناول کردن نجاست عادت نموده است.[۲۷]
اهل سنت استفراغ (غذای بالا نقل شده) را نجس میدانند.[۲۸] وذی (آبى كه گاه پس از بول بيرون می‏‌آيد و كمى سفيد و چسبنده میباشد. [۲۹]) و مذی( آبى كه هنگام ملاعبه و بازى كردن با همسر بيرون می‌‏آيد و به آن مذی می‌گويند. [۳۰]) نزد حنفیه، مالکیه و شافعیه و وذی و مذی بشر و حیوان حرام‌گوشت نزد حنابله نجس شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشند.[۳۱]

نجس‌شدن چیزهای طاهر
غیر از اعیان نجس (نجاسات ده‌گانه)، بقیه اشیا بالذات طاهر می باشند؛ البته چنانچه این اشیا طاهر با نجاسات ده‌گانه تماس پیدا نمایند، آن شیء طاهر نیز نجس می شود. در‌این‌حالت‌، آن شی‌ء را مُتَنَجِّس (به معنای چیزی که نجس گردیده‌است) میگویند. اما جابجایی نجاست به شرطی میباشد که رطوبتی از عین نجس به شی‌ء طاهر منتقل خواهد شد؛ مانند دستی که به خون کثیف می‌گردد. بدین ترتیب، در صورتی یک شیء کم آب به عنوان مثال با تن سگی که کم آب میباشد تماس پیدا نماید، آن شیء‌ نجس نمیشود.

چیزی که نجس شد‌ه‌است را می‌اقتدار با به کارگیری از مطهرات، پاک سازی کرد (یعنی نجاست را از آن زدود). در این حالت، آن شی‌ء مجددا طاهر می شود. از جمله لباسی که به خون آغشته گردیده‌است را در‌صورتی‌که طبق قواعد فقهی، با آب بشورند، جامه مجددا طاهر می‌گردد.[۳۲]

به عبارتی‌طور که عین نجس، نجاست را منتقل می‌نماید، شی‌ء متنجس نیز نجاست را جابجایی میدهد. یعنی چیزی که نجس‌گردیده است در حالتی‌که با شی‌ء طاهر تماس پیدا نماید (به طوری که رطوبت در بین آنان منتقل گردد)، شیء طاهر نجس می شود.[۳۳] هر یک‌سری بر پایه ی برخی فتاوا، متنجس در واسطۀ سوم نجس‌کننده وجود ندارد.[۳۴]

احکام نجاسات
در فقه، احکامی درباره نجاسات مطرح میباشد که مهم ترین آنان عبارت‌اند از:

قواعد مرتبط با پاک سازی چیزهایی که نجس گردیده‌اند. نجاسات ده گانه ذاتاً نجس بوده و نمیشود آنها‌را تمیز کرد؛ البته چیزی که نجس گردیده باشد را می‌اقتدار با به کارگیری از مُطّهرات (منزه‌کننده‌ها)، مجددا منزه کرد.
میل کردن نجاسات حرام میباشد. ولی چیزی که نجس‌گردیده است را پس از پاکسازی می‌اقتدار خورد.
هنگام نماز یا این که طواف تن و خرقه می بایست از نجاسات تمیز باشد.
آب وضو و غسل بایستی تمیز باشد.
نجس کردن قرآن و مسجد حرام بوده و نظافت کردن آن‌ها واجب فوری میباشد.[۳۵]
مقایسه نجاسات در مذهبها دینی شیعه و اهل سنت
تفاوت‌هایی در احکام نجاسات فی مابین مذهبها شیعه و اهل سنت وجود دارااست که بعضا از آنان عبارتند از:

تیتر شیعه مالکی شافعی حنفی حنبلی
سگ و خوک نجس میباشد نجس وجود ندارد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد
پاک سازی ظرفی که آب دهن سگ در آن ریخته با یک سکو خاک‌مالی و دو جايگاه شستن با آب تعبدا هفته سکو با آب شسته میگردد یک درجه خاک‌کالا و شش درجه با آب --- یک جايگاه خاک‌محصول و شش جايگاه با آب[۳۶]
پاکسازی ظرفی که آب دهن خوک در آن ریخته هفت درجه با آب تعبدا هفته درجه با آب شسته میشود یک رتبه خاک‌متاع و شش جايگاه با آب --- یک رتبه خاک‌کالا و شش رتبه با آب[۳۷]
مردار میت آدم مسلمان پیش از غسل میت، نجس میباشد و با غسل میت، منزه میگردد میت آدم تمیز میباشد میت بشر منزه میباشد میت آدم نجس میباشد و با غسل میت تمیز می‌گردد میت بشر تمیز میباشد[۳۸]
خون شهید نجس میباشد تمیز میباشد تمیز میباشد تمیز میباشد تمیز میباشد.[۳۹]
منی منی بشر و هر حیوان دارنده خون جهنده، نجس میباشد منی بشر و هر حیوانی(به طور مطلق) نجس میباشد منی بشر و هر حیوانی، مگر سگ و خوک، تمیز میباشد --- منی حیوان و حیوان ها حلال‌گوشت، تمیز میباشد.[۴۰]
قیح(پلشت ناشی از جراحت) منزه میباشد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد.[۴۱]
فضله حیوان‌ها تنها فضله حیوان حرام‌گوشت که دارنده خون جهنده میباشد، نجس میباشد و فضله مابقی حیوان ها تمیز میباشد فضله حیوان‌ها حلال‌گوشت تمیز و فضله حیوان‌ها حرام‌گوشت دارنده خون جهنده، نجس میباشد. فضله کل حیوان ها نجس میباشد فضله حیوان ها حلال‌گوشت و پرندگانی که در روی زمین فضله می‌نمایند نجس میباشد و فضله پرنده ها حلال‌گوشت که در هوا فضله می‌نمایند تمیز میباشد فضله حیوان‌ها حلال‌گوشت تمیز و فضله حیوان ها حرام‌گوشت دارنده خون جهنده، نجس میباشد..[۴۲]
استفراغ تمیز میباشد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد.[۴۳]
مذی و وذی منزه میباشد نجس میباشد نجس میباشد نجس میباشد در حالتی‌که از حیوان حلال‌گوشت بیرون خواهد شد، منزه میباشد و از حیوان حرام‌گوشت، نجس میباشد.[۴۴]
سؤر (نیم‌خورده) حیوان نیم‌خورده سگ و خوک نجس میباشد و نیم‌خورده مابقی حیوان‌ها و آدم، منزه میباشد نیم‌خورده کل حیوان‌ها و بشر‌ها تمیز میباشد نیم‌خورده سگ و خوک نجس میباشد و مابقی مفاد منزه میباشد نیم‌خورده سگ و خوک، شارب الخمر، گربه‌ای که بعد از آن موش از آن خورده و حیوان‌ها وحشی، نجس میباشد و مابقی مورد ها تمیز میباشد نیم‌خورده سگ و خوک نجس میباشد و مابقی موردها منزه میباشد.[۴۵]

کوشش حبیب بن مظاهر برای جمع نیرو
به نقل از شعرانی، بعد از گرد داخل شدن سپاهیان قدمت بن سعد در کربلا، حبیب بن مظاهر اسدی با دیدن یاران اندک حسین(ع) با اذن امام خویش را به صورت ناشناس به طایفه‌ای از خاندان بنی‌اسد رساند و از آن‌ها خواست که امام حسین را امداد نمایند. بنی‌اسد، یار و همدم حبیب بن مظاهر اسدی شبانه به سوی لشکرگاه امام حسین(ع) در جنبش بودند که سپاهیان قدمت بن سعد به فرماندهی ازرق بن حرب صیداوی در گوشه فرات روش را بر آن‌ها بستند. فعالیت به زد خورد کشیده گردیده و بنی‌اسد به منزل‌هایشان بازگشتند و حبیب به تنهایی نزد حسین (ع) مسجد النبی کوهسنگی مشهد برگشت. [۱۲۵]

واپسین گفتگوی امام حسین(ع) با قدمت بن سعد
نوشته‌علمیٔ مهم: اعلام کرد‌وگوی امام حسین و قدمت بن سعد
به مسافت شب چهارم تا ششم محرم[۱۲۶] امام حسین(ع) با قدمت سعد در جایی بین دو لشکر با یکدیگر ملاقات کرده و با یکدیگر رای زنی کردند.[۱۲۷] درین مذاکره پیشنهاداتی برای خاتمه پیکار ارائه گردیده است. امام حسین به یار برادرش عباس و قدمت سعد به یاروهمدم پسر و غلامش در جریان این مذاکره حضور داشتند.[۱۲۸] به گفته محمد بن جریر طبری از محتوای گفتگوی آن‌ها اگاهی دقیقی در دسترس نبوده میباشد[۱۲۹] و نقل‌های تاریخی دراین مورد متضاد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۱۳۰]

توده‌ای با استناد به بعضا نقل‌های تاریخی از این مذاکره و سخنان دیگر امام حسین(ع)، هر سیرتکامل گزارشی که حاکی از سفارش امام بر اساس تسلیم در قبال یزید یا این که رفتن نزد او باشد را خطا دانسته‌اند.[۱۳۱] در مقابل بعضا دانشمندان معتقدند طومار‌ای که قدمت سعد درپی این رای زنی به یزید بن معاویه نوشت، افشاکننده محتوا و موردها این مصاحبه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد

[۱۳۲] وی بعداز رای زنی با امام حسین(ع) طی طومار‌ای خطاب به عبیدالله بن زیاد نوشت: «... حسین بن علی(ع) با اینجانب عهدوپیمان بست که از همانجا که آمده، به همانجا بازگردد یا این که به یکی بخش ها مسلمانها برود و در حقوق و دستمزد و تکالیف همچون دیگر مسلمانها باشد، یا این که به نزد یزید برود تا هر چه وی حکم اعطا کرد درباره وی اعمال نمایند و این مایه رضای شما و صلاح امت میباشد».[۱۳۳] عبیدالله، زیرا طومار را خواند خاطرنشان کرد: «به صحت که‌این طومار مردی میباشد که‌اندرزگوی امیر خود و مشفق خاندان خود میباشد!» وی درصدد بود این سفارش را بپذیرد که شمر بن ذی‌الجوشن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بازدارنده شد.[۱۳۴]

هفتم محرم و مسدود شدن آب
در هفتم محرم، عبیدالله بن زیاد در طومار‌ای به قدمت بن سعد، خواهان مسدود شدن آب به روی امام حسین(ع) و یارانش شد. زیرا طومار به دست قدمت بن سعد رسید، به عَمْرو بن حَجّاج زُبَیْدی دستور بخشید تا با پانصد سوار به کنار شریعه فرات برود و بازدارنده دسترسی حسین(ع) و یارانش به آب خواهد شد.[۱۳۵]

در برخی منابع بیان شده بعد از بسته‌شدن آب و شدت‌دریافت کردن تشنگی، امام حسین(ع) برادرش عباس را با سی سوار و بیست پیاده به همدم بیست مشک به آوردن آب ارسال کرد.[۱۳۶] آن‌ها شبانه در حالی که نافع بن هلال بَجَلی با درفش در پیشاپیش تیم در تکان بود، به رویکرد افتادند و خویش را به نهر فُرات رساندند. عمرو بن حجّاج که مأمور حراست از فرات بود، به تقابل با یاران امام حسین(ع) برخاست. گروهی از یاران حسین(ع) مشک‌هایشان را مالامال کردند و گروهی دیگر مثلا حضرت ابوالفضل(ع) و نافع بن هلال سرگرم پیکار شدند و از آن ها در قبال هجوم معاندان حفظ می‌کردند تا بتوانند آب را به چادر‌ها برسانند. یاران حسین(ع) پیروز شدند آب را به چادر‌ها برسانند.[۱۳۷]